The Information đưa tin DeepSeek và Moonshot AI đã dựa nhiều vào đầu ra của GPT-6 Astra của OpenAI để huấn luyện các mô hình mới. Reuters dẫn lại thông tin này, vốn dựa trên những người được cho là nắm trực tiếp sự việc. Các công ty chưa lập tức bình luận theo một số tin dẫn lại, và cáo buộc chưa được xác minh độc lập.
1
3
Báo cáo nêu tên Kimi K3.1 Pro của Moonshot và V4.1-Flash 1017 của DeepSeek. Vấn đề trọng tâm không phải là hai công ty có lấy được trọng số mô hình của OpenAI hay không, mà là liệu đầu ra của một mô hình có được dùng để huấn luyện mô hình khác hay không, và việc sử dụng đó có được cho phép hay không.
3
8
Chưng cất mô hình là gì?
Chưng cất mô hình (model distillation) là cách huấn luyện một mô hình nhỏ hơn hoặc ít tốn kém hơn bằng đầu ra của một mô hình mạnh hơn. Mô hình “học trò” tiếp thu từ phản hồi của mô hình “thầy”, mà không cần truy cập vào trọng số của mô hình kia. OpenAI cũng cung cấp công cụ chưng cất để tinh chỉnh các mô hình tiết kiệm chi phí từ đầu ra của mô hình lớn hơn.
34
Bản thân kỹ thuật này không mặc nhiên là sai trái. Tranh cãi nằm ở cách thu thập và sử dụng dữ liệu huấn luyện. OpenAI mô tả chưng cất đối kháng là việc sử dụng có hệ thống, không được cho phép, đầu ra hoặc lập luận của một mô hình để huấn luyện, tái tạo hay cải thiện mô hình khác.
36
Nếu có thể tái tạo một phần năng lực theo cách này, nhà phát triển có thể giảm thời gian hoặc chi phí cần thiết để tự xây dựng chúng. Những người chỉ trích lo ngại việc khai thác trái phép sẽ tạo lợi thế cho sao chép, làm suy yếu lợi thế cạnh tranh mà nghiên cứu và quá trình huấn luyện mô hình đem lại.
6
35
Chiến dịch trích xuất lập luận mà OpenAI công bố là một vụ việc riêng
Cáo buộc về việc huấn luyện GPT-6 Astra được nêu trong báo cáo nói trên không phải bằng chứng cho thấy các mô hình được nhắc đến đã dùng dữ liệu từ chiến dịch riêng mà OpenAI mô tả hồi tháng 9. Bài viết ngày 30/9 của OpenAI nói về những nỗ lực trích xuất phần lập luận được bảo vệ từ các mô hình của hãng; thông tin đó tự nó không xác lập cách DeepSeek hay Moonshot huấn luyện các mô hình trong bài của The Information.
1
36
OpenAI cho biết hoạt động sớm nhất mà hãng quan sát được bắt đầu trong tuần đầu tiên của tháng 7. Tin dẫn lại cho biết có khoảng 16.000 yêu cầu từ hơn 4.000 người dùng trong hai ngày 24–25/7, và OpenAI đã chặn hoạt động này vào ngày 28/7. Các con số phản ánh yêu cầu và người dùng, không phải số lần trích xuất thành công đã được xác nhận.
21
27
56
Một cách thức được các bản tin mô tả là sao chép phần lập luận đã mã hóa từ cuộc trò chuyện này rồi yêu cầu mô hình trong cuộc trò chuyện khác chuyển nội dung đó thành văn bản. OpenAI cho biết những người thực hiện không phá được mã hóa, xâm nhập cơ sở dữ liệu hay truy cập trực tiếp các cuộc trò chuyện được lưu trữ.
26
36
OpenAI quy một nhóm hoạt động chính cho những người có liên hệ với Moonshot AI, nhưng cho biết chưa thể xác định liệu toàn bộ người tham gia có thuộc cùng một tác nhân hay không. CyberScoop lưu ý OpenAI không công bố bằng chứng kỹ thuật để chứng minh mối liên hệ với Moonshot; vì vậy, phần quy kết này chưa thể được kiểm chứng độc lập từ những bằng chứng đã công khai.
18
32
Anthropic nêu biện pháp phòng vệ và cáo buộc riêng
Trong thông báo tháng 10, Anthropic cho biết các biện pháp bảo vệ đã giúp giảm khoảng 90%–99% lượng dữ liệu bị thu thập để chưng cất. Hãng cũng báo cáo rằng sau khi đưa vào một hệ thống phân loại, số token lập luận bị trích xuất thấp hơn 10–100 lần. Đây là hai thước đo khác nhau.
33
Anthropic còn cáo buộc Zhipu đã chưng cất năng lực an ninh mạng từ các mô hình hàng đầu của Mỹ trong quá trình phát triển GLM-5.3. Đây là cáo buộc của Anthropic; thông tin hiện có không xác lập rằng vụ việc cụ thể này liên quan đến Claude.
33
Điều tranh cãi cho thấy — và chưa chứng minh được
Với các nhà phát triển mô hình, mối lo là đối thủ có thể đạt được năng lực hữu ích mà không cần đầu tư tương xứng vào nghiên cứu và huấn luyện. Về an toàn, việc sao chép năng lực cũng có thể không đi kèm các biện pháp bảo vệ ban đầu. Anthropic cảnh báo chưng cất trái phép có thể giúp sao chép năng lực AI tiên tiến mà không xây dựng các cơ chế bảo vệ vững chắc tương xứng.
35
37
Đó là những rủi ro do các công ty và các bản tin nêu ra, không phải bằng chứng rằng các mô hình được nhắc đến của DeepSeek hay Moonshot tương đương GPT-6 Astra, rằng một hợp đồng cụ thể đã bị vi phạm, hay rằng một thiệt hại cụ thể đã xảy ra. Điểm cần phân biệt là chưng cất — một kỹ thuật huấn luyện — với những cách thức đang bị tranh cãi để thu thập hoặc tái sử dụng đầu ra của mô hình khác.