Kính viễn vọng không gian Hubble lần đầu ghi nhận “đuôi mèo” quanh ngôi sao Beta Pictoris bằng ánh sáng khả kiến. Cấu trúc bụi này trước đó được kính Webb phát hiện qua tia hồng ngoại. Nghiên cứu do Arin Avsar, nhà nghiên cứu tại Đại học Arizona, dẫn đầu, kết hợp sáu đợt quan sát của Hubble trong giai đoạn 2012–2025. Nhóm nghiên cứu cho rằng đám bụi có thể là dấu tích của một vụ va chạm giữa các thiên thể lớn; bản thân vụ va chạm chưa được quan sát.
30
18
13
Hubble và Webb cho thấy hai mặt của đám bụi
Webb phát hiện “đuôi mèo” bằng quan sát hồng ngoại trung, vốn giúp nhận biết nhiệt do bụi phát ra. Trong khi đó, thiết bị STIS trên Hubble ghi lại ánh sáng khả kiến bị vật chất trong hệ sao tán xạ. Hai cách quan sát bổ sung cho nhau, giúp các nhà thiên văn khảo sát cùng một cấu trúc bụi ở những bước sóng khác nhau.
1
2
8
Nghiên cứu mới sử dụng sáu thời điểm quan sát của Hubble trải dài từ năm 2012 đến năm 2025.
30 Trong ảnh ánh sáng khả kiến, chiếc đuôi trông ngắn hơn so với ảnh hồng ngoại của Webb: bụi càng xa ngôi sao càng phản chiếu ít ánh sáng, nên khó quan sát hơn ở những bước sóng này.
20
Va chạm là giả thuyết, không phải sự kiện đã được chứng kiến
Nhóm nghiên cứu cho rằng cấu trúc này có thể liên quan đến một vụ va chạm giữa các thiên thể lớn, có quy mô tương đương Sao Diêm Vương. Đại học Arizona mô tả đám bụi như tàn tích có thể hình thành khi hai hoặc nhiều vật thể cỡ Sao Diêm Vương vỡ thành những hạt cực nhỏ. Đây là giả thuyết dựa trên cấu trúc quan sát được, không phải ghi nhận trực tiếp khoảnh khắc va chạm.
13
15
Một lý do khiến “đuôi mèo” khó phát hiện trong ánh sáng khả kiến có thể là thành phần giàu carbon. Các chuỗi nguyên tử carbon dài hấp thụ ánh sáng khả kiến, theo phần tin dẫn lời nhà nghiên cứu.
18 Tuy vậy, bằng chứng hiện có chưa xác định đầy đủ thành phần các hạt bụi hay cách chúng hình thành, nên cần thận trọng với những chi tiết này.
Vì sao phát hiện này đáng chú ý?
Beta Pictoris cách Trái Đất khoảng 63 năm ánh sáng, là một hệ có đĩa mảnh vụn bao quanh ngôi sao. Đây là môi trường gần để nghiên cứu bụi, các vụ va chạm có thể xảy ra và sự tương tác giữa hành tinh với vật chất trong đĩa. Những nghiên cứu về hệ này cho thấy đĩa mảnh vụn và các hành tinh khổng lồ đã biết tạo cơ hội kiểm tra các mô hình tương tác giữa hành tinh và đĩa, cũng như tìm hiểu va chạm giữa các thiên thể nhỏ.
18
5
Việc quan sát được “đuôi mèo” ở cả hồng ngoại lẫn ánh sáng khả kiến bổ sung một manh mối cho nghiên cứu đó. Phát hiện này chưa chứng minh chính xác những gì đã va chạm, cũng chưa hé lộ toàn bộ lịch sử của đám bụi. Thay vào đó, nó giúp các nhà khoa học so sánh cấu trúc qua nhiều bước sóng và tìm hiểu cách những hệ hành tinh biến đổi theo thời gian.