Ukraine nhận bệ phóng IRIS-T mới của Đức giữa 'cơn mưa' bom đạn kỷ lục từ Nga

Khi Ukraine đang phải hứng chịu đợt oanh tạc trên không dữ dội nhất trong toàn bộ cuộc chiến, một chuyến hàng viện trợ duy nhất đã làm nổi bật cả sức chống chịu lẫn vị thế mong manh của quốc gia này. Vào ngày 31 tháng 5 năm 2026, Tổng thống Volodymyr Zelensky xác nhận Ukraine đã nhận được một bệ phóng mới cho hệ thống phòng không IRIS-T từ Đức một ngày trước đó . Đây là một phần hữu hình trong nỗ lực quốc tế cấp bách và rộng lớn hơn nhằm bảo vệ các thành phố và cơ sở hạ tầng của Ukraine trước một chiến dịch tấn công không ngừng nghỉ của Nga, chiến dịch đã liên tục phá vỡ mọi kỷ lục về số lượng hỏa lực.

Sự xuất hiện của bệ phóng mới là một sự bổ sung quan trọng cho mạng lưới phòng không đa lớp của Ukraine, nhưng nó đến trong bối cảnh một cuộc khủng hoảng đạn dược. Phát ngôn viên Không quân Ukraine, ông Yurii Ihnat, đã cảnh báo về một "sự thiếu hụt nghiêm trọng" tên lửa đánh chặn cho các hệ thống Patriot, NASAMS và IRIS-T, đồng thời nói rằng các bệ phóng tại một số đơn vị đang trong tình trạng "trống một nửa" . Điều này có nghĩa là trong khi khí tài mới giúp củng cố khung phòng thủ, hiệu quả thực tế của toàn bộ hệ thống lại đang bị bóp nghẹt bởi nguồn cung tên lửa hạn chế mà chúng được thiết kế để khai hỏa.

Quy mô đáng kinh ngạc trong chiến dịch tháng 5 của Nga

Thông báo của ông Zelensky đi kèm với một bản thống kê hàng tuần đầy ảm đạm, phơi bày cường độ khốc liệt của cuộc xung đột. Ông cho biết, chỉ trong một tuần trước đó, Nga đã phóng:

• Hơn 2.300 máy bay không người lái (UAV) tấn công
• Gần 1.560 bom lượn dẫn đường (KAB)
• 108 tên lửa các loại

Các cuộc tấn công này hầu hết nhắm vào các tòa nhà dân cư và cơ sở hạ tầng năng lượng . Đợt tấn công dồn dập trong một tuần này là một phần của sự leo thang rộng lớn hơn, biến tháng 5 năm 2026 thành một tháng trừng phạt lịch sử. Tháng này diễn ra sau tháng Tư, vốn đã lập kỷ lục hàng tháng mới với 6.722 UAV và tên lửa nhắm vào các mục tiêu dân sự, con số cao nhất kể từ khi cuộc xâm lược toàn diện bắt đầu vào tháng 2 năm 2022 .

Nhịp độ tấn công chỉ tăng lên, với một số cuộc tập kích mang tính bước ngoặt trong tháng 5:

• Từ ngày 12 đến 14 tháng 5, Nga đã thực hiện một đòn tấn công kết hợp quy mô lớn kéo dài 36 giờ với hơn 1.600 UAV và tên lửa. Các thống kê chính thức đưa ra con số cuối cùng là khoảng 1.623 vũ khí trên không, khiến nó trở thành cuộc tấn công đường không đơn lẻ lớn nhất trong cuộc chiến tính đến thời điểm đó. Chiến dịch này có chủ ý nhằm làm kiệt quệ lực lượng phòng không Ukraine bằng các đợt UAV giá rẻ trước khi tung ra các đòn đánh bằng tên lửa có độ chính xác cao .
• Vào đêm ngày 17 rạng sáng 18 tháng 5, một cuộc tấn công quy mô lớn khác đã sử dụng 546 UAV và tên lửa, bao gồm 14 tên lửa đạn đạo .
• Ngày 23-24 tháng 5, Nga tiếp tục tiến hành một cuộc tấn công tàn khốc khác vào Kyiv và các khu vực lân cận, phóng 90 tên lửa — trong đó có 36 tên lửa đạn đạo — cùng với 600 UAV. Đáng chú ý, cuộc tấn công này có sự xuất hiện của tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM) Oreshnik, đánh dấu một bước leo thang đáng lo ngại về chủng loại vũ khí được sử dụng .

