Waveguide AR Trung Quốc bước vào kỷ nguyên sản xuất hàng loạt: Vì sao kính AR vẫn chưa chắc sắp phổ cập?

Điều đáng chú ý trong “năm sản xuất hàng loạt” 2026 không chỉ nằm ở những con số triệu sản phẩm. Quan trọng hơn, các nhà cung cấp Trung Quốc đang xây dựng nhà máy chuyên dụng, quy trình tự động hóa và hệ thống kiểm định với khách hàng cho waveguide quang học AR — linh kiện đưa hình ảnh từ máy chiếu siêu nhỏ lên tròng kính trong suốt.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ bốn ngưỡng: công suất thiết kế, sản lượng đạt chuẩn, lô hàng giao cho khách hàng và nhu cầu thiết bị đầu cuối có khả năng sinh lời. Ngưỡng đầu tiên đang đến nhanh hơn ba ngưỡng còn lại.

“Sản xuất hàng loạt” thực sự có nghĩa gì?

Một số doanh nghiệp đang công bố hoặc lên kế hoạch cho quy mô triệu đơn vị. Greatar-Tech đặt mục tiêu một triệu waveguide SRG; AAC Technologies lên kế hoạch công suất SRG ở quy mô một triệu sản phẩm; còn Nika Optical đã đưa vào vận hành dây chuyền VHG tự động với công suất một triệu tấm mỗi năm. Hai cơ sở tại Thiên Tân và Quảng Châu của Nika được cho là có tổng công suất 1,3 triệu tấm mỗi năm. 1347

Ở hướng khác, dây chuyền thử nghiệm PVG của Parallel Vision có công suất thiết kế khoảng 50.000 tấm mỗi năm — nhỏ hơn nhiều, nhưng đáng chú ý vì đang thử công nghiệp hóa một kiến trúc quang học khác thay vì chỉ mở rộng công nghệ hiện có. 13

Các con số này cho thấy chuỗi cung ứng đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa. Chúng chưa chứng minh rằng mọi dây chuyền đều đã chạy hết công suất, đạt cùng một tỷ lệ thành phẩm hay tạo ra các mô-đun đủ tiêu chuẩn để lắp vào kính thương mại.

Ba hướng công nghệ, ba vai trò khác nhau

SRG: lựa chọn thực dụng để tăng sản lượng

SRG, viết tắt của surface-relief grating — cách tử khắc nổi trên bề mặt — sử dụng các cấu trúc nano để đưa ánh sáng vào waveguide, mở rộng vùng nhìn hữu dụng và đưa ánh sáng tới mắt người dùng. Quy trình sản xuất tương đối trưởng thành, thiết kế mỏng và linh hoạt giúp SRG trở thành hướng đi chủ lực của các kế hoạch mở rộng từ Greatar-Tech và AAC. 1334

Đổi lại, SRG vẫn có những đánh đổi quang học khó giải quyết: hiện tượng “cầu vồng”, ánh sáng tán xạ, rò sáng và màu sắc không đồng đều có thể làm giảm chất lượng trải nghiệm. Hiệu suất cũng có thể giảm mạnh khi mở rộng trường nhìn. Một nghiên cứu được Light: Science & Applications dẫn lại ghi nhận hiệu suất trong một số trình diễn giảm từ khoảng 10% ở trường nhìn 20 độ xuống khoảng 3% ở 30 độ. 33

AAC cho biết các thấu kính SRG của công ty đã vượt qua các bài kiểm tra hiệu năng và độ tin cậy từ nhiều khách hàng lớn, đồng thời được chỉ định cho các chương trình sản xuất hàng loạt. Một số dự án đã bước vào giai đoạn tăng sản lượng, với thời điểm giao hàng quy mô lớn dự kiến bắt đầu từ nửa cuối năm 2026. 58

VHG: phương án thay thế về hiệu suất và độ trong

VHG, viết tắt của volume holographic grating — cách tử toàn ảnh thể tích — tạo cấu trúc cách tử bên trong vật liệu thay vì khắc trên bề mặt. Hướng này có thể đem lại hệ quang học mỏng, trong suốt và hiệu suất nhiễu xạ hấp dẫn; quy trình phơi sáng cũng có tiềm năng tự động hóa. 3446

Vì vậy, dây chuyền VHG tự động quy mô một triệu tấm của Nika có ý nghĩa ở chỗ nó kiểm tra khả năng đưa công nghệ từ trình diễn sang sản xuất công nghiệp lặp lại ổn định. Các câu hỏi còn bỏ ngỏ gồm độ đồng nhất của vật liệu toàn ảnh, phản hồi theo bước sóng và góc, độ ổn định môi trường, trường nhìn và tỷ lệ thành phẩm.

