Alibaba và Tencent chi 18 tỷ USD cho AI: Cuộc đua năng lực tính toán của Trung Quốc đã bắt đầu

Kết quả kinh doanh quý II/2026 của Alibaba và Tencent cho thấy trọng tâm cuộc đua AI tại Trung Quốc đã thay đổi. Câu hỏi không còn chỉ là công ty nào tung ra mô hình mạnh hơn, mà là ai có thể 확보 đủ chip, máy chủ, trung tâm dữ liệu, điện năng và năng lực đám mây để huấn luyện cũng như vận hành AI ở quy mô lớn.

Hai tập đoàn đã chi tổng cộng khoảng 120,5 tỷ nhân dân tệ trong một quý, tương đương gần 18 tỷ USD. 52 Đây là mức chi đáng chú ý đối với một giai đoạn chỉ kéo dài ba tháng, đồng thời cho thấy các nền tảng công nghệ lớn nhất Trung Quốc sẵn sàng chấp nhận áp lực lên lợi nhuận và dòng tiền hiện tại để đổi lấy lợi thế hạ tầng trong dài hạn.

Những con số cho thấy một sự đánh đổi có chủ đích

Alibaba chi 67,68 tỷ nhân dân tệ cho đầu tư cơ bản trong quý, tăng 75% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, lợi nhuận ròng giảm 75% dù doanh thu tăng 9%. 33 Sự đối lập này phản ánh lựa chọn chiến lược của công ty: hy sinh khả năng sinh lời ngắn hạn để nhanh chóng xây dựng công suất khi nhu cầu đối với dịch vụ đám mây và điện toán AI tăng lên.

Tencent ghi nhận chi phí đầu tư 52,8 tỷ nhân dân tệ, tăng 65% so với quý trước và 176% so với cùng kỳ năm trước. Con số này cũng cao hơn đáng kể so với mức ước tính 32,1 tỷ nhân dân tệ của các nhà phân tích được dẫn trong các báo cáo về kết quả kinh doanh. 2223 Doanh thu Tencent tăng 11% lên 204,8 tỷ nhân dân tệ, nhưng lợi nhuận ròng chỉ tăng 0,7%, lên 56 tỷ nhân dân tệ. 17

Bức tranh chung không đơn thuần là hai công ty đang chi nhiều hơn cho nghiên cứu. Họ đang rót vốn vào hạ tầng vật lý và thương mại có thể hỗ trợ việc huấn luyện mô hình, suy luận AI và cung cấp dịch vụ đám mây trong nhiều năm.

Alibaba đặt cược rằng nhu cầu đám mây sẽ bù đắp chi phí mở rộng

Kết quả của Alibaba cho thấy hạ tầng mới đã bắt đầu gắn với nhu cầu thực tế từ khách hàng. Reuters đưa tin doanh thu đám mây tăng 45%, nhờ nhu cầu AI hỗ trợ mảng kinh doanh này. 33 Các báo cáo có thể dùng định nghĩa khác nhau cho nhóm doanh thu AI và đám mây của Alibaba, vì vậy cần thận trọng khi so sánh từng tỷ lệ. Tuy nhiên, tín hiệu nhất quán là mảng đám mây đang tăng trưởng trong lúc đầu tư cũng tăng mạnh.

Tăng trưởng này chưa thể xóa bỏ rủi ro tài chính. Lợi nhuận sụt giảm cho thấy việc mở rộng đang rất tốn kém trước khi công suất bổ sung tạo ra đầy đủ lợi nhuận. Alibaba đang thực hiện một kiểu đặt cược quen thuộc trong ngành hạ tầng: đầu tư trước nhu cầu, thu hút khách hàng và lưu lượng sử dụng, rồi thu hồi vốn theo thời gian.

Chiến lược này cũng mở ra nhiều cách kiếm tiền từ cùng một nền tảng tài sản. Năng lực tính toán có thể phục vụ các mô hình và ứng dụng nội bộ, cung cấp cho khách hàng doanh nghiệp thông qua Alibaba Cloud, hoặc được bán cho bên ngoài khi nhu cầu nội bộ chưa sử dụng hết công suất.

Nếu ngày càng nhiều khách hàng phụ thuộc vào hạ tầng đó, vị thế của Alibaba có thể được củng cố. Nhưng điều kiện then chốt là tỷ lệ sử dụng và mức giá dịch vụ phải đủ cao để biện minh cho khoản đầu tư.

Quý kinh doanh của Tencent cho thấy cả khả năng kiếm tiền lẫn áp lực dòng tiền

Các số liệu của Tencent làm chi phí xây dựng hạ tầng AI trở nên đặc biệt rõ ràng. Khoản đầu tư lớn khiến dòng tiền tự do trong quý âm 13,8 tỷ nhân dân tệ. Tencent cho biết dòng tiền này bao gồm các khoản trả trước lớn liên quan đến AI để chuẩn bị hạ tầng hỗ trợ mô hình và dịch vụ của công ty. 30

Dù vậy, Tencent không đầu tư hoàn toàn mà chưa có dấu hiệu thương mại hóa nào. Mảng quảng cáo hưởng lợi từ các cải tiến dựa trên AI: doanh thu dịch vụ tiếp thị tăng 21,8% so với cùng kỳ, lên 43,565 tỷ nhân dân tệ. 18 Reuters cũng mô tả tăng trưởng quảng cáo là một động lực chính của doanh thu quý. 17

Điều này quan trọng vì quảng cáo mang lại cho Tencent một con đường thu hồi vốn AI trong ngắn hạn hơn. Khả năng đề xuất, nhắm mục tiêu, tạo nội dung quảng cáo và cải thiện tỷ lệ chuyển đổi có thể nâng hiệu quả của một mảng kinh doanh đã tồn tại trước khi các sản phẩm AI độc lập tạo ra doanh thu đáng kể.

