JWST phát hiện cặp lỗ đen siêu lớn gần nhau nhất trong vũ trụ sơ khai — và một bộ ba gây sốc

Thiên hà chủ: Hệ thống này nằm trong một thiên hà hợp nhất giàu khí đang trải qua một vụ sáp nhập lớn. Ban đầu nó được xác định qua các tín hiệu tia X từ Khảo sát COSMOS Legacy của kính thiên văn Chandra trước khi JWST phóng đại vào quan sát .

Công cụ quan trọng: JWST đã sử dụng máy quang phổ cận hồng ngoại NIRSpec (Near-Infrared Spectrograph) để xác nhận bản chất kép của hai lỗ đen. NIRSpec phát hiện các vạch phát xạ rộng, dấu hiệu đặc trưng của các lỗ đen đang tích cực bồi tụ vật chất, ở cả hai nhân . Đài quan sát ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) hỗ trợ hình ảnh độ phân giải cao về khí lạnh và bụi, nguồn nhiên liệu cho sự phát triển nhanh chóng của cả hai lỗ đen .

Phát hiện chính: LID-1166 không chỉ là cặp lỗ đen kép gần nhất từng thấy, mà còn là cặp đầu tiên có khoảng cách chỉ ở mục tiêu kiloparsec được xác nhận bên ngoài vũ trụ địa phương . Nghiên cứu đã được chấp nhận đăng trên tạp chí Nature Astronomy .

Hệ thống J0148-4214: Bộ ba lỗ đen gây sốc

Đăng trên tạp chí Astronomy & Astrophysics ngày 12 tháng 8 năm 2026, một nhóm nghiên cứu do Viện Vật lý ngoài Trái Đất Max Planck dẫn đầu đã sử dụng JWST để tìm ra một điều hiếm hơn nhiều: ba lỗ đen siêu lớn đang hoạt động trong một thiên hà duy nhất .

Định danh thiên hà: J0148-4214 .

Thời điểm vũ trụ: Được thấy khi vũ trụ mới khoảng 1,2 tỷ năm tuổi .

Cấu hình: Hai trong số ba lỗ đen nằm rất gần nhau ở trung tâm thiên hà, chỉ cách nhau 620 năm ánh sáng, gần như sắp sáp nhập, trong khi lỗ đen thứ ba nằm cách trung tâm khoảng 5.500 năm ánh sáng . Khối lượng của ba lỗ đen dao động từ khoảng 600.000 lần đến 80 triệu lần khối lượng Mặt Trời .

Ý nghĩa: Đây là bằng chứng đầu tiên về một thiên hà trẻ có chứa ba lỗ đen siêu lớn đang hoạt động. Hai trong số ba lỗ đen ở gần nhau đến mức gần như không thể phân biệt nếu không có phổ kế . Phát hiện này cho thấy các vụ sáp nhập và tương tác trong vũ trụ sơ khai có thể đã đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển nhanh chóng của các lỗ đen siêu lớn .

So sánh hai phát hiện

Ý nghĩa của các phát hiện

Cả hai khám phá, được công bố cùng một tuần (12–14 tháng 8 năm 2026), nhấn mạnh cách JWST đang tiết lộ các hệ thống lỗ đen phức tạp mà trước đây hầu như không thể thấy được với các kính thiên văn trước đó. Hệ thống kép (LID-1166) trả lời câu hỏi về khoảng cách gần nhất mà hai lỗ đen siêu lớn đang 'ăn' vật chất có thể đạt được trong một vụ sáp nhập ở vũ trụ sơ khai. Trong khi đó, hệ thống ba lỗ đen (J0148-4214) còn đi xa hơn, cho thấy các thiên hà có thể chứa ba lỗ đen siêu lớn đang bồi tụ cùng lúc .