Cảnh báo của Nhật Bản về đồng yên: Vì sao mốc 160 yên/USD khiến thị trường toàn cầu lo ngại

Điều này quan trọng vì nó thay đổi động lực đầu tư toàn cầu. Trong nhiều thập kỷ, nhà đầu tư Nhật thường tìm kiếm lợi suất cao hơn ở nước ngoài. Nhưng nếu lợi suất trong nước tăng đủ mạnh, một phần dòng vốn đó có thể quay về Nhật Bản.

Dòng vốn Nhật có thể ảnh hưởng thế giới ra sao

Nhật Bản là một trong những chủ nợ lớn nhất thế giới. Các ngân hàng, quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm của nước này nắm giữ lượng tài sản nước ngoài khổng lồ.

Riêng tại Mỹ, Nhật Bản đang nắm giữ khoảng hơn 1 nghìn tỷ USD trái phiếu Kho bạc Mỹ, khiến nước này trở thành nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất vào nợ công Mỹ.

Với quy mô như vậy, chỉ cần thay đổi nhỏ trong danh mục đầu tư của Nhật cũng có thể tác động tới thị trường toàn cầu.

Nếu lợi suất trong nước tăng và đồng yên mạnh hơn, các nhà đầu tư Nhật có thể thấy trái phiếu nội địa hấp dẫn hơn so với việc nắm giữ trái phiếu nước ngoài có phòng hộ tỷ giá. Khi đó có thể xảy ra:

• Tốc độ mua trái phiếu Kho bạc Mỹ chậm lại
• Bán chọn lọc một số trái phiếu nước ngoài
• Giảm nhu cầu đối với các khoản đầu tư nước ngoài có phòng hộ tiền tệ

Việc bán tháo ồ ạt là khó xảy ra vì điều đó sẽ làm giảm giá trị danh mục tài sản hiện có của chính Nhật Bản. Tuy nhiên, ngay cả sự dịch chuyển dần dần cũng đủ tác động tới chi phí vay toàn cầu.

Điều gì có thể xảy ra với lãi suất Mỹ

Nếu nhu cầu mua trái phiếu Kho bạc từ Nhật giảm, lợi suất trái phiếu Mỹ có thể phải tăng để thu hút người mua khác.

Vì trái phiếu Kho bạc là chuẩn tham chiếu cho nhiều loại tài sản tài chính, tác động có thể lan rộng:

• Chi phí vay của chính phủ Mỹ tăng
• Lãi suất thế chấp và trái phiếu doanh nghiệp cao hơn
• Điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt hơn

Ngay cả những biến động nhỏ trong lợi suất Kho bạc cũng có thể gây hiệu ứng dây chuyền vì chúng là tài sản thế chấp cốt lõi trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Rủi ro đối với thanh khoản toàn cầu

Ảnh hưởng của Nhật Bản không chỉ nằm ở việc nắm giữ trái phiếu. Quốc gia này còn đóng vai trò quan trọng trong nguồn cung thanh khoản toàn cầu vì là chủ nợ ròng lớn đối với thế giới.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng biến động trên thị trường trái phiếu Nhật có thể lan ra quốc tế thông qua dòng vốn và kênh tài trợ tài chính.

Điều này tạo nên một chuỗi phản ứng tiềm năng:

Yên yếu → nguy cơ can thiệp → kỳ vọng BOJ tăng lãi suất → lợi suất trái phiếu Nhật tăng → dòng vốn quay về Nhật → lợi suất toàn cầu tăng.

Kịch bản đó đặc biệt gây rủi ro cho các chiến lược “carry trade đồng yên” – nơi nhà đầu tư vay yên với lãi suất thấp để đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài.

Kịch bản cơ sở và rủi ro cực đoan

Phần lớn các nhà phân tích vẫn cho rằng quá trình điều chỉnh sẽ diễn ra có kiểm soát, chứ không phải một cuộc khủng hoảng tài chính. BOJ được kỳ vọng sẽ bình thường hóa chính sách dần dần, đồng thời chính phủ có thể can thiệp để hạn chế biến động tỷ giá quá mạnh.

Rủi ro lớn hơn nằm ở kịch bản xấu khi nhiều yếu tố xảy ra cùng lúc:

• Đồng yên vượt xa mốc 160
• Lợi suất trái phiếu Nhật tăng mạnh
• Carry trade bị tháo gỡ nhanh
• Nhà đầu tư Nhật rút vốn khỏi tài sản nước ngoài

Nếu các yếu tố này kết hợp, biến động có thể lan sang thị trường tiền tệ, trái phiếu và cổ phiếu trên toàn thế giới.

Kết luận

Chính sách tiền tệ và thị trường trái phiếu của Nhật Bản đang ngày càng trở nên quan trọng đối với phần còn lại của thế giới. Đồng yên suy yếu và lợi suất JGB tăng có thể báo hiệu sự kết thúc của thời kỳ dòng vốn Nhật chảy mạnh ra nước ngoài.

Việc quá trình này diễn ra suôn sẻ hay gây biến động mạnh sẽ phụ thuộc vào tốc độ BOJ thắt chặt chính sách – và liệu sự suy yếu của đồng yên có buộc Tokyo phải can thiệp quyết liệt hơn hay không.