Đài Loan điều tra 17 công ty Trung Quốc bị nghi “săn” nhân tài công nghệ cao

Các hồ sơ bao phủ nhiều lĩnh vực, gồm bán dẫn, thiết kế IC, chip màn hình, vật liệu composite, pin và công nghệ liên quan đến AI.

Vì sao việc tuyển dụng bị xem là mối đe dọa chiến lược?

Đài Loan coi hệ sinh thái bán dẫn và các ngành công nghệ liên quan là một trong những tài sản cạnh tranh cốt lõi của mình. Theo Cơ quan Điều tra, việc thất thoát các kỹ sư giàu kinh nghiệm và chuyên gia kỹ thuật có thể làm suy yếu nền tảng nhân lực đang hỗ trợ năng lực sản xuất bán dẫn, thiết kế IC và AI của Đài Loan.

Vì vậy, các kế hoạch tuyển dụng bị cáo buộc có ý nghĩa lớn hơn những thương vụ chuyển việc thông thường. Trọng tâm điều tra là liệu các doanh nghiệp có sử dụng cơ cấu sở hữu bị che giấu hoặc hoạt động chưa được cấp phép để tiếp cận nhân sự và bí quyết trong những ngành công nghệ có tầm quan trọng chiến lược hay không.

Những công ty nào được nêu tên?

Thông báo của Đài Loan xác định 17 công ty. Các bản tin công khai nêu những cái tên như AoSheng Hi-Tech, Goke Microelectronics và Zhuhai CosMX Battery, cùng các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện tử quang học, công nghệ màn hình, thiết bị bán dẫn và vật liệu.

Một số công ty được nhắc đến là doanh nghiệp niêm yết tại Trung Quốc hoặc có thị phần quốc tế đáng kể. Tuy nhiên, các nguồn hiện có không cho thấy mọi công ty trong danh sách đều được niêm yết hoặc có cùng vai trò trong hành vi bị cáo buộc. Tất cả vẫn chỉ là đối tượng của một cuộc điều tra đang diễn ra, chưa phải những bên đã bị tòa án kết tội.

Nhà chức trách đang xem xét những thủ đoạn nào?

Theo Cơ quan Điều tra Đài Loan, các phương thức bị nghi ngờ gồm:

• giới thiệu doanh nghiệp được vốn Trung Quốc tài trợ như công ty Đài Loan, công ty do Hoa kiều ở nước ngoài sở hữu hoặc doanh nghiệp có vốn nước ngoài;
• thành lập văn phòng hoặc địa điểm hoạt động tại Đài Loan mà không có sự phê duyệt cần thiết; và
• sử dụng công ty tư vấn việc làm, cung ứng nhân sự hoặc quản lý để che giấu hoạt động tuyển dụng, hoặc khiến nhân sự có vẻ như đang làm việc cho các công ty Đài Loan.

Những cáo buộc này là trọng tâm của vụ việc vì nếu được chứng minh, chúng có thể cho thấy nỗ lực né tránh các quy định của Đài Loan về đầu tư và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Trung Quốc trong những lĩnh vực nhạy cảm. Đây là vấn đề khác với việc tuyển dụng một cá nhân qua quy trình hợp pháp.

Các công ty đã phản hồi chưa?

Các thông tin được cung cấp chưa ghi nhận phản hồi cụ thể, có nội dung đáng kể từ từng công ty trong số 17 doanh nghiệp. Do đó, chưa thể khẳng định công ty nào đã thừa nhận, bác bỏ hay đưa ra lập trường riêng về các cáo buộc.

Thông báo của Cơ quan Điều tra mới là một động thái điều tra, chưa phải phán quyết cuối cùng về trách nhiệm hình sự.

Đây có phải lần đầu Đài Loan truy quét hoạt động này?

Không. Cơ quan Điều tra Đài Loan cho biết đã thành lập một lực lượng chuyên trách vào cuối năm 2020 để xử lý việc doanh nghiệp Trung Quốc tuyển dụng trái phép và hoạt động kinh doanh bất hợp pháp tại Đài Loan. Đến nay, lực lượng này đã xử lý hơn 100 vụ liên quan.

Trước đó, vào tháng 5/2022, Đài Loan từng khám xét 10 công ty Trung Quốc hoặc trung tâm nghiên cứu và phát triển của các công ty này vì nghi tuyển dụng trái phép kỹ sư chip và nhân sự công nghệ khác. Gần 70 người đã được triệu tập để thẩm vấn trong chiến dịch khi đó.

Vụ việc liên quan gì đến căng thẳng công nghệ hai bờ?

Cuộc điều tra diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh rộng hơn về công nghệ, năng lực công nghiệp và an ninh ở hai bờ eo biển Đài Loan. Đài Loan xem việc kiểm soát công nghệ nhạy cảm và bảo vệ năng lực bán dẫn là ưu tiên quốc gia, trong khi các công ty Trung Quốc tiếp tục tìm cách tiếp cận nguồn nhân lực kỹ thuật chuyên môn cao.

Trong bối cảnh đó, cáo buộc về nguồn vốn Trung Quốc bị che giấu, văn phòng chưa được cấp phép và các kênh tuyển dụng trá hình mang ý nghĩa rộng hơn một tranh chấp lao động thông thường. Nhà chức trách Đài Loan đang xem xét không chỉ cách thức tuyển người, mà còn liệu các doanh nghiệp có dùng pháp nhân địa phương hoặc cơ cấu sở hữu được che đậy để né các hạn chế đối với hoạt động kinh doanh của Trung Quốc trong những mảng công nghệ chiến lược hay không.

Kết quả cuối cùng vẫn chưa được xác định. Điều Đài Loan công bố hiện nay là một cuộc điều tra quy mô lớn và được phối hợp trên nhiều địa bàn, chưa phải một vụ truy tố đã hoàn tất hay kết luận rằng cả 17 công ty đều có hành vi sai phạm.