Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản 4% có ý nghĩa gì với thị trường toàn cầu?

Những yếu tố này cho thấy chế độ lãi suất cực thấp kéo dài nhiều năm tại Nhật có thể đang dần kết thúc.

Lợi suất tăng nói gì về lạm phát và tăng trưởng?

Lợi suất trái phiếu dài hạn thường phản ánh kỳ vọng về lạm phát, tăng trưởng kinh tế và mức bù rủi ro trong tương lai.

Trong nhiều năm, Nhật Bản phải đối mặt với giảm phát. Tuy nhiên, gần đây nền kinh tế đã chứng kiến lạm phát duy trì cao hơn và tiền lương tăng, cho thấy nhu cầu nội địa cải thiện.

Trong báo cáo triển vọng kinh tế, BOJ đã nâng dự báo tăng trưởng và lạm phát cơ bản, phản ánh tác động của việc tăng lương và tiêu dùng trong nước mạnh hơn .

Dù vậy, lợi suất dài hạn không chỉ phản ánh lạm phát. Chúng còn chịu ảnh hưởng bởi:

• Lượng phát hành trái phiếu chính phủ tăng
• Việc ngân hàng trung ương giảm can thiệp thị trường
• Lãi suất toàn cầu cao hơn
• Phần bù rủi ro mà nhà đầu tư yêu cầu

Nói cách khác, lợi suất tăng có thể phản ánh cả sự cải thiện kinh tế lẫn sự thay đổi cấu trúc của thị trường trái phiếu.

Bài toán khó của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản

Sự tăng mạnh của lợi suất dài hạn đặt BOJ vào tình thế khó xử.

Một mặt, lạm phát và tiền lương tăng củng cố lập luận cho việc tiếp tục bình thường hóa chính sách tiền tệ. BOJ cho biết lãi suất có thể tăng thêm nếu kinh tế và lạm phát diễn biến đúng như dự báo .

Mặt khác, lợi suất tăng quá nhanh có thể làm thắt chặt điều kiện tài chính và gây biến động trong thị trường trái phiếu lớn của Nhật.

BOJ vì thế phải cân bằng giữa hai rủi ro:

• Thắt chặt quá nhanh và gây bất ổn thị trường trái phiếu
• Hành động quá chậm và khiến kỳ vọng lạm phát tăng mạnh

Cách BOJ phản ứng với lợi suất tăng—chấp nhận hay can thiệp—sẽ là tín hiệu quan trọng đối với nhà đầu tư toàn cầu.

Áp lực lên chiến lược “yen carry trade”

Trong nhiều năm, lãi suất cực thấp khiến đồng yen trở thành đồng tiền vay vốn phổ biến cho carry trade. Nhà đầu tư có thể vay yen với chi phí thấp và đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài.

Khi lợi suất Nhật Bản tăng, mô hình này bắt đầu chịu áp lực.

Nếu chi phí vay bằng yen tăng hoặc đồng yen mạnh lên do kỳ vọng chính sách thắt chặt, lợi nhuận từ carry trade sẽ giảm. Phân tích thị trường cho thấy biến động trên thị trường trái phiếu Nhật có thể làm gia tăng áp lực lên các giao dịch này—vốn là một nguồn thanh khoản quan trọng cho các tài sản rủi ro toàn cầu .

Trong kịch bản xấu, đồng yen tăng giá mạnh có thể khiến nhà đầu tư đồng loạt đóng các vị thế vay yen, gây biến động lớn trên thị trường tiền tệ, cổ phiếu và trái phiếu toàn cầu.

Nguy cơ lan sang trái phiếu Mỹ và thị trường toàn cầu

Nhật Bản là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất vào trái phiếu toàn cầu, bao gồm trái phiếu Kho bạc Mỹ (U.S. Treasuries).

Khi lợi suất trong nước tăng, các tài sản nước ngoài có thể trở nên kém hấp dẫn hơn đối với các tổ chức Nhật như quỹ hưu trí, ngân hàng và công ty bảo hiểm nhân thọ.

Điều này có thể dẫn tới:

• Dòng vốn quay trở lại thị trường trái phiếu trong nước
• Nhu cầu mua trái phiếu nước ngoài giảm
• Áp lực tăng lên lợi suất trái phiếu dài hạn toàn cầu

Những biến động gần đây của lợi suất JGB đã khiến nhà đầu tư lo ngại rằng các thay đổi tại Nhật có thể ảnh hưởng tới thị trường trái phiếu Mỹ và châu Âu khi các danh mục đầu tư được tái cân bằng .

Với lượng tài sản trị giá hàng nghìn tỷ USD do các tổ chức Nhật quản lý, chỉ cần thay đổi phân bổ nhỏ cũng có thể tác động đáng kể tới thị trường lãi suất toàn cầu.

Nhà đầu tư nên theo dõi điều gì tiếp theo?

Một số tín hiệu quan trọng sẽ quyết định liệu sự tăng của lợi suất tại Nhật là quá trình bình thường hóa hay dấu hiệu bất ổn tài chính.

Thông điệp từ BOJ
Phát biểu của Thống đốc Kazuo Ueda và các nhà hoạch định chính sách sẽ cho thấy liệu lợi suất cao hơn được coi là diễn biến thị trường bình thường hay là rủi ro cần can thiệp.

Nhu cầu đối với trái phiếu siêu dài
Nếu các cuộc đấu giá trái phiếu 20, 30 hoặc 40 năm có nhu cầu yếu, điều đó có thể cho thấy người mua truyền thống như các công ty bảo hiểm đang giảm hấp thụ trái phiếu dài hạn.

Dữ liệu lạm phát và tiền lương
Tiền lương tăng bền vững và lạm phát dịch vụ cao sẽ củng cố kỳ vọng BOJ tiếp tục tăng lãi suất.

Biến động đồng yen
Biến động mạnh có thể phản ánh áp lực trong carry trade hoặc sự dịch chuyển lớn của dòng vốn quốc tế.

Phản ứng của thị trường trái phiếu toàn cầu
Nếu lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cùng với JGB, thị trường có thể đang trải qua một quá trình định giá lại lãi suất dài hạn trên phạm vi toàn cầu.

Kết luận

Lợi suất khoảng 4% đối với trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn dài có thể đánh dấu sự kết thúc của một thời kỳ kéo dài hàng thập kỷ với lãi suất cực thấp và sự can thiệp mạnh của ngân hàng trung ương.

Nếu quá trình điều chỉnh diễn ra từ từ, đó có thể là bước bình thường hóa lành mạnh cho nền kinh tế Nhật sau nhiều năm tăng trưởng yếu và giảm phát. Nhưng nếu lợi suất tăng quá nhanh, tác động có thể vượt xa Tokyo—lan sang thị trường tiền tệ, lợi suất trái phiếu toàn cầu và sự ổn định của hệ thống tài chính dựa nhiều vào nguồn vốn vay từ đồng yen.