PVG: quy mô nhỏ nhưng mở thêm dư địa kỹ thuật

PVG, viết tắt của polarization-volume grating — cách tử toàn ảnh phân cực — sử dụng kỹ thuật toàn ảnh thể tích có tính chọn lọc phân cực. Các nghiên cứu học thuật đã chỉ ra khả năng dùng PVG để xử lý đánh đổi giữa hiệu suất ghép sáng và độ đồng đều của vùng nhìn trong một số kiến trúc waveguide truyền thống. 3340

Do đó, dây chuyền thử nghiệm của Parallel Vision quan trọng hơn với tư cách là tín hiệu công nghệ và sản xuất, thay vì một nguồn cung sản lượng lớn. Công suất thiết kế khoảng 50.000 tấm mỗi năm thấp hơn đáng kể so với các chương trình SRG và VHG quy mô triệu sản phẩm. PVG vẫn phải chứng minh khả năng xử lý vật liệu ổn định, kiểm soát chi phí, duy trì tỷ lệ thành phẩm và bảo đảm độ bền dài hạn khi mở rộng quy mô. 13

Bức tranh hiện tại không cho thấy một công nghệ duy nhất đã chiến thắng. SRG phù hợp với sản lượng ngắn hạn, VHG đang vượt qua một cột mốc sản xuất quan trọng, còn PVG mang lại lựa chọn dài hạn. Các hãng thiết bị có thể chọn những điểm cân bằng khác nhau giữa độ sáng, độ trong, trường nhìn, chất lượng hình ảnh, giá thành và khả năng chế tạo.

Nhu cầu thị trường đang đi cùng đầu tư nhà máy — nhưng chưa đủ để kết luận

Các chỉ báo nhu cầu đang tăng theo hướng có lợi cho waveguide. Counterpoint cho biết lượng xuất xưởng thiết bị đeo thông minh toàn cầu tăng 83% so với cùng kỳ trong quý I/2026. Riêng kính AR tăng 136%, trong khi sản phẩm dùng waveguide nâng tỷ trọng trong phân khúc kính AR từ 18% lên 42%. Dù vậy, thiết kế Birdbath và lăng kính phẳng vẫn chiếm 58%, cho thấy quá trình chuyển đổi còn dang dở. 2026

Counterpoint cũng xác định Meta là doanh nghiệp dẫn đầu thị trường kính thông minh trong quý, còn Alibaba, Rokid và một số đối thủ khác đang tăng tốc tại các thị trường của mình. 31 Những tín hiệu này tạo ra cơ sở khách hàng khả dĩ cho các nhà cung cấp waveguide, nhưng không bảo đảm mọi dây chuyền đã công bố đều sẽ được hấp thụ hết công suất.

Tác động thương mại trước mắt có thể là giảm rủi ro thiếu linh kiện và tạo thêm không gian để các hãng sản xuất thiết bị gốc thử nghiệm kính AI có màn hình trong suốt. Cạnh tranh về giá giữa các nhà cung cấp Trung Quốc cũng có thể gia tăng. Mặt trái là nguy cơ dư thừa công suất nếu mức chấp nhận của người tiêu dùng, giá bán hoặc hiệu quả kinh tế của thiết bị tăng chậm hơn kế hoạch nhà máy.

Bài toán kỹ thuật đã chuyển sang tích hợp hệ thống

Ngành công nghiệp không còn chỉ cần trả lời câu hỏi “có thể chế tạo waveguide hay không”. Câu hỏi khó hơn là một mô-đun kính hoàn chỉnh có thể đồng thời đạt được những yêu cầu sau:

• độ trong cao như tròng kính thông thường, nhưng không để lộ cảm giác có lớp cách tử gây khó chịu;
• kiểm soát hiện tượng cầu vồng, rò sáng, phản xạ tán xạ, sương mờ và lệch màu;
• đạt trường nhìn, vùng nhìn, độ sáng, hiệu suất, độ đồng đều, độ tương phản và độ rõ hình ảnh ở mức chấp nhận được;
• duy trì tỷ lệ thành phẩm ổn định trong sản xuất lớn với chi phí phù hợp với thiết bị tiêu dùng;
• chịu được rơi, va đập, nhiệt, độ ẩm, bụi bẩn, hao mòn lớp phủ và quá trình tích hợp với tròng kính thuốc.

