Báo cáo “Blood, Sweat and Oil” nêu cáo buộc gì về việc lao động nhập cư bị lạm dụng tại các dự án liên quan Saudi Aramco?

Một báo cáo điều tra của tổ chức nhân quyền FairSquare mang tên “Blood, Sweat and Oil” cáo buộc rằng nhiều lao động nhập cư làm việc thông qua các nhà thầu trong chuỗi cung ứng của Saudi Aramco đang phải đối mặt với điều kiện lao động nguy hiểm và khó tiếp cận bồi thường khi tai nạn xảy ra. Báo cáo cho rằng các hệ thống bảo vệ an toàn và bồi thường hiện tại không đủ để bảo vệ những công nhân xây dựng và vận hành cơ sở hạ tầng liên quan đến công ty dầu khí lớn nhất thế giới.

Nghiên cứu mô tả môi trường làm việc có rủi ro cao, tiếp xúc với nhiệt độ cực đoan, ca làm kéo dài, nhà ở tồi tàn và nhiều trở ngại pháp lý khi người lao động hoặc gia đình họ cố gắng đòi bồi thường sau tai nạn lao động hoặc tử vong.

Trường hợp được nhắc đến nhiều: Shrawan Shah Rauniyar

Một câu chuyện tiêu biểu trong các báo cáo truyền thông về nghiên cứu này là trường hợp Shrawan Shah Rauniyar, một lao động nhập cư đến từ Nepal.

Theo thông tin được trích dẫn từ cuộc điều tra của FairSquare, Rauniyar cho biết hai chân của anh bị nghiền nát khi một dầm kim loại rơi từ xe nâng trong lúc anh làm việc tại một dự án liên quan đến Aramco thông qua một nhà thầu cung cấp lao động. Anh nói rằng chấn thương khiến mình mất khả năng làm việc và không nhận được khoản bồi thường nào sau tai nạn.

Nhà thầu Ý Saipem, tham gia dự án này, xác nhận Rauniyar đã bị thương và cho biết công ty đã đảm bảo anh được chăm sóc y tế. Tuy nhiên, vấn đề bồi thường cho người lao động vẫn là một trong những mối quan ngại chính được báo cáo nêu ra.

Cách FairSquare thực hiện nghiên cứu

FairSquare cho biết báo cáo dựa trên 27 cuộc phỏng vấn với người lao động và thân nhân của họ. Những người này làm việc cho 21 nhà thầu và nhà thầu phụ hoạt động tại bốn khu vực khác nhau ở Saudi Arabia.

Theo nhóm nghiên cứu, mạng lưới nhà thầu quy mô lớn của Aramco – nơi phần lớn lực lượng lao động là người nhập cư – có thể khiến trách nhiệm về phúc lợi và an toàn lao động bị phân tán giữa nhiều công ty khác nhau.

Nhiệt độ cực cao và ca làm kéo dài

Nhiều công nhân được phỏng vấn cho biết họ phải làm việc trong nhiệt độ vượt quá 50°C. Một số người kể rằng đồng nghiệp đã ngất hoặc gục xuống ngay tại công trường. Có người cho rằng việc tiếp xúc với nhiệt độ cao trong nhiều năm đã dẫn đến các vấn đề sức khỏe lâu dài như bệnh thận và tim mạch.

Báo cáo cũng ghi nhận ca làm việc rất dài, đặc biệt với các tài xế xe bồn chở nhiên liệu phục vụ các cơ sở của Aramco. Một số người cho biết họ phải làm việc tới 19 giờ mỗi ca, nghỉ rất ít và đôi khi phải ngủ ngay trong xe giữa các chuyến, làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông nghiêm trọng.

Điều kiện nhà ở bị mô tả như “khu ổ chuột”

FairSquare cũng xem xét nơi ở do các nhà thầu cung cấp cho công nhân. Hơn một phần ba người được phỏng vấn nói rằng họ sống trong những khu nhà đông đúc và mất vệ sinh, phù hợp với định nghĩa về “nhà ổ chuột” của UN‑Habitat.

Một số công nhân cho biết họ sống trong các container có hệ thống điện bị lỗi, thậm chí bị giật điện khi trời mưa, cùng với chất lượng thực phẩm kém và điều kiện vệ sinh hạn chế.

Khó khăn khi yêu cầu bồi thường

Một trong những kết luận trung tâm của báo cáo là người lao động bị thương hoặc gia đình của người tử vong gặp nhiều rào cản khi đòi bồi thường.

FairSquare xem xét sáu trường hợp liên quan đến tử vong hoặc thương tật nghiêm trọng và cho biết chỉ một trường hợp nhận được khoản bồi thường đầy đủ. Theo nhóm nghiên cứu, quy trình yêu cầu quyền lợi thông qua hệ thống bảo hiểm xã hội của Saudi Arabia khá phức tạp và thường đòi hỏi sự hợp tác của chủ sử dụng lao động – điều mà nhiều lao động nhập cư không có.

Báo cáo cũng nêu rằng trong một số trường hợp, gia đình được khuyến khích nhận thi thể mà không tiến hành khám nghiệm tử thi, và một số cái chết xảy ra tại nơi làm việc bị phân loại là “tử vong tự nhiên”, điều có thể khiến gia đình mất quyền nhận bồi thường.

Áp lực quốc tế trước các sự kiện thể thao lớn

Các cáo buộc này thu hút chú ý quốc tế một phần vì vai trò ngày càng lớn của Saudi Arabia trong thể thao toàn cầu.

Saudi Aramco hiện là nhà tài trợ cho nhiều sự kiện thể thao quốc tế, trong khi Saudi Arabia đang chuẩn bị đăng cai FIFA World Cup 2034. Các tổ chức nhân quyền cho rằng những mối quan hệ tài trợ như vậy làm gia tăng áp lực đối với các tổ chức thể thao trong việc đảm bảo quyền lợi lao động được tôn trọng.

Vào tháng 4 năm 2026, các chuyên gia nhân quyền độc lập của Liên Hợp Quốc đã kêu gọi Saudi Arabia thực hiện các biện pháp khẩn cấp để bảo vệ khoảng 16 triệu lao động nhập cư tại nước này, cảnh báo rằng các báo cáo về lạm dụng và bóc lột vẫn tiếp tục xuất hiện dù chính phủ đã công bố cải cách lao động trước đó.

Phản hồi từ Aramco

Theo FairSquare và các bài báo liên quan, các nhà nghiên cứu đã gửi câu hỏi cho Saudi Aramco về những cáo buộc trong báo cáo nhưng không nhận được phản hồi trước khi công bố.

Một số nhà thầu liên quan đến các vụ việc cụ thể đã phản hồi. Chẳng hạn, Saipem cho biết công ty đã đảm bảo chăm sóc y tế cho Rauniyar sau tai nạn lao động của anh.

Tổng thể, báo cáo cho rằng cần tăng cường giám sát các nhà thầu và làm rõ trách nhiệm đối với phúc lợi người lao động trong các chuỗi cung ứng công nghiệp lớn – đặc biệt khi các công ty tham gia sâu vào những dự án và sự kiện toàn cầu.