Đài Loan trở thành phép thử trung tâm trong quan hệ Mỹ–Trung sau thượng đỉnh Trump–Xi

Nói cách khác, Bắc Kinh muốn khẳng định rằng Đài Loan không chỉ là một tranh chấp khu vực mà là điểm xoay chiến lược của toàn bộ quan hệ Mỹ–Trung.

Đề xuất khuôn khổ “ổn định chiến lược”

Song song với cảnh báo đó, ông Tập cũng đưa ra một cách tiếp cận ngoại giao rộng hơn. Tại thượng đỉnh, ông mô tả tầm nhìn về một “quan hệ Trung–Mỹ mang tính xây dựng dựa trên ổn định chiến lược” nhằm định hướng quan hệ hai nước trong nhiều năm tới.

Khái niệm này về cơ bản là cách quản lý cạnh tranh giữa hai cường quốc: Mỹ và Trung Quốc thừa nhận những lợi ích cốt lõi của nhau và tránh các hành động có thể gây ra đối đầu nguy hiểm. Trong cách diễn giải của Bắc Kinh, Đài Loan là lợi ích nhạy cảm nhất trong số đó.

Bằng cách đặt Đài Loan trong khuôn khổ “ổn định chiến lược”, Trung Quốc phát tín hiệu rằng cách Washington xử lý vấn đề này sẽ quyết định liệu hai cường quốc có thể tránh được xung đột lâu dài hay không.

Vì sao gói bán vũ khí cho Đài Loan trở thành phép thử

Một câu hỏi chính sách cụ thể treo lơ lửng sau hội nghị là gói bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan trị giá khoảng 14 tỷ USD.

Sau cuộc gặp với ông Tập, Tổng thống Trump nói rằng ông vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc có tiến hành thương vụ này hay không. Ông cũng thừa nhận hai bên đã thảo luận rất chi tiết về Đài Loan và gói vũ khí trong cuộc họp.

Ông Trump sau đó còn gọi thỏa thuận vũ khí này là “một con bài đàm phán rất tốt”, cho thấy nó có thể được sử dụng làm đòn bẩy trong các cuộc thương lượng rộng hơn giữa hai nước.

Chính phát biểu đó khiến thương vụ trở thành thước đo rõ ràng nhất về tác động dài hạn của thượng đỉnh. Nếu Mỹ vẫn tiến hành bán vũ khí như kế hoạch, điều đó cho thấy chính sách hỗ trợ an ninh cho Đài Loan không thay đổi. Ngược lại, nếu bị trì hoãn hoặc hủy bỏ, nhiều người có thể coi đó là dấu hiệu cho thấy ngoại giao của Bắc Kinh đã ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách Đài Loan của Washington.

Ý nghĩa thật sự của thượng đỉnh

Nhìn theo góc độ này, ý nghĩa lớn nhất của hội nghị không nằm ở các thỏa thuận ngay lập tức mà ở chương trình nghị sự chiến lược mà Trung Quốc cố gắng thiết lập.

Bắc Kinh muốn sắp xếp lại thứ tự ưu tiên trong quan hệ Mỹ–Trung, với Đài Loan đứng đầu. Quyết định cuối cùng của Washington về gói bán vũ khí sẽ là phép thử đầu tiên để xem liệu Mỹ có vận hành theo khuôn khổ đó hay vẫn tiếp tục chính sách lâu nay: vừa hỗ trợ an ninh cho Đài Loan, vừa cố gắng kiểm soát căng thẳng với Trung Quốc.

Kết quả của quyết định này, hơn cả các tuyên bố ngoại giao tại hội nghị, sẽ cho thấy liệu thượng đỉnh Trump–Xi đánh dấu một thay đổi thực sự trong cán cân quan hệ Mỹ–Trung hay chỉ là một khoảng lặng tạm thời trong cạnh tranh giữa hai cường quốc.