Các cuộc tấn công UAV tầm xa của Ukraine ngày 23/5 bên trong nước Nga: Điều gì đã xảy ra?

Ngày 23/5, Ukraine tiến hành một đợt tấn công bằng drone tầm xa nhằm vào các cơ sở năng lượng và công nghiệp nằm sâu trong lãnh thổ Nga — cách chiến tuyến hàng trăm, thậm chí hơn một nghìn kilomet. Hai mục tiêu nổi bật được nhắc đến là cảng dầu Sheskharis tại thành phố Novorossiysk bên bờ Biển Đen và nhà máy Metafrax Chemicals ở Perm Krai, cách biên giới Ukraine khoảng 1.700 km.

Các báo cáo công khai xác nhận đã xảy ra hỏa hoạn và có người bị thương tại Novorossiysk. Trong khi đó, mức độ thiệt hại tại nhà máy hóa chất ở Perm vẫn chưa được xác minh độc lập đầy đủ.

Cháy tại cảng dầu Novorossiysk

Tại Novorossiysk, một trong những cảng xuất khẩu dầu lớn nhất của Nga trên Biển Đen, chính quyền khu vực cho biết mảnh vỡ từ drone bị đánh chặn đã rơi xuống khu vực cảng dầu, gây cháy. Theo thông báo chính thức, một số tòa nhà kỹ thuật và hành chính bốc cháy, đồng thời mảnh vỡ cũng rơi xuống khu vực bồn chứa dầu. Hai người được báo cáo bị thương trong sự cố.

Cảng dầu Sheskharis là đầu mối quan trọng trong mạng lưới đường ống do công ty nhà nước Transneft vận hành và đóng vai trò then chốt trong xuất khẩu dầu của Nga ra thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, hai bên đưa ra phiên bản khác nhau về nguyên nhân thiệt hại:

• Phía Nga cho rằng đám cháy xảy ra do mảnh vỡ drone bị hệ thống phòng không bắn hạ rơi xuống cơ sở.
• Quan chức quân đội Ukraine lại khẳng định UAV của họ đã đánh trúng trực tiếp cảng dầu Sheskharis, coi đây là một phần của chiến dịch tấn công hạ tầng năng lượng Nga.

Dù cách giải thích khác nhau, cả hai phía đều thừa nhận đã xảy ra hỏa hoạn tại khu phức hợp cảng dầu trong đêm tấn công.

Nhà máy hóa chất Metafrax ở Perm Krai bị nhắm mục tiêu

Mục tiêu thứ hai được báo cáo là Metafrax Chemicals, một tổ hợp công nghiệp lớn đặt tại thị trấn Gubakha thuộc vùng Perm Krai ở phía đông dãy Ural.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết drone do Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) vận hành đã tấn công “một trong những doanh nghiệp quân sự quan trọng của Nga” nằm cách biên giới khoảng 1.700 km. Ông xác định mục tiêu là nhà máy Metafrax và nói rằng quá trình sản xuất tại cơ sở này đã phải dừng lại sau cuộc tấn công.

Metafrax là một trong những nhà sản xuất hóa chất lớn của Nga. Các sản phẩm của nhà máy được sử dụng làm nguyên liệu đầu vào cho nhiều ngành công nghiệp, bao gồm sản xuất thuốc nổ và các thành phần phục vụ ngành quốc phòng.

Chính quyền Perm Krai xác nhận có cuộc tấn công bằng drone nhằm vào một cơ sở công nghiệp trong khu vực, nhưng không nêu rõ cơ sở nào bị nhắm đến và không công bố đánh giá thiệt hại chi tiết. Các báo cáo ban đầu cho biết không có thương vong, và một số UAV đã bị bắn hạ trước khi tới mục tiêu.

Vì thiếu xác minh độc lập, mức độ thiệt hại thực tế tại Metafrax hiện vẫn chưa rõ ràng, khác với vụ cháy được xác nhận ở Novorossiysk.

Vì sao hai mục tiêu này quan trọng?

Hai địa điểm đều có ý nghĩa chiến lược đối với kinh tế và công nghiệp quốc phòng của Nga.

• Novorossiysk là một trong những trung tâm xuất khẩu dầu lớn nhất của Nga trên Biển Đen, nơi xử lý lượng lớn dầu thô và sản phẩm dầu mỏ từ hệ thống đường ống quốc gia.
• Metafrax Chemicals là một mắt xích trong chuỗi cung ứng hóa chất của Nga, cung cấp nguyên liệu cho nhiều ngành sản xuất, trong đó có ngành công nghiệp quân sự.

Việc tấn công các mục tiêu cách xa Ukraine tới hàng nghìn kilomet cũng cho thấy năng lực drone tầm xa của Kyiv đang ngày càng mở rộng.

Một phần của chiến dịch lớn hơn nhắm vào hạ tầng năng lượng Nga

Đợt tấn công ngày 23/5 nằm trong chiến lược rộng hơn của Ukraine nhằm vào nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu, cảng xuất khẩu và cơ sở công nghiệp lưỡng dụng bên trong Nga kể từ khi Moskva phát động cuộc xâm lược toàn diện năm 2022.

Theo tính toán dựa trên dữ liệu của Reuters, các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine đã làm gián đoạn khoảng 700.000 thùng/ngày công suất lọc dầu của Nga từ tháng 1 đến tháng 5/2026.

Các báo cáo khác cho biết nhiều nhà máy lọc dầu lớn ở miền trung nước Nga đã phải tạm dừng hoặc giảm mạnh sản lượng, với tổng công suất bị ảnh hưởng hơn 83 triệu tấn mỗi năm — tương đương khoảng một phần tư năng lực lọc dầu của Nga.

Vì doanh thu từ dầu khí chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách Nga, chiến dịch này được xem là nỗ lực của Kyiv nhằm:

• làm gián đoạn nguồn nhiên liệu phục vụ quân đội Nga,
• giảm nguồn thu xuất khẩu giúp tài trợ cho chiến tranh,
• và gây áp lực lên chuỗi cung ứng công nghiệp – quân sự của Moskva.

Những điểm vẫn còn chưa rõ

Dù các cuộc tấn công ngày 23/5 được nhiều nguồn xác nhận, một số chi tiết vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng:

• Mức độ thiệt hại thực tế tại nhà máy Metafrax chưa được xác minh độc lập.
• Nguyên nhân hư hại tại cảng dầu Novorossiysk vẫn bị tranh cãi: Nga nói do mảnh vỡ drone bị bắn hạ, còn Ukraine nói là đòn đánh trực tiếp.

Ngay cả với những điểm chưa chắc chắn này, các sự kiện ngày 23/5 vẫn cho thấy một xu hướng rõ rệt: Ukraine đang ngày càng có khả năng tấn công các cơ sở hạ tầng chiến lược sâu trong lãnh thổ Nga bằng drone tầm xa.