Vì vậy, các nhà cung cấp phải cải thiện đồng bộ độ chính xác của công nghệ nanoimprint hoặc quang khắc, kiểm soát phơi sáng toàn ảnh, lớp phủ, liên kết vật liệu, điều kiện phòng sạch, kiểm tra, hiệu chuẩn và sàng lọc độ tin cậy. Phòng sạch cấp độ 1.000 cùng hệ thống kiểm soát môi trường chính xác được báo cáo tại Nika cho thấy mức độ kỷ luật sản xuất cần thiết. Các thông báo về việc AAC vượt qua kiểm định của khách hàng cũng cho thấy năng lực sản xuất phải tiếp tục vượt qua một cửa ải riêng: kiểm định trong thiết bị đầu cuối. 458

Đây là lý do một vật liệu mới khó có thể tự mình giải quyết toàn bộ vấn đề. Hiệu năng quang học, kiểm soát quy trình, lắp ráp và độ tin cậy liên kết chặt chẽ với nhau; cải thiện một đặc tính có thể đồng thời tạo ra chi phí, vấn đề tỷ lệ thành phẩm hoặc thách thức tích hợp ở khâu khác.

Vị thế của Trung Quốc: mạnh, nhưng không nên diễn giải quá mức

Lợi thế rõ nhất của Trung Quốc là nhiều hướng công nghệ đang được phát triển song song trong một hệ sinh thái điện tử và sản xuất dày đặc. Các chương trình SRG và VHG được báo cáo đã đạt hoặc hướng tới công suất quy mô triệu sản phẩm, trong khi PVG đang đi từ nghiên cứu sang sản xuất thử nghiệm. 1347

Sự kết hợp này có thể đem lại cho các nhà cung cấp Trung Quốc bốn lợi thế:

1. Đa dạng công nghệ: khách hàng không bị buộc phải chọn một kiến trúc quang học duy nhất.
2. Nền tảng sản xuất sâu: các nhà máy có thể tích lũy kinh nghiệm về gia công chính xác, kiểm tra và lắp ráp.
3. Tiếp cận khách hàng trong nước: hoạt động phát triển kính AR và kính thông minh tạo thêm cơ hội kiểm định sản phẩm.
4. Cạnh tranh chi phí: nhiều nhà cung cấp hơn có thể giảm sự phụ thuộc vào một nguồn waveguide duy nhất.

Tuy nhiên, các dữ liệu hiện có chưa đủ để khẳng định tuyệt đối rằng Trung Quốc là quốc gia duy nhất có ba dây chuyền waveguide độc lập cùng đạt ngưỡng một triệu sản phẩm trong cùng một năm. Để so sánh quốc tế, cần có dữ liệu nhất quán và định nghĩa rõ “dây chuyền độc lập”, “công suất”, “đơn vị sản phẩm” và “sản xuất hàng loạt”. Một phần số liệu hiện nay là mục tiêu của doanh nghiệp hoặc công suất danh nghĩa được công bố, chưa phải lượng xuất xưởng được kiểm toán độc lập.

Nút thắt tiếp theo là khả năng đeo hằng ngày

Nếu Trung Quốc mở rộng được nguồn cung waveguide đạt chuẩn, một trong những rào cản phần cứng lớn nhất đối với kính AR trong suốt có thể được tháo gỡ. Nhưng điều đó chỉ chuyển bài kiểm tra xuống khâu sản phẩm.

Người dùng vẫn cần một cặp kính thoải mái, bền, có giá hợp lý và đủ hữu ích để đeo trong thời gian dài. Thời lượng pin, công thái học, quyền riêng tư, phần mềm, hệ sinh thái nhà phát triển và mức độ chấp nhận trong đời sống sẽ quan trọng không kém chất lượng quang học.

Nói cách khác, công suất waveguide có thể mở đường cho thế hệ kính AI và AR tiếp theo; nhưng phần mềm và giá trị sử dụng hằng ngày mới quyết định người dùng có tiếp tục đeo chúng hay không. “Năm sản xuất hàng loạt” 2026 vì thế nên được hiểu là cột mốc sẵn sàng công nghiệp, chưa phải bằng chứng thị trường tiêu dùng đã trưởng thành.

Cột mốc khó hơn vẫn ở phía trước: các nhà máy phải giao được chất lượng quang học ổn định, các hãng thiết bị phải biến linh kiện đó thành sản phẩm đủ hấp dẫn, còn người dùng phải thấy chiếc kính đáng để đeo mỗi ngày.