Hạn chót Donbas năm 2027: Tham vọng, giới hạn và nguy cơ chiến tranh lan rộng

Một thời hạn chính trị-quân sự, không phải dự báo chắc chắn

Mốc mùa thu năm 2027 được cho là thời hạn để Nga giành toàn quyền kiểm soát Donbas — khu vực miền đông Ukraine mà Moscow vẫn xem là mục tiêu chiến lược cốt lõi. Theo các quan chức và nhà phân tích phương Tây được dẫn lại, nếu không đạt mục tiêu này vào thời điểm đó, khả năng Nga bước vào đàm phán sẽ tăng lên.

Tuy nhiên, đây nên được hiểu là một khung thời gian hoạch định chiến tranh hơn là lời dự báo đáng tin cậy về chiến thắng của Nga. Moscow dường như đang đặt cược vào áp lực quân sự liên tục, các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng dân sự Ukraine và khả năng kéo dài cuộc chiến cho đến khi Kyiv hoặc các đối tác của nước này suy yếu.

Hạn chót cũng cho thấy sự chênh lệch ngày càng lớn giữa tham vọng của Điện Kremlin với nguồn nhân lực, tài chính và tiến bộ tác chiến thực tế mà Nga có thể huy động.

Hạn chót Donbas gửi đi những tín hiệu gì?

Nga từng yêu cầu Ukraine từ bỏ toàn bộ Donbas đang tranh chấp, cùng những vùng lãnh thổ khác mà Moscow tuyên bố sáp nhập nhưng vẫn còn một phần do Ukraine kiểm soát.

Vì vậy, mốc năm 2027 có thể phục vụ nhiều mục đích cùng lúc:

• Khung thời gian quân sự: Nga có thể dùng giai đoạn này để chuẩn bị thêm các chu kỳ tiến công thay vì chấp nhận đường tiếp xúc hiện tại.
• Đòn bẩy đàm phán: Việc đặt ra mục tiêu cho thấy Moscow muốn cải thiện vị thế trên chiến trường trước khi nghiêm túc thương lượng.
• Phép thử sức chịu đựng: Điện Kremlin có thể kỳ vọng các cuộc tấn công kéo dài, hoạt động tuyển quân và sức ép kinh tế cuối cùng sẽ làm suy yếu Ukraine hoặc chia rẽ các nước ủng hộ Kyiv.

Nhưng một thời hạn không đồng nghĩa với năng lực thực hiện. Các mốc trước đây của Nga nhiều lần bị đánh giá là phi thực tế.

Diễn biến chiến trường khiến mục tiêu này trở nên khó khăn

Những bước tiến gần đây chưa tạo ra một lộ trình rõ ràng để Nga kiểm soát toàn bộ tỉnh Donetsk. Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) ghi nhận lực lượng Nga tiến thêm 34,67 km² tại khu vực chiến thuật Dobropillya trong tháng 7 năm 2026, sau khi mất 2,23 km² vào tháng 6. ISW mô tả các mốc thời gian của Nga cho chiến dịch rộng hơn là “cực kỳ phi thực tế”.

Một đánh giá riêng dựa trên dữ liệu giám sát chiến trường của Ukraine cho biết lực lượng Nga chỉ giành thêm 36 km² trên toàn bộ mặt trận trong tháng 7. Theo đánh giá này, với tốc độ hiện tại, Moscow thậm chí có thể không chiếm được toàn bộ Donetsk vào năm 2027.

Những con số trên không chứng minh Nga không thể tăng tốc. Cục diện có thể thay đổi nếu phòng tuyến Ukraine suy yếu, hỗ trợ bên ngoài giảm hoặc Nga tập trung thêm lực lượng vào một khu vực. Nhưng chúng cho thấy mục tiêu mùa thu năm 2027 hiện vẫn là một tham vọng chịu sức ép, chứ chưa phải kết quả tất yếu.

