Báo cáo Thị trường Dầu mỏ tháng 10, công bố ngày 14/10 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), mô tả một thị trường chịu sức ép từ cả nguồn cung lẫn nhu cầu. Gián đoạn liên quan đến chiến sự Iran, giá nhiên liệu tăng và triển vọng kinh tế xấu đi đang kìm hãm tiêu thụ; trong khi đó, nguồn cung các sản phẩm dầu tinh chế, đặc biệt là diesel, vẫn thiếu hụt. IEA dự báo nhu cầu dầu toàn cầu sẽ giảm bình quân 2,6 triệu thùng/ngày trong năm 2026, trong đó diesel chiếm khoảng 25% mức giảm.
10
Vì sao nhu cầu dầu đi xuống?
Theo IEA, nguồn cung sản phẩm dầu bị hạn chế, giá nhiên liệu cao và triển vọng kinh tế suy yếu đều khiến người tiêu dùng và doanh nghiệp giảm sử dụng. Riêng quý IV/2026, nhu cầu dầu toàn cầu được dự báo thấp hơn cùng kỳ năm trước 2,5 triệu thùng/ngày.
10
Diesel là một phần đáng kể trong đà giảm này. IEA dự báo nhu cầu diesel sẽ giảm thêm 1 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ trong quý IV, khi giá cao và hoạt động kinh tế yếu đi làm giảm tiêu thụ. Đây là dự báo riêng cho diesel, không phải mức giảm của tổng nhu cầu dầu trong quý.
4
Nhu cầu được dự báo phục hồi 2 triệu thùng/ngày trong năm 2027, nhưng vẫn thấp hơn mức năm 2025 khoảng 620.000 thùng/ngày, tương đương 0,6%. Vì vậy, dự báo phục hồi không đồng nghĩa tình trạng thiếu nhiên liệu sẽ sớm chấm dứt.
10
Diesel vẫn là điểm nghẽn
Trong tháng 9, xuất khẩu diesel toàn cầu thấp hơn khoảng 700.000 thùng/ngày so với một năm trước. Lượng xuất khẩu mất đi từ Nga và Trung Đông cộng lại lên tới 1,3 triệu thùng/ngày, chỉ được bù đắp một phần bởi nguồn cung tăng ở các khu vực khác.
11
Tồn kho giảm càng khiến thị trường thêm căng. IEA ghi nhận lượng tồn kho gasoil — nhóm sản phẩm gồm diesel — sụt giảm mạnh bất thường trước mùa đông cao điểm ở Bắc bán cầu. Thị trường còn thắt chặt trái với quy luật mùa vụ trong quý III. Ngay cả khi hoạt động lọc dầu phục hồi, việc bổ sung tồn kho có thể chưa bắt đầu cho tới nửa cuối năm 2027.
18
Tác động không chỉ giới hạn ở thị trường nhiên liệu. IEA cảnh báo tình trạng thiếu hụt kéo dài và giá diesel cao có thể góp phần đẩy lạm phát lên, đồng thời gây sức ép lên tăng trưởng kinh tế.
28
Sản lượng tăng trở lại nhưng chưa xóa được rủi ro
Nguồn cung dầu toàn cầu tăng 2,5 triệu thùng/ngày trong tháng 9 so với tháng trước, lên 102,3 triệu thùng/ngày. Các nhà sản xuất vùng Vịnh dẫn dắt đà tăng; OPEC+ đóng góp 2,1 triệu thùng/ngày, chủ yếu nhờ Saudi Arabia.
10
Tuy vậy, mức tăng này chưa đồng nghĩa thị trường đã cân bằng. Theo số liệu được trích dẫn từ triển vọng tháng 10 của IEA, nguồn cung tháng 9 là 102,3 triệu thùng/ngày, thấp hơn mức nhu cầu ước tính khoảng 103,5 triệu thùng/ngày.
22 IEA cũng mô tả đà phục hồi nguồn cung là mong manh trong bối cảnh các cơ sở năng lượng bị tấn công.
25
Triển vọng cả năm cũng cho thấy khoảng cách giữa phục hồi sản lượng và giải quyết thiếu hụt nhiên liệu. Theo các bản tin dẫn lại dự báo của IEA, nguồn cung bình quân năm 2026 vào khoảng 100,7 triệu thùng/ngày, giảm 5,8 triệu thùng/ngày so với năm trước; năm 2027, nguồn cung được dự báo tăng 7,7 triệu thùng/ngày.
19 Dù vậy, dầu thô tăng sản lượng không tự động khôi phục các chuyến hàng nhiên liệu bị gián đoạn hay bù lại lượng diesel đã rút khỏi kho.
Điều gì cần theo dõi tiếp?
Trước cuộc họp Hội đồng Điều hành ngày 15/10, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol đã gửi thư cho các chính phủ thành viên về tình trạng thị trường diesel ngày càng thắt chặt. IEA cho biết hành động tập thể được khởi động từ tháng 3/2026 vẫn đang được triển khai và có thể làm cơ sở cho các bước ứng phó ngắn hạn tiếp theo.
29
Diễn biến sắp tới vì thế phụ thuộc không chỉ vào tổng sản lượng dầu. Tốc độ khôi phục các nguồn cung bị gián đoạn, nguy cơ các cơ sở năng lượng tiếp tục bị tấn công và khả năng các nhà máy lọc dầu bổ sung tồn kho đều sẽ ảnh hưởng đến thời điểm thị trường diesel dịu lại. Cảnh báo chính của IEA là nhu cầu dầu có thể phục hồi trong năm 2027 trong khi nguồn cung diesel vẫn còn bị hạn chế tới nửa cuối năm đó.
18
25