Báo cáo 'Âm mưu trung chuyển lớn' của Nhà Trắng chỉ mặt 9 nước Mỹ Latinh hỗ trợ Trung Quốc lách thuế — Ngay cả những nước vừa 'quay lưng' với Bắc Kinh cũng không thoát

Vào ngày 14 tháng 8 năm 2026, Nhà Trắng đã công bố một báo cáo mang tên "Âm mưu trung chuyển lớn" (The Great Transshipment Scam), cáo buộc hơn 40 quốc gia tham gia vào một "Mạng lưới trung chuyển ngầm" toàn cầu giúp các nhà xuất khẩu Trung Quốc lách thuế quan Mỹ một cách bất hợp pháp. Hành vi này bao gồm việc vận chuyển hàng hóa qua các nước thứ ba có thuế nhập khẩu thấp hơn để che giấu xuất xứ Trung Quốc . Báo cáo do cố vấn thương mại của Nhà Trắng Peter Navarro dẫn đầu, ước tính hoạt động này khiến Mỹ thất thu từ 19 tỷ đến 26 tỷ USD tiền thuế mỗi năm .

Báo cáo này gây chú ý không chỉ vì quy mô cáo buộc, mà còn vì việc đưa tên chín quốc gia Mỹ Latinh vào danh sách — trong số đó có những nước gần đây đã có hành động hạn chế lợi ích thương mại của Trung Quốc tại khu vực.

Chín quốc gia Mỹ Latinh bị nêu tên

Báo cáo xác định chín quốc gia Mỹ Latinh có "rủi ro trung chuyển cao": Mexico, Panama, Colombia, Brazil, Argentina, Chile, Peru, Costa Rica và Ecuador . Các nước này nằm trong danh sách toàn cầu bao gồm nhiều đối tác thương mại lớn của Mỹ như Canada, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu .

Thuật ngữ "trung chuyển" (transshipment) được báo cáo định nghĩa là việc di chuyển hàng hóa qua một nước trung gian trước khi vào Mỹ với nhãn mác xuất xứ khác, thường để được hưởng thuế suất thấp hơn so với hàng nhập khẩu trực tiếp từ Trung Quốc . Nhà Trắng cho rằng các nhà xuất khẩu Trung Quốc sử dụng các thủ đoạn như dán nhãn lại, đóng gói lại, lập hóa đơn sai, gia công tối thiểu và khai báo xuất xứ giả để che giấu nguồn gốc thực sự của hàng hóa .

Chi tiết đáng chú ý: Những nước vừa 'quay lưng' với Trung Quốc cũng bị điểm mặt

Một điểm nổi bật của báo cáo là nó nêu tên Mexico, Panama và Colombia — ba quốc gia mà theo MSN, "đã có động thái chống lại lợi ích thương mại Trung Quốc trong năm qua" — nằm trong danh sách các trung tâm trung chuyển . Điều này có nghĩa là ngay cả khi các chính phủ này đã thực hiện các bước để hạn chế hoặc đẩy lùi đầu tư và ảnh hưởng thương mại của Trung Quốc trong khu vực, Nhà Trắng vẫn đánh giá họ là những đường dẫn quan trọng cho hàng hóa Trung Quốc đang lách thuế .

Việc đưa tên này cho thấy các tuyến đường xuất khẩu của Trung Quốc đã ăn sâu vào mạng lưới hậu cần của Mỹ Latinh như thế nào, và các hành động ngoại giao chống lại lợi ích thương mại Trung Quốc không nhất thiết giúp một quốc gia thoát khỏi vai trò là một hành lang trung chuyển.

Cơ chế trung chuyển hoạt động ra sao và gây thiệt hại gì cho Mỹ

Báo cáo giải thích rằng sau khi Mỹ áp thuế quan ban đầu đối với hàng hóa Trung Quốc vào năm 2018, thị phần nhập khẩu trực tiếp từ Trung Quốc vào Mỹ đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, nhập khẩu từ các nền kinh tế trung chuyển bị xác định lại tăng lên — một sự thay đổi mà báo cáo cho rằng đại diện cho hàng hóa được chuyển hướng thay vì sản xuất được chuyển dịch thực sự .

Khoản thất thu thuế hàng năm ước tính từ 19 đến 26 tỷ USD dựa trên việc xem xét năm ước tính từ chính phủ và khu vực tư nhân về mức độ phơi nhiễm trung chuyển và chuyển giao thương mại . Ngoài thất thu thuế, báo cáo còn ước tính hành vi này khiến nền kinh tế Mỹ mất khoảng 450.000 việc làm .

Hàng hóa bị phát hiện đã được chuyển hướng để che giấu xuất xứ Trung Quốc hiện phải chịu thêm mức thuế phạt 40% của Mỹ ngoài mức thuế hiện hành . Báo cáo cảnh báo rằng Hải quan Mỹ đang sử dụng trí tuệ nhân tạo để xác định các lô hàng vi phạm, và chính quyền Trump đã báo hiệu ý định tăng cường thực thi .

Ý nghĩa rộng hơn đối với thương mại và Mỹ Latinh

Báo cáo được công bố trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ-Trung gia tăng. Việc nêu tên các đối tác thương mại quan trọng ở Mỹ Latinh gây áp lực buộc các chính phủ này phải thắt chặt thực thi hải quan và minh bạch chuỗi cung ứng. Đối với Mexico, Panama và Colombia, báo cáo có thể làm phức tạp thêm các cuộc đàm phán đang diễn ra về thương mại và đầu tư, khi họ phải đối mặt với thách thức kép trong việc quản lý quan hệ với cả Washington và Bắc Kinh.

Báo cáo dài 25 trang, có tựa đề "Âm mưu trung chuyển lớn", được công bố bởi Văn phòng Chính sách Thương mại và Sản xuất của Nhà Trắng và liệt kê khoảng 40 nền kinh tế trên khắp châu Á, châu Âu và châu Mỹ được cho là tạo thành "Mạng lưới trung chuyển ngầm" .