Narges Mohammadi xuất viện sau 18 ngày: Sức khỏe vẫn nguy hiểm và tự do chỉ mang tính tạm thời

Việc nhà hoạt động nhân quyền Iran Narges Mohammadi rời bệnh viện ở Tehran sau 18 ngày điều trị tim mạch không đồng nghĩa với việc cuộc khủng hoảng sức khỏe của bà đã kết thúc. Trên thực tế, sự kiện này lại làm nổi bật ba vấn đề lớn: tình trạng bệnh tim nghiêm trọng của bà, những cáo buộc về điều kiện y tế trong tù, và thực tế rằng bà chỉ được tự do tạm thời theo diện bảo lãnh.

Mohammadi – người đoạt Giải Nobel Hòa bình năm 2023 – được chuyển từ nhà tù đến bệnh viện sau khi được cho là đã bị đau tim và sức khỏe suy giảm nghiêm trọng. Sau quá trình điều trị tại một đơn vị chăm sóc tim mạch ở Tehran, bà đã được cho về nhà, theo thông tin từ gia đình và quỹ do người thân điều hành.

Tình trạng tim mạch nghiêm trọng vẫn chưa được giải quyết

Cuộc khủng hoảng sức khỏe của Mohammadi bắt đầu từ trong thời gian bà bị giam giữ. Đầu tháng 5, bà được chuyển khẩn cấp từ nhà tù ở thành phố Zanjan (tây bắc Iran) đến bệnh viện sau khi ngất xỉu và trải qua một cơn khủng hoảng tim mạch nghiêm trọng, bao gồm cả việc mất ý thức.

Theo các thông tin y tế được công bố sau đó, kết quả chụp mạch (angiography) cho thấy hai động mạch chính của bà bị tắc đáng kể, dấu hiệu của bệnh mạch máu tiến triển nặng. Điều này cho thấy bà cần được theo dõi và điều trị lâu dài.

Người thân của Mohammadi trước đó cũng cho biết bà cần chăm sóc tim mạch chuyên sâu tại Tehran vì tình trạng được đánh giá là đe dọa tính mạng.

Dù đã xuất viện, các đánh giá y khoa được trích dẫn bởi những người ủng hộ bà cho thấy quá trình hồi phục có thể kéo dài nhiều tháng.

Những cáo buộc về việc thiếu chăm sóc y tế trong tù

Gia đình và những người ủng hộ Mohammadi cho rằng tình trạng bệnh của bà không thể tách rời khỏi điều kiện giam giữ.

Theo các tuyên bố từ Quỹ Narges Mohammadi và các tổ chức vận động nhân quyền, bà có thể đã phải đối mặt với việc tiếp cận chăm sóc y tế chậm trễ hoặc không đầy đủ trong thời gian bị giam giữ, cùng với áp lực tâm lý nặng nề.

Các tổ chức nhân quyền quốc tế trước đây cũng từng nêu lo ngại về việc một số tù nhân tại Iran bị hạn chế hoặc trì hoãn điều trị y tế.

Tuy vậy, cần lưu ý rằng mối liên hệ trực tiếp giữa điều kiện giam giữ và tình trạng bệnh hiện tại của Mohammadi chủ yếu đến từ các tuyên bố của gia đình và tổ chức ủng hộ bà, và chưa được xác nhận độc lập bởi cơ quan y tế chính thức.

“Tự do” nhưng chỉ trên danh nghĩa tạm thời

Dù hiện đang ở ngoài nhà tù, Mohammadi chưa được trả tự do hoàn toàn.

Chính quyền Iran đã tạm dừng thi hành bản án và cho phép bà ra ngoài sau khi nộp một khoản tiền bảo lãnh lớn để điều trị y tế.

Điều này có nghĩa là bản án của bà vẫn còn hiệu lực và bà có thể bị yêu cầu quay trở lại nhà tù sau khi thời gian tạm hoãn kết thúc. Số tiền bảo lãnh cụ thể chưa được công bố công khai.

Chính vì vậy, gia đình và các nhà vận động cho rằng việc thả bà ra ngoài hiện nay chỉ là biện pháp tạm thời, không phải giải pháp lâu dài.

Áp lực quốc tế ngày càng tăng

Tình trạng sức khỏe của Mohammadi đã làm dấy lên làn sóng quan ngại quốc tế.

Chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy từng cảnh báo rằng tính mạng của bà “nằm trong tay chính quyền Iran” và kêu gọi cho phép bà được điều trị với đội ngũ y tế riêng.

Cùng lúc đó, hơn 100 người đoạt giải Nobel từ nhiều lĩnh vực đã ký tuyên bố kêu gọi Iran trả tự do hoàn toàn và vô điều kiện cho bà.

Những người ủng hộ cho rằng việc cho phép bà ra ngoài điều trị trong thời gian ngắn không đủ để bảo vệ sức khỏe, nếu bà vẫn có nguy cơ bị đưa trở lại nhà tù trước khi hồi phục hoàn toàn.

Bối cảnh lớn hơn của vụ việc

Narges Mohammadi là một trong những nhà hoạt động nhân quyền nổi bật nhất của Iran. Bà nhận Nobel Hòa bình 2023 nhờ các hoạt động vận động cho quyền phụ nữ và phản đối án tử hình tại Iran.

Trong nhiều năm qua, bà liên tục bị bắt giữ và giam giữ nhiều lần vì các hoạt động vận động của mình.

Hiện tại, việc bà xuất viện chủ yếu cho thấy tình trạng đã ổn định tạm thời, chứ chưa phải là hồi phục hoàn toàn. Mohammadi vẫn đang ở nhà dưới diện tạm hoãn thi hành án, đối mặt với bệnh tim nghiêm trọng và một tương lai pháp lý chưa rõ ràng—trong khi áp lực quốc tế đối với Iran tiếp tục gia tăng.