Kho vũ khí nguy hiểm: UAV, bom lượn và tên lửa đạn đạo

Chiến lược của Nga dựa trên việc kết hợp số lượng khổng lồ UAV tấn công một chiều giá rẻ với các loại vũ khí chính xác cao và đắt tiền để áp đảo hệ thống phòng thủ Ukraine. Các loại vũ khí cụ thể được sử dụng trong các đợt oanh tạc gần đây đã vẽ nên một bức tranh rõ ràng:

• Máy bay không người lái tấn công một chiều: Chủ yếu là các dòng UAV Shahed do Iran thiết kế, cùng với các biến thể nội địa của Nga như Gerbera và Italmas. Chúng thường được trộn lẫn với các UAV mồi nhử Parodiya để gây nhiễu loạn hệ thống phòng không .
• Tên lửa hành trình: Các tên lửa hành trình có độ chính xác cao Kh-101 đã được sử dụng trong các cuộc tấn công, trong đó một quả đã làm sập một tòa chung cư chín tầng ở Kyiv, khiến 24 người thiệt mạng .
• Tên lửa đạn đạo: Một loạt các loại bao gồm tên lửa Iskander-M và S-400, tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và Zircon, và tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik có tầm bắn xa hơn .
• Bom lượn dẫn đường (KAB): Gần 1.560 quả bom tàn phá này đã được phóng chỉ trong một tuần, đặt ra một thách thức đặc biệt khó khăn cho các hệ thống phòng không mặt đất .

Vai trò của IRIS-T và cơn khát tên lửa đánh chặn

Hệ thống IRIS-T không chỉ là một khí tài thông thường; nó là nền tảng cho khả năng phòng thủ của Ukraine trước chính xác sự kết hợp các mối đe dọa này. Là một hệ thống phòng không tầm ngắn đến tầm trung, nó cực kỳ hiệu quả trong việc đánh chặn tên lửa hành trình, UAV và máy bay, lấp đầy khoảng trống tác chiến then chốt giữa các hệ thống pháo phòng không tầm ngắn hơn và các tổ hợp Patriot tầm xa. Phiên bản tầm trung của nó có thể giao tranh với mục tiêu ở khoảng cách lên đến 40 km và độ cao 20 km .

Mỗi bệ phóng bổ sung đều trực tiếp mở rộng "bong bóng" bảo vệ có thể được thiết lập xung quanh một thành phố hoặc một cơ sở hạ tầng quan trọng. Tổng thống Zelensky đã nhiều lần nhấn mạnh rằng những hệ thống này đã cứu "hàng ngàn, hàng vạn sinh mạng" . Tuy nhiên, một bệ phóng không có tên lửa cũng chỉ là một chiếc xe tải chở radar đắt tiền. Ukraine đã đặt hàng 18 hệ thống IRIS-T SLM tầm trung mới để lên kế hoạch cho tương lai , nhưng cuộc khủng hoảng trước mắt là về đạn dược cho các hệ thống đã có mặt trên chiến trường.

Thách thức có hai mặt. Thứ nhất, Ukraine phải đảm bảo một dòng chảy liên tục các tên lửa đánh chặn tiên tiến và đắt đỏ từ phương Tây. Thứ hai, nước này đang chạy đua để tăng cường sản xuất các loại UAV và tên lửa đánh chặn giá rẻ trong nước nhằm đối phó một cách kinh tế với các UAV Shahed rẻ tiền nhưng số lượng lớn của Nga. Theo Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, mạng lưới phòng không tầm ngắn đang mở rộng của Ukraine đã cải thiện đáng kể tỷ lệ đánh chặn UAV, tăng gấp đôi số lượng UAV bị bắn hạ bởi các UAV đánh chặn, ngay cả khi cường độ các cuộc tấn công tăng 35% .

Việc Đức chuyển giao bệ phóng IRIS-T mới là một bước đi quan trọng để cứu sống nhiều sinh mạng. Nhưng thông điệp từ Kyiv là không thể nhầm lẫn: khí tài đã đến, nhưng lá chắn bảo vệ toàn diện không thể được dựng lên nếu thiếu một sự bổ sung ồ ạt và bền vững các tên lửa cần thiết để giữ cho nó luôn sẵn sàng chiến đấu.