Kiểm soát xuất khẩu Mỹ thời Trump: 'Tự đày ải' khỏi thị trường Trung Quốc

Cuộc khảo sát chớp nhoáng tháng 7 năm 2026 của Hội đồng Kinh doanh Mỹ - Trung (USCBC) đã vẽ nên một bức tranh ảm đạm: Chế độ cấp phép kiểm soát xuất khẩu của chính quyền Trump đang khiến các công ty Mỹ thiệt hại hàng tỷ USD doanh thu xuất khẩu, làm xói mòn thị phần toàn cầu của họ, và thất bại trong việc đạt được mục tiêu đã tuyên bố là ngăn chặn công nghệ quan trọng đến tay Trung Quốc. Đáng chú ý nhất, khảo sát cho thấy hầu hết các giấy phép xuất khẩu đang chờ xử lý đều dành cho những mặt hàng đã có sẵn tại Trung Quốc từ các đối thủ cạnh tranh không phải của Mỹ .

Được thực hiện vào tháng 7 năm 2026, cuộc khảo sát chớp nhoáng này đã thu thập phản hồi từ 31 công ty, chủ yếu hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ, công nghiệp và sản xuất, năng lượng, và chăm sóc sức khỏe . Bài viết này phân tích những phát hiện chính của khảo sát về tổn thất xuất khẩu, sự xói mòn thị phần, và sự vô ích của việc kiểm soát những mặt hàng mà đối thủ cạnh tranh đã sẵn sàng cung cấp.

Phát hiện cốt lõi: 'Tự đày ải' khỏi thị trường

Phát hiện nổi bật nhất của khảo sát là chế độ cấp phép đang phản tác dụng. Bằng cách áp đặt thời gian chờ đợi kéo dài hàng tháng cho các giấy phép xuất khẩu, Washington đang tự đóng cửa các công ty Mỹ khỏi thị trường Trung Quốc mà không ngăn được khách hàng Trung Quốc mua được sản phẩm . Một bài phân tích đã mô tả đây là 'sự lưu đày tự áp đặt khỏi thị trường' .

• Thiệt hại xuất khẩu hàng tỷ USD: Việc chậm trễ cấp phép kéo dài hàng tháng đang khiến nước Mỹ thiệt hại hàng tỷ USD xuất khẩu .
• Thị phần bị xói mòn: Các công ty Mỹ đang mất thị phần trên toàn cầu và tại Trung Quốc khi các đối thủ nước ngoài đáp ứng đơn hàng nhanh hơn .
• Không có lợi ích chiến lược: Hầu hết các giấy phép xuất khẩu đang chờ xử lý đều dành cho những mặt hàng đã có sẵn tại Trung Quốc từ các nhà cung cấp Trung Quốc hoặc quốc tế, nghĩa là các biện pháp kiểm soát này mang lại rất ít lợi ích chiến lược .

Chế độ cấp phép đang gây hại cho doanh nghiệp Mỹ như thế nào

Khảo sát nêu chi tiết các cơ chế cụ thể mà chế độ này gây hại cho doanh nghiệp Mỹ.

Sự chậm trễ kéo dài hàng tháng và quy trình không rõ ràng

Các công ty trả lời khảo sát mô tả một hệ thống chậm chạp, thiếu minh bạch và thiếu sự tương tác từ các cơ quan chức năng. Khảo sát chỉ ra sự chậm trễ cấp phép là thách thức phổ biến nhất, được 95% công ty xác nhận . Đối với các mặt hàng dành cho khách hàng Trung Quốc, 2/3 số công ty cho biết họ phải đối mặt với sự chậm trễ từ 4 tháng trở lên . Chế độ này được đặc trưng bởi các thủ tục không rõ ràng và sự miễn cưỡng của các cơ quan kiểm soát xuất khẩu trong việc đối thoại với doanh nghiệp .

