Liệu 73 năm chiến tranh có thể kết thúc? Bên trong đề xuất hòa bình Ngày Giải phóng của Tổng thống Lee Jae-myung

Đề xuất của ông Lee, được đưa ra tại Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn Sejong ở Seoul, kêu gọi 'các bên liên quan trực tiếp' — bao gồm rõ ràng cả hai miền Triều Tiên, Hoa Kỳ và Trung Quốc — bắt đầu thảo luận 'để kết thúc cuộc chiến kéo dài' .

Các yếu tố chính của kế hoạch:

• Trình tự hòa bình trước tiên: Ông Lee kêu gọi hai miền Triều Tiên 'gạt bỏ mọi ý định đe dọa lẫn nhau' và bắt đầu mà không có điều kiện tiên quyết .
• Đóng băng hạt nhân như một hướng song song: Các cuộc đàm phán cũng sẽ đề cập đến 'những cách thức thiết thực để ngăn chặn sự phát triển chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng', coi quá trình phi hạt nhân hóa là một mục tiêu theo từng giai đoạn chứ không phải là một điều kiện tiên quyết .
• Cơ chế quản lý căng thẳng: Ông Lee hứa hẹn các biện pháp bảo đảm về thể chế để kiểm soát rủi ro quân sự và ngăn ngừa xung đột bất ngờ .
• Không thống nhất bằng sáp nhập: Ông nhắc lại rằng Hàn Quốc 'tôn trọng thể chế của Triều Tiên' và sẽ không theo đuổi việc thống nhất cưỡng bức — một lập trường mà ông lần đầu nêu vào tháng 3/2026 .
• Tầm nhìn 'Hàn Quốc Không Thể Thay Thế': Ngoài hòa bình, ông Lee kêu gọi một 'sự giải phóng mới' để củng cố nền kinh tế và xã hội Hàn Quốc .

Đây là nỗ lực táo bạo nhất kể từ các hội nghị thượng đỉnh liên Triều 2018–2019 dưới thời Tổng thống Moon Jae-in, mặc dù các nỗ lực của Moon đã bị đình trệ sau sự đổ vỡ của hội nghị thượng đỉnh Hà Nội năm 2019 giữa ông Kim Jong Un và ông Donald Trump.

Phản ứng của Triều Tiên: 'Không thể đảo ngược' và thù địch

Bình Nhưỡng đã kiên quyết bác bỏ các đề nghị của ông Lee. Trong suốt tháng 6 và tháng 7/2026, các quan chức Triều Tiên