Thẩm phán Mỹ tạm chặn Lầu Năm Góc thực thi nhãn “công ty quân sự Trung Quốc” với WuXi AppTec

Điều đó không có nghĩa tòa kết luận WuXi hoàn toàn không có liên hệ với Trung Quốc, hay Bộ Quốc phòng Mỹ vĩnh viễn không thể đưa công ty vào danh sách. Vấn đề hẹp hơn là liệu các bằng chứng và lập luận được sử dụng trong lần chỉ định này có đủ chính xác, đầy đủ để chứng minh WuXi đáp ứng tiêu chí pháp lý về một công ty gắn với bộ máy quân sự Trung Quốc hay không.

Những bằng chứng khiến tòa đặt dấu hỏi

Lầu Năm Góc viện dẫn nhiều nhóm bằng chứng, gồm một quỹ tương hỗ có liên hệ với nhà nước Trung Quốc, các nghiên cứu hợp tác với trường đại học Trung Quốc và một nghiên cứu liên quan đến bệnh viện của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Các tường thuật về phán quyết cho biết ông Boasberg nhận thấy quan chức quốc phòng đã nhiều lần đọc sai hoặc cường điệu hóa các tài liệu này.

Nhầm lẫn về tỷ lệ 5,32% của quỹ liên quan AVIC

Một điểm tranh chấp quan trọng liên quan đến một quỹ tương hỗ gắn với Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) và con số 5,32%.

Con số này thể hiện cổ phiếu WuXi chiếm 5,32% giá trị danh mục đầu tư của quỹ — không phải quỹ hoặc AVIC trực tiếp hay gián tiếp sở hữu 5,32% cổ phần WuXi. Sự khác biệt tưởng như kỹ thuật này có ý nghĩa lớn, bởi việc biến tỷ lệ phân bổ danh mục thành tỷ lệ sở hữu doanh nghiệp có thể làm cho lập luận về mối liên hệ giữa WuXi và nhà nước Trung Quốc trông mạnh hơn nhiều so với thực tế.

Các nghiên cứu và cáo buộc về liên hệ quân sự

Tòa cũng xem xét cách Bộ Quốc phòng mô tả những nghiên cứu và hoạt động phòng thí nghiệm có sự tham gia của các trường đại học Trung Quốc, các tổ chức liên quan đến cơ quan quản lý quốc phòng của Trung Quốc và một bệnh viện PLA.

Vấn đề không chỉ là những tổ chức này có tồn tại hay các nghiên cứu có được tiến hành hay không. Câu hỏi cốt lõi là liệu hồ sơ có chứng minh chính xác rằng WuXi trực tiếp có mối quan hệ thuộc loại cần thiết để bị gắn nhãn theo Điều 1260H hay không.

Theo các phân tích về phán quyết, ông Boasberg tập trung vào khoảng cách giữa tài liệu gốc và kết luận mà Lầu Năm Góc rút ra. Tòa cho rằng lý do của Bộ Quốc phòng dường như đã đi chệch khỏi nội dung hồ sơ, thay vì thiết lập một mối liên hệ đủ vững chắc giữa WuXi và hệ thống quân sự Trung Quốc.

Thiệt hại thương mại “khó khắc phục”

Để được ban hành lệnh cấm sơ bộ, WuXi không chỉ cần đưa ra lập luận pháp lý có sức thuyết phục. Tòa còn phải cân nhắc mức độ thiệt hại mà công ty cho biết đang phải gánh chịu từ việc bị đưa vào danh sách.

WuXi trình bày bằng chứng cho thấy khách hàng và nhà cung cấp đã hủy hợp đồng, chấm dứt các quan hệ kinh doanh lâu năm hoặc chuyển hoạt động sang đối thủ sau khi công ty bị gắn nhãn. Ông Boasberg mô tả tác động danh tiếng của quyết định này giống một “dấu hiệu ô nhục” — hay “chữ A đỏ” — vì tổn thất về uy tín và thương mại có thể không thể khôi phục đầy đủ ngay cả khi WuXi thắng ở giai đoạn xét xử cuối cùng.

Việc có tên trong danh sách không đồng nghĩa với một chương trình trừng phạt thông thường. Tuy nhiên, hệ quả thực tế vẫn đáng kể: Bộ Quốc phòng Mỹ bị hạn chế trong việc ký hợp đồng trực tiếp với các công ty nằm trong danh sách, còn từ năm 2027 chính phủ Mỹ dự kiến cũng bị cấm mua sản phẩm hoặc dịch vụ của họ thông qua bên thứ ba.