Bài toán nhân lực ngày càng căng thẳng

Để tránh một đợt tổng động viên không được lòng dân, Nga chủ yếu dựa vào các hợp đồng có mức đãi ngộ cao và tuyển quân tại các địa phương. Mô hình này ngày càng khó duy trì khi số người tình nguyện nhập ngũ chậm lại trong khi thương vong trên chiến trường vẫn cao.

The Guardian đưa tin Nga đang mất khoảng 30.000 nhân sự mỗi tháng và đã tuyển khoảng 1,3 triệu binh sĩ theo hợp đồng kể từ khi cuộc xâm lược toàn diện bắt đầu.

Một ước tính khác được ISW dẫn lại cho rằng Nga chịu khoảng 222.500 thương vong từ tháng 1 đến tháng 7 năm 2026, tương đương khoảng 31.785 người mỗi tháng, trong khi tuyển được khoảng 221.000 người trong cùng giai đoạn. Các ước tính thương vong thời chiến vẫn còn gây tranh luận và cần được xem xét thận trọng. Dù vậy, sức ép tổng thể là rõ ràng: hoạt động tuyển quân hiện phải vừa bù đắp tổn thất, vừa tạo lực lượng cho các đợt tiến công mới.

Điều này giúp giải thích những thông tin về khả năng huy động quân sau bầu cử hoặc theo hình thức bắt buộc. Quan chức Ukraine cảnh báo Nga có thể công bố một đợt huy động lớn sau cuộc bầu cử quốc hội, trong khi Moscow phủ nhận kế hoạch mở một chiến dịch gọi nhập ngũ mới.

Một đợt huy động có thể làm tăng số quân trên danh nghĩa, nhưng không thể lập tức tạo ra sĩ quan giàu kinh nghiệm, đội hình gắn kết hay các đơn vị đột kích đủ năng lực. Nhiều quân hơn sẽ mở rộng lựa chọn của Nga, nhưng không giải quyết ngay vấn đề tạo dựng lực lượng chất lượng cao.

Sức ép kinh tế thu hẹp lựa chọn, nhưng không đồng nghĩa sụp đổ

Tài chính là một giới hạn khác đối với cuộc chiến có thể kéo dài đến năm 2027. Viện Kiel cho biết tài sản thanh khoản trong quỹ tài sản quốc gia của Nga đã giảm từ mức tương đương 6,5% GDP khi chiến tranh bắt đầu xuống còn 1,8% GDP vào tháng 4 năm 2026. Thâm hụt ngân sách liên bang cũng đã vượt mục tiêu cả năm chỉ trong ba tháng đầu năm, trong khi nguồn thu dầu khí giảm 45% so với cùng kỳ năm trước trong quý I.

Tình báo Ukraine đưa ra một ước tính riêng, theo đó thâm hụt ngân sách Nga trong bảy tháng đầu năm 2026 lên tới 6,46 nghìn tỷ rúp, còn nguồn lực thanh khoản của Quỹ Tài sản Quốc gia giảm xuống 3,69 nghìn tỷ rúp.

Điều này không có nghĩa Nga sắp cạn tiền hoặc sẽ từ bỏ chiến tranh. Điện Kremlin vẫn có thể ưu tiên chi tiêu quốc phòng, tăng thuế, vay trong nước và chuyển thêm chi phí sang doanh nghiệp, địa phương và hộ gia đình.

Kết luận thận trọng hơn là mỗi năm chiến tranh tiếp theo sẽ làm các lựa chọn trở nên đắt đỏ hơn. Sức ép tài chính có thể làm giảm khả năng chống chịu, hạn chế đầu tư vào chất lượng quân đội và buộc chính quyền phải đưa ra những quyết định gây tổn thất chính trị — ngay cả khi nó chưa dẫn tới thất bại quân sự tự động.

