Báo cáo viên LHQ: Nhiều cáo buộc tra tấn và tử vong trong các trại giam Israel đối với người Palestine

Cáo buộc tra tấn và đối xử tàn nhẫn

Theo Edwards, các biện pháp an ninh sau ngày 7/10/2023 đã tạo ra môi trường mà trong đó người Palestine bị giam giữ có thể bị tra tấn hoặc đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo hay hạ nhục.

Các hành vi bị cáo buộc trong nhiều báo cáo và lời khai bao gồm:

• Đánh đập nghiêm trọng và bạo lực thể chất
• Ép giữ các tư thế gây đau đớn, còng tay kéo dài hoặc trói buộc quá mức
• Tước ngủ và đe dọa
• Làm nhục hoặc đối xử hạ thấp nhân phẩm
• Từ chối chăm sóc y tế
• Các cáo buộc lạm dụng hoặc tra tấn mang tính tình dục

Edwards cho rằng “số lượng và mức độ tàn bạo của các cáo buộc” cho thấy khả năng có sự thất bại nghiêm trọng trong việc bảo đảm nghĩa vụ đối xử nhân đạo với người bị giam giữ theo luật pháp quốc tế.

Cáo buộc bạo lực tình dục trong trại giam

Báo cáo viên LHQ cũng nhấn mạnh các cáo buộc liên quan đến bạo lực tình dục trong cơ sở giam giữ. Tháng 8/2024, bà lên án một cáo buộc rằng binh sĩ Israel đã tấn công tình dục một người đàn ông Palestine khi đang bị giam giữ, đồng thời kêu gọi truy cứu trách nhiệm nếu vụ việc được chứng minh.

Bà nhấn mạnh rằng tra tấn tình dục hoặc đối xử hạ nhục mang tính tình dục không thể được biện minh trong bất kỳ hoàn cảnh nào, kể cả trong chiến tranh hay tình trạng khẩn cấp quốc gia.

Các trường hợp tử vong khi bị giam giữ

Edwards cũng đề cập đến các báo cáo cho rằng ít nhất 94 người Palestine đã tử vong trong khi bị giam giữ tại Israel kể từ tháng 10/2023. Bà cảnh báo rằng những cái chết này có thể là trái pháp luật và cần được điều tra độc lập.

Theo luật nhân quyền quốc tế, mỗi trường hợp tử vong trong khi bị giam giữ đều phải được điều tra nhanh chóng, khách quan và minh bạch.

Lo ngại về việc thiếu điều tra và trách nhiệm giải trình

Một vấn đề lớn khác được Edwards nêu ra là nguy cơ tồn tại “văn hóa miễn trừ trách nhiệm” trong hệ thống giam giữ. Theo bà, nhiều khiếu nại về hành vi lạm dụng không được điều tra đầy đủ và hiếm khi dẫn đến truy tố những người bị cáo buộc.

Bà kêu gọi Israel bảo đảm các cuộc điều tra đáng tin cậy và độc lập, đồng thời truy cứu trách nhiệm cả những cá nhân trực tiếp gây ra hành vi lạm dụng lẫn các quan chức có liên quan nếu bằng chứng cho thấy có vi phạm.

Quy mô các vụ bắt giữ người Palestine

Quy mô bắt giữ kể từ khi chiến sự bùng phát cũng thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế.

Các báo cáo của LHQ và các tổ chức giám sát nhân quyền cho biết:

• Hàng nghìn người Palestine đã bị lực lượng Israel bắt giữ từ tháng 10/2023.
• Nhiều vụ bắt giữ diễn ra ở Gaza và Bờ Tây bị chiếm đóng, bao gồm cả dân thường và nhân viên y tế.

Một số số liệu liên quan đến Cơ quan Nhà tù Israel cho thấy khoảng 10.863 người Palestine đang bị giam trong các nhà tù và cơ sở giam giữ của Israel, bao gồm người từ Bờ Tây, Gaza và cả công dân Palestine của Israel.

Tranh cãi quanh “giam giữ hành chính”

Một thực tiễn gây tranh cãi là giam giữ hành chính – cho phép giam giữ người trong thời gian có thể gia hạn mà không cần truy tố hay xét xử, thường dựa trên bằng chứng mật.

Theo một báo cáo của Nhóm Công tác LHQ về giam giữ tùy tiện, khoảng 3.424 người Palestine đã bị giam theo diện này kể từ tháng 10/2023.

Các tổ chức nhân quyền cho rằng việc sử dụng rộng rãi biện pháp này làm dấy lên lo ngại về quy trình pháp lý và nguy cơ giam giữ tùy tiện.

Lời kêu gọi điều tra từ tất cả các phía

Edwards cũng nhấn mạnh rằng việc điều tra không chỉ nên áp dụng với Israel. Bà kêu gọi điều tra độc lập đối với các hành vi lạm dụng của mọi bên trong xung đột.

Bà đồng thời lên án hành vi tra tấn hoặc đối xử tàn nhẫn do các nhóm vũ trang Palestine thực hiện, bao gồm việc đối xử với con tin Israel bị bắt trong các cuộc tấn công ngày 7/10.

Thông điệp cốt lõi của bà là: lệnh cấm tra tấn trong luật quốc tế là tuyệt đối. Bất kể hoàn cảnh chiến tranh hay an ninh, mọi người bị giam giữ – dù là người Israel hay Palestine – đều phải được đối xử nhân đạo và được bảo vệ theo luật nhân đạo và nhân quyền quốc tế.