Quyết định này còn liên quan đến Đạo luật BIOSECURE. Theo các tường thuật về luật, việc WuXi xuất hiện trong danh sách của Bộ Quốc phòng khiến công ty chịu tác động của đạo luật, trong đó có giai đoạn chuyển tiếp đối với một số hợp đồng hiện hữu.

Các mối quan hệ tại Mỹ không quyết định vụ kiện

WuXi AppTec là nhà cung cấp dịch vụ dược phẩm và khoa học sự sống có trụ sở tại Trung Quốc, đồng thời có mạng lưới quan hệ thương mại đáng kể ở Mỹ và nhiều thị trường quốc tế. Những mối quan hệ này giúp lý giải vì sao việc gắn nhãn có thể ảnh hưởng đến khách hàng, nhà cung cấp và đối thủ của công ty ngoài Trung Quốc.

Tuy nhiên, phán quyết không nói rằng WuXi đủ “Mỹ” để được miễn xem xét, cũng không phải là phán quyết bao quát về chính sách của Mỹ đối với các công ty công nghệ sinh học Trung Quốc. Vấn đề trước mắt chỉ là liệu Lầu Năm Góc có xây dựng quyết định chỉ định này trên một hồ sơ bằng chứng chính xác và đầy đủ hay không.

Alibaba và BYD có được hưởng lệnh cấm này không?

WuXi được đưa vào danh sách cùng một số doanh nghiệp Trung Quốc nổi tiếng khác, trong đó có Alibaba, Baidu và BYD. Việc một công ty được tòa bảo vệ không đồng nghĩa các công ty còn lại cũng tự động nhận được lợi ích tương tự.

Alibaba và BYD được mô tả là đang theo đuổi các thách thức pháp lý riêng. Tuy nhiên, lệnh của ông Boasberg chỉ trực tiếp bảo vệ WuXi. Kết quả các vụ việc khác sẽ phụ thuộc vào hồ sơ bằng chứng, lập luận pháp lý và cách chính phủ giải thích quyết định đối với từng doanh nghiệp.

Giới hạn pháp lý của chiến thắng này

WuXi mới giành được một lệnh cấm sơ bộ, chưa phải phán quyết cuối cùng hủy bỏ việc chỉ định. Chính phủ Mỹ vẫn có thể tiếp tục tranh tụng và bảo vệ quyết định trên cơ sở một hồ sơ đầy đủ hơn hoặc được diễn giải chính xác hơn. Các thủ tục tiếp theo sẽ quyết định việc chỉ định cuối cùng bị hủy, sửa đổi hay được giữ nguyên.

Điểm đáng chú ý ở đây hẹp nhưng quan trọng: quy trình lập danh sách theo Điều 1260H có thể bị tòa án xem xét, và hồ sơ thực tế của Bộ Quốc phòng phải đủ sức nâng đỡ các kết luận mà cơ quan này đưa ra. Trong vụ WuXi, thẩm phán nhận thấy có đủ dấu hiệu về sai sót trong bằng chứng cùng nguy cơ thiệt hại tức thời để tạm dừng việc thực thi trong lúc vụ kiện tiếp diễn.

Tiền lệ từ Xiaomi và Hesai Technology

Vụ WuXi nối tiếp các thách thức pháp lý trước đó đối với những quyết định của Lầu Năm Góc về các công ty bị cho là có liên hệ với quân đội Trung Quốc, trong đó có các vụ liên quan Xiaomi và Hesai Technology.

Những vụ việc này được viện dẫn như ví dụ cho thấy tòa án có thể yêu cầu quyết định của chính phủ phải dựa trên bằng chứng đầy đủ và phần giải thích có lý lẽ.

WuXi cuối cùng có thắng toàn bộ vụ kiện hay không vẫn còn bỏ ngỏ. Trước mắt, phán quyết ngày 7/8 giúp công ty tạm thời tránh các tác động trực tiếp từ nhãn của Lầu Năm Góc, đồng thời đưa độ chính xác của bằng chứng và cách chính phủ diễn giải bằng chứng vào trung tâm của cuộc tranh tụng.