Các cuộc tấn công mùa đông nhằm gây sức ép lên xã hội Ukraine

Chiến dịch mùa đông tiếp theo nhiều khả năng sẽ không chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự. Nga đã liên tục tấn công hệ thống điện, khí đốt và sưởi ấm của Ukraine từ cuối năm 2022, gây mất điện và làm gián đoạn nguồn nhiệt, nước trong thời tiết băng giá.

Logic chiến lược của các cuộc tấn công này mang tính cưỡng ép rõ rệt. Chúng có thể:

• làm gia tăng khó khăn của dân thường và tạo áp lực buộc người dân rời đi;
• gây gián đoạn hoạt động công nghiệp, giao thông và hậu cần quân sự;
• buộc Ukraine phân tán hệ thống phòng không và năng lực sửa chữa; và
• kiểm tra xem các chính phủ châu Âu có tiếp tục hỗ trợ Kyiv khi chi phí nhân đạo và tài chính tăng lên hay không.

Cơ sở hạ tầng trọng yếu của châu Âu cũng dễ bị tổn thương trước sức ép lai. Viện Nghiên cứu An ninh Liên minh châu Âu đánh giá các cuộc tấn công gây gián đoạn vào hạ tầng thiết yếu của EU và hành động gây hấn tiếp diễn của Nga là những rủi ro lớn; một cuộc tấn công lai nhằm vào hạ tầng trọng yếu được xếp vào nhóm mối đe dọa vừa có khả năng xảy ra cao vừa gây hậu quả nghiêm trọng.

Những hoạt động như vậy có thể nhằm kiểm tra khả năng NATO xác định thủ phạm, phối hợp phản ứng và răn đe leo thang mà không để Moscow có cớ mở rộng xung đột.

Đòn đánh tầm xa của Ukraine có thể làm tăng chi phí chiến tranh

Chiến dịch tấn công sâu của Ukraine tạo ra một phương thức làm chậm thời hạn của Nga bằng cách nhắm vào nhiên liệu, hậu cần, phòng không, hệ thống chỉ huy và năng lực sản xuất quốc phòng.

Tuy nhiên, các dữ liệu được cung cấp chưa đủ để đo lường tác động chiến lược độc lập của những cuộc tấn công được báo cáo trong tháng 7, cũng như chưa cho phép kết luận rằng chúng đã làm thay đổi quỹ đạo cuộc chiến.

Hiệu quả của đòn đánh tầm xa phụ thuộc vào toàn bộ hệ thống phòng thủ: đạn dược ổn định, phòng không, máy bay không người lái, tình báo và khả năng giữ vững trận địa. Các cuộc tấn công vào hạ tầng phía sau chỉ có ý nghĩa lớn nhất khi chúng làm suy giảm khả năng duy trì hoạt động ở tiền tuyến của Nga, thay vì chỉ gây gián đoạn trong thời gian ngắn.

Nếu không đạt mục tiêu năm 2027, Nga có đàm phán không?

Việc không chiếm được Donbas vào mùa thu năm 2027 có thể khiến đàm phán trở nên dễ xảy ra hơn, bởi thất bại đó sẽ làm suy yếu lập luận của Điện Kremlin rằng thời gian chắc chắn đứng về phía Nga. Đây là một suy luận có điều kiện dựa trên các thông tin về hạn chót được cho là của Moscow.

Nhưng điều đó không tự động dẫn tới một thỏa thuận hợp lý. Nga có thể:

• kéo dài thời hạn;
• mở một đợt huy động quân khác;
• tìm cách đóng băng xung đột trong khi vẫn giữ các yêu sách tối đa; hoặc
• bước vào đàm phán để tranh thủ thời gian tái xây dựng lực lượng.

Do đó, tác động thực tế nhất của một hạn chót bị bỏ lỡ có thể là sự thay đổi trong tính toán mặc cả của Nga, chứ không phải việc Moscow lập tức từ bỏ mục tiêu. Khả năng đạt thỏa thuận vẫn phụ thuộc vào vị thế quân sự của Ukraine, sự bền vững của hỗ trợ quốc tế và mức độ đáng tin cậy của các cơ chế an ninh sau chiến tranh.

