Vì sao Grasberg lùi tái khởi động khiến nguồn cung đồng căng đến 2027

Sự chậm trễ bắt nguồn từ sự cố bùn trào trong năm 2025, làm gián đoạn hoạt động khai thác dưới lòng đất. Project Blue cho biết Freeport-McMoRan đã tuyên bố bất khả kháng đối với các hợp đồng cung ứng liên quan đến khu Grasberg Block Cave sau sự cố ngày 8/9 . Một số tường thuật địa phương cũng cho biết dòng bùn đã làm hư hại hạ tầng ngầm và hệ thống vận hành, khiến toàn bộ khu mỏ chỉ hoạt động khoảng 40%-50% công suất .

Nói cách khác, Grasberg không hoàn toàn “đứng bánh”. Freeport-McMoRan cho biết vào tháng 11/2025 rằng sản xuất đã được nối lại từ hai khu vực ngầm không bị ảnh hưởng là Deep Mill Level Zone và Big Gossan từ cuối tháng 10, trong khi công tác khắc phục đang được triển khai để chuẩn bị tái khởi động và tăng công suất theo giai đoạn tại Grasberg Block Cave từ quý II/2026 . Vấn đề lớn hơn là thời gian để toàn bộ tổ hợp trở lại trạng thái bình thường.

Vì sao một mỏ có thể làm thị trường đồng chú ý?

Grasberg có quy mô đủ lớn để một sự cố riêng lẻ trở thành vấn đề toàn cầu. Project Blue cho biết Grasberg chiếm khoảng 3% nguồn đồng khai thác toàn cầu và là mỏ đồng lớn thứ hai thế giới tính theo sản lượng năm 2024 . The Business Times cũng mô tả Grasberg là nhà sản xuất đồng lớn thứ hai thế giới trước khi hoạt động bị ảnh hưởng bởi sự cố bùn trào .

Đây là lý do thị trường không chỉ nhìn vào việc mỏ “có chạy lại hay chưa”, mà quan tâm đến tốc độ quay về sản lượng đầy đủ. Trước khi có mốc đầu năm 2028, các ước tính đã cho thấy tác động đáng kể: Project Blue nói sản lượng năm 2026 có thể giảm tới 35% sau tuyên bố bất khả kháng . Fastmarkets cũng cho biết sản lượng đồng và vàng dự kiến thấp hơn 35% trong năm 2026, với lộ trình phục hồi từng được kỳ vọng đưa hoạt động trở lại gần mức trước sự cố trong năm 2027 . Mục tiêu mới đầu năm 2028 kéo dài thêm một năm cho giai đoạn phục hồi đó .

Một thước đo khác về mức độ gián đoạn đến từ Mining.com: Goldman Sachs đã hạ dự báo nguồn cung đồng toàn cầu cho năm 2025 và 2026, đồng thời ước tính sự cố Grasberg có thể làm mất tới 525.000 tấn nguồn cung đồng khai thác .

Tác động chính: năm 2027 bớt đi một nguồn phục hồi

Tác động tức thời không phải là Grasberg biến mất hoàn toàn khỏi thị trường. Điều đáng nói là nguồn cung phục hồi đến muộn hơn. Nếu sản lượng đầy đủ quay lại vào đầu năm 2027, thị trường có thể xem 2026 là năm chịu gián đoạn chính. Nhưng với mốc mới là đầu năm 2028, rủi ro nguồn cung kéo dài qua cả năm 2026 và 2027 .

Với một mỏ cỡ Grasberg, khác biệt đó không nhỏ. Các báo cáo về lịch trình mới mô tả sự trì hoãn này là yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng hạn chế nguồn cung vốn đã tác động đến thị trường đồng toàn cầu . Những mô hình dự báo từng giả định Grasberg bình thường hóa trong năm 2027 nay sẽ phải tính đến sản lượng thấp hơn từ mỏ này, hoặc cần nguồn bù từ các mỏ khác.

Giá đồng có chắc sẽ tăng vì Grasberg?

Xét riêng phía cung, việc trì hoãn là yếu tố hỗ trợ giá đồng, vì một nguồn đồng khai thác lớn chưa thể quay lại đầy đủ như thị trường từng kỳ vọng. Nhưng không nên đọc diễn biến này như một dự báo giá hoàn chỉnh.

Giá đồng còn phụ thuộc vào nhu cầu công nghiệp, tồn kho, dòng đồng phế liệu, hoạt động của các nhà máy luyện kim và việc các mỏ khác có tăng hay giảm sản lượng trong cùng giai đoạn hay không. Kết luận thận trọng hơn là: Grasberg không tự mình bảo đảm thị trường đồng sẽ thiếu hụt, nhưng làm tăng khả năng cán cân năm 2026-2027 chặt hơn so với các dự báo từng xây dựng quanh kịch bản phục hồi trong năm 2027 .

Những tín hiệu cần theo dõi tiếp theo

Chỉ báo gần nhất là mức sử dụng công suất. Nếu toàn bộ khu mỏ tiếp tục quanh vùng 40%-50% như đã được báo cáo, thay vì tiến dần về mức bình thường, thị trường sẽ có ít “đệm” hơn trước các gián đoạn khác .

Sau đó là tiến độ tăng công suất tại Grasberg Block Cave, mọi thay đổi đối với mục tiêu sản lượng đầy đủ vào đầu năm 2028, và các điều chỉnh trong dự báo nguồn cung mỏ cho năm 2026-2027 . Cho đến khi các tín hiệu này cải thiện rõ ràng, việc Grasberg lùi phục hồi sẽ tiếp tục khiến phía cung của thị trường đồng mong manh hơn trong thời gian dài hơn.