Goldman Sachs: Thị trường có thể đang xem nhẹ rủi ro từ xung đột Iran

Xung đột địa chính trị hiếm khi chỉ dừng lại ở lĩnh vực chính trị. Theo nhận định mới nhất của Goldman Sachs, căng thẳng liên quan đến Iran có thể tạo ra một rủi ro kinh tế lớn mà nhiều nhà đầu tư vẫn chưa phản ánh đầy đủ vào giá tài sản — đặc biệt nếu dòng chảy năng lượng toàn cầu tiếp tục bị gián đoạn.

Các chiến lược gia của ngân hàng cho rằng thị trường hiện dường như đang “nhìn xuyên qua” cuộc xung đột, tức là coi đây chỉ là cú sốc tạm thời. Tuy nhiên, nếu căng thẳng leo thang hoặc việc vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz bị hạn chế trong thời gian dài, tác động kinh tế có thể lớn hơn nhiều so với những gì thị trường đang định giá.

Vì sao eo biển Hormuz đặc biệt quan trọng

Eo biển Hormuz — tuyến đường biển hẹp nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương — được xem là một trong những “điểm nghẽn năng lượng” quan trọng nhất thế giới. Khoảng một phần năm lượng dầu toàn cầu được vận chuyển qua khu vực này. Chỉ cần gián đoạn tạm thời cũng có thể gây biến động mạnh cho thị trường năng lượng và kỳ vọng lạm phát.

Theo phân tích của Goldman Sachs, nếu dòng chảy dầu qua eo biển bị hạn chế đáng kể, giá dầu Brent có thể tăng lên khoảng 105–115 USD/thùng trong giai đoạn gián đoạn, tùy vào thời gian kéo dài của sự cố.

Trong kịch bản xấu hơn — nếu gián đoạn kéo dài lâu — giá dầu thậm chí có thể tăng mạnh hơn nữa, tạo ra cú sốc lạm phát mới cho nền kinh tế toàn cầu.

Nhà đầu tư có thể đang đánh giá thấp rủi ro

Dù rủi ro tồn tại, Goldman Sachs cho rằng nhiều nhà đầu tư vẫn chưa thực sự điều chỉnh chiến lược đầu tư.

Christian Mueller‑Glissmann, Giám đốc điều hành phụ trách chiến lược danh mục và phân bổ tài sản tại Goldman Sachs, cho biết nhiều khách hàng của ngân hàng “làm rất ít” để đặt cược trực tiếp vào kịch bản xung đột, thay vào đó chỉ điều chỉnh danh mục nhẹ nhằm đa dạng hóa rủi ro.

Hành vi này cho thấy thị trường dường như đang ngầm giả định rằng:

• căng thẳng sẽ sớm hạ nhiệt
• dòng chảy năng lượng sẽ trở lại bình thường
• lạm phát tiếp tục giảm
• Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cuối cùng sẽ quay lại chu kỳ cắt giảm lãi suất

Nếu những giả định này không đúng — đặc biệt khi nguồn cung năng lượng tiếp tục bị gián đoạn — khoảng cách giữa kỳ vọng của thị trường và thực tế kinh tế có thể dẫn tới việc định giá lại các tài sản rủi ro.

Bài toán khó cho Fed

Một cú sốc năng lượng kéo dài thường khiến chính sách tiền tệ trở nên phức tạp.

Giá dầu tăng sẽ trực tiếp đẩy chi phí năng lượng và vận tải lên cao, từ đó gây áp lực lên lạm phát tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, Fed có thể không vội cắt giảm lãi suất nếu lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2%.

Goldman Sachs lưu ý rằng lạm phát do năng lượng gây ra có thể buộc Fed duy trì cách tiếp cận “chờ và quan sát”, cho đến khi áp lực giá giảm rõ rệt. Điều này đặc biệt quan trọng vì phần lớn sự lạc quan của thị trường hiện nay dựa trên kỳ vọng chính sách tiền tệ sẽ nới lỏng trong tương lai.

Kịch bản cơ sở của Goldman Sachs

Dù đưa ra cảnh báo, Goldman Sachs không hoàn toàn bi quan.

Theo đánh giá cơ sở của ngân hàng, thị trường có thể phục hồi nếu:

• tăng trưởng kinh tế toàn cầu vẫn ổn định
• tác động lạm phát từ xung đột chỉ mang tính tạm thời
• chính sách tiền tệ dần nới lỏng trở lại

Nếu những điều kiện này được đáp ứng, biến động hiện tại có thể giống các cú sốc địa chính trị trước đây — ban đầu gây chấn động nhưng sau đó nhanh chóng lắng xuống khi nguồn cung năng lượng ổn định.

Kịch bản rủi ro: cú sốc năng lượng kéo dài

Mối lo lớn hơn xuất hiện nếu xung đột kéo dài và nguồn cung dầu bị gián đoạn lâu hơn dự kiến.

Trong kịch bản đó, một chuỗi tác động có thể xảy ra đồng thời:

• giá dầu duy trì ở mức cao
• lạm phát tăng trở lại
• Fed trì hoãn hoặc giảm quy mô cắt giảm lãi suất
• tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại
• thị trường cổ phiếu và tài sản rủi ro phải định giá lại

Một số phân tích liên quan đến Goldman Sachs cho rằng thị trường hiện có thể đã phản ánh cú sốc lạm phát, nhưng chưa tính đầy đủ tác động tiêu cực của chi phí năng lượng cao đối với tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Điểm mấu chốt

Thông điệp của Goldman Sachs khá rõ: thị trường có thể đang quá bình tĩnh trước rủi ro địa chính trị.

Nếu xung đột hạ nhiệt và dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz nhanh chóng bình thường trở lại, sự lạc quan hiện tại của thị trường có thể là hợp lý. Nhưng nếu gián đoạn kéo dài, sự kết hợp giữa giá năng lượng cao, lạm phát dai dẳng và việc Fed trì hoãn cắt giảm lãi suất có thể buộc nhà đầu tư phải đánh giá lại giá trị của cổ phiếu, trái phiếu và nhiều tài sản rủi ro khác.