Các đòn bẩy còn lại nằm ở đâu?

Mục tiêu của các nước ủng hộ Ukraine là thay đổi cán cân chi phí-lợi ích của Điện Kremlin trước khi mốc thời gian nói trên đến gần.

Khiến một lệnh ngừng bắn không trở thành khoảng nghỉ có lợi cho Nga

Các chính phủ châu Âu đã tái khẳng định hỗ trợ Ukraine và tuyên bố mục tiêu là một nền hòa bình công bằng, lâu dài, phù hợp với luật pháp quốc tế. Bảo đảm an ninh bền vững, tài chính vũ khí dài hạn, phòng không, tình báo và huấn luyện sẽ khiến Nga khó tin rằng một lệnh ngừng bắn chỉ là cơ hội để tái vũ trang rồi tấn công lần nữa.

Tập trung sức ép kinh tế vào năng lực sản xuất chiến tranh

Sức ép sẽ có ý nghĩa hơn nếu nhắm vào nguồn thu, kênh tài chính, công nghệ nhập khẩu, mạng lưới vận tải biển và chuỗi cung ứng hàng hóa lưỡng dụng đang duy trì năng lực quân sự của Nga. Việc thực thi quan trọng không kém việc công bố các biện pháp mới: những lệnh trừng phạt dễ né tránh sẽ khó làm thay đổi đáng kể tính toán của Moscow.

Duy trì sự thống nhất giữa Mỹ và châu Âu

Chiến lược của Điện Kremlin một phần dựa trên niềm tin rằng thời gian sẽ chia rẽ các nước ủng hộ Ukraine. Các lãnh đạo châu Âu nhấn mạnh tầm quan trọng của sự đoàn kết, trong khi quan chức NATO coi lực lượng Ukraine vững mạnh, cam kết của châu Âu và sự bảo trợ của Mỹ là những yếu tố trung tâm tạo nên một bảo đảm an ninh đáng tin cậy.

Coi hỗ trợ bên ngoài là một biến số chiến lược

Khả năng duy trì chiến tranh kéo dài của Nga không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực trong nước mà còn vào việc tiếp cận thị trường, công nghệ và mạng lưới cung ứng bên ngoài. Phối hợp hạn chế những hỗ trợ giúp ngành công nghiệp quốc phòng Nga cải thiện năng lực có thể thu hẹp lựa chọn của Moscow, mà không cần đặt cược vào một kịch bản sụp đổ kinh tế nội bộ vốn chưa chắc xảy ra.

Kết luận

Nga vẫn có khả năng tiến hành một cuộc chiến tàn khốc qua năm 2027. Nhưng Moscow chưa chứng minh được rằng họ có một con đường nhanh chóng, bền vững và ít tốn kém để kiểm soát toàn bộ Donbas.

Hạn chót được cho là của Nga vì thế đồng thời cho thấy tham vọng và điểm yếu của Điện Kremlin. Moscow đang đặt cược vào chiến tranh tiêu hao, huy động quân, sức ép mùa đông và sự mệt mỏi của các nước ủng hộ Ukraine.

Ukraine và các đối tác có thể khiến canh bạc đó kém hấp dẫn hơn bằng cách duy trì khả năng ngăn chặn trên chiến trường, bảo vệ hạ tầng dân sự, giữ sức ép kinh tế và bảo đảm rằng một lệnh ngừng bắn trong tương lai sẽ an toàn hơn cho Ukraine so với một chu kỳ tấn công mới của Nga.

Nếu hạn chót thất bại, ngoại giao có thể trở nên khả thi hơn. Nhưng câu hỏi quyết định vẫn là: Nga sẽ xem đàm phán là con đường đi tới thỏa hiệp, hay chỉ là một công cụ khác để theo đuổi những mục tiêu cũ?