Tuy nhiên, những kết quả tích cực này vẫn chưa chứng minh rằng toàn bộ chương trình đầu tư hạ tầng sẽ mang lại tỷ suất sinh lời hấp dẫn.

Vì sao năng lực tính toán trở thành tài sản chiến lược?

Mức chi của Alibaba và Tencent cho thấy năng lực tính toán đang được xem như một điểm nghẽn có giá trị chiến lược. Tình trạng thiếu chip, máy chủ, điện năng hoặc công suất trung tâm dữ liệu có thể hạn chế tốc độ cải thiện mô hình và khả năng phục vụ khách hàng, bất kể phần mềm của doanh nghiệp mạnh đến đâu.

Vì vậy, các công ty có động lực 확보 công suất từ sớm. Doanh nghiệp chờ đến khi nhu cầu trở nên quá rõ ràng có thể phải đối mặt với tình trạng phần cứng khan hiếm hoặc giá cao hơn. Bằng cách đầu tư trước, Alibaba và Tencent vừa bảo vệ lộ trình AI của mình, vừa xây dựng nền tảng đám mây để bán năng lực tính toán cho các doanh nghiệp khác.

Đó là lý do khoản chi này không nên được hiểu đơn giản là phát triển sản phẩm. Đây còn là nỗ lực giành doanh thu hạ tầng trong tương lai, quan hệ khách hàng và sự linh hoạt về công nghệ.

Mặt trái là công suất mua quá sớm có thể bị bỏ không. Ngoài ra, giá dịch vụ giảm hoặc các mô hình hiệu quả hơn cũng có thể làm giảm giá trị của số phần cứng đã đầu tư.

ByteDance khiến cuộc đua nóng hơn

Sân chơi không chỉ có hai công ty niêm yết này. Bloomberg đưa tin ByteDance đang thảo luận khả năng chi tới 70 tỷ USD trong năm 2026 cho trung tâm dữ liệu và các hạ tầng AI khác. 1 Đây là con số đang được cân nhắc, chưa phải ngân sách cuối cùng đã được xác nhận, nên không nên xem như cam kết chính thức của công ty.

Ngay cả dưới dạng một kịch bản chưa được xác nhận, thông tin này vẫn cho thấy áp lực chiến lược mà các nền tảng lớn của Trung Quốc đang đối mặt. Nếu đối thủ xây dựng công suất lớn hơn đáng kể, công ty thận trọng trong chi tiêu có thể mất quyền tiếp cận năng lực tính toán, nhà phát triển, khách hàng doanh nghiệp hoặc kênh phân phối.

Với ban lãnh đạo, vài quý dòng tiền yếu có thể được xem là dễ chấp nhận hơn nguy cơ tụt lại vĩnh viễn về hạ tầng.

Bài kiểm tra cuối cùng vẫn là hiệu quả đầu tư

Làn sóng chi tiêu là bằng chứng cho niềm tin của doanh nghiệp, chứ chưa phải bằng chứng về thành công. Tăng trưởng đám mây của Alibaba và doanh thu quảng cáo của Tencent cho thấy AI đã hỗ trợ một số mảng kinh doanh hiện hữu. Nhưng các kết quả đó chưa chứng minh rằng hàng trăm tỷ nhân dân tệ dành cho chip, trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán sẽ tạo ra mức lợi nhuận tương xứng.

Một số rủi ro vẫn tồn tại:

• Nhu cầu có thể tăng chậm hơn công suất. Nếu doanh nghiệp và người tiêu dùng tiếp nhận AI chậm hơn dự kiến, hạ tầng đắt đỏ có thể không được sử dụng hết.
• Dịch vụ AI có thể trở thành hàng hóa phổ thông. Các mô hình mở mạnh hơn hoặc hệ thống hiệu quả hơn có thể khiến nhà cung cấp đám mây khó duy trì mức giá cao.
• Hạn chế phần cứng có thể làm chi phí tăng. Nguồn cung chip, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và giới hạn chuỗi cung ứng có thể khiến mỗi đơn vị năng lực tính toán hữu dụng trở nên đắt hơn.
• Áp lực lên lợi nhuận có thể kéo dài. Tiến độ đầu tư do ban lãnh đạo đặt ra chỉ là mục tiêu, không phải bảo đảm. Thời gian hoàn vốn còn phụ thuộc vào tỷ lệ sử dụng, giá dịch vụ và nhu cầu AI liên tục.

Kết luận thận trọng nhất từ kết quả quý II là Alibaba và Tencent chưa giành chiến thắng. Điều có thể khẳng định là cả hai tin rằng quyền tiếp cận năng lực tính toán quan trọng đến mức đáng để chấp nhận khoản chi trả trước rất lớn. Cuộc cạnh tranh AI của Trung Quốc vì thế đang bước vào giai đoạn đòi hỏi nhiều vốn hơn.

Đối với nhà đầu tư và các công ty công nghệ, phép thử tiếp theo là khả năng chuyển đổi đầu tư thành doanh thu. Những chỉ số cần theo dõi gồm mức sử dụng dịch vụ đám mây, hiệu quả quảng cáo, tốc độ phát triển ứng dụng AI và khả năng biến doanh thu mới thành dòng tiền tự do bền vững—thay vì chỉ tạo ra những hóa đơn hạ tầng ngày càng lớn.