Năng lực cạnh tranh và năng lực R&D bị xói mòn

Các biện pháp kiểm soát được điều chỉnh kém không chỉ làm mất doanh số; chúng còn làm suy yếu năng lực cạnh tranh của Mỹ trong dài hạn. Bằng cách nhường thị phần cho các đối thủ nước ngoài, các biện pháp kiểm soát này làm giảm lợi nhuận dành cho nghiên cứu và phát triển (R&D), từ đó làm suy yếu năng lực đổi mới sáng tạo lâu dài của nước Mỹ . Khảo sát thành viên USCBC năm 2026, dựa trên 175 phản hồi, cũng cho thấy kiểm soát xuất khẩu kém hiệu quả hơn khi các đối thủ Trung Quốc hoặc nước ngoài có thể dễ dàng thay thế nguồn cung .

Sai lầm chết người: Hàng hóa bị kiểm soát đã có sẵn tại Trung Quốc

Phát hiện gây tổn hại nhất là kết luận của khảo sát về thực tế thị trường. Khảo sát cho thấy hầu hết các giấy phép xuất khẩu đang chờ xử lý đều bao gồm các sản phẩm 'đã có sẵn tại Trung Quốc từ các nhà cung cấp Trung Quốc hoặc quốc tế' . Điều này có nghĩa là các biện pháp kiểm soát không ngăn chặn được Trung Quốc tiếp cận công nghệ; chúng chỉ đơn giản là từ chối công việc kinh doanh đối với các công ty Mỹ.

'Kiểm soát xuất khẩu của Mỹ không được hiệu chỉnh để trao quyền cho các công ty Mỹ. Mặc dù nhằm mục đích hạn chế tiếp cận các công nghệ và đầu vào quan trọng, nhưng kiểm soát xuất khẩu sẽ kém hiệu quả hơn khi các đối thủ cạnh tranh Trung Quốc hoặc nước ngoài có thể dễ dàng thay thế.' — Khảo sát Thành viên USCBC 2026

Bối cảnh rộng hơn từ các khảo sát khác của USCBC

Phát hiện của khảo sát chớp nhoáng phù hợp với Khảo sát Thành viên USCBC năm 2026 rộng hơn, cho thấy:

• 95% công ty coi hoạt động tại Trung Quốc là quan trọng để duy trì khả năng cạnh tranh toàn cầu .
• 72% công ty cho biết bị ảnh hưởng bởi thuế quan .
• Khoảng 40% công ty báo cáo tác động tiêu cực từ các chính sách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, bao gồm mất doanh số và cắt đứt quan hệ khách hàng .

Hàm ý đối với chính sách Mỹ

Khảo sát chớp nhoáng của USCBC cho thấy cách tiếp cận kiểm soát xuất khẩu hiện tại đang phản tác dụng. Sự chậm trễ và thủ tục không rõ ràng không chỉ khiến các công ty Mỹ thiệt hại hàng tỷ USD mà còn không thúc đẩy được mục tiêu chính sách đã tuyên bố là hạn chế khả năng tiếp cận công nghệ quan trọng của Trung Quốc . Khảo sát chỉ ra rằng cần phải tái hiệu chỉnh chế độ này để có hiệu quả, chuyển từ một hệ thống trừng phạt các công ty Mỹ sang một hệ thống thực sự hạn chế khả năng tiếp cận của đối thủ cạnh tranh trong khi vẫn giữ cho các công ty Mỹ có khả năng cạnh tranh.

Kết luận

Khảo sát chớp nhoáng tháng 7 năm 2026 của USCBC cung cấp dữ liệu cụ thể cho thấy chế độ cấp phép kiểm soát xuất khẩu của chính quyền Trump là một thất bại tốn kém đối với ngành công nghiệp Mỹ. Chế độ này chậm chạp, thiếu minh bạch và kém hiệu quả, gây thiệt hại hàng tỷ USD xuất khẩu trong khi không ngăn được Trung Quốc mua sắm cùng một công nghệ từ các nhà cung cấp toàn cầu khác. Thông điệp chính từ khảo sát rất rõ ràng: chính sách hiện tại trừng phạt các công ty Mỹ mà không đạt được mục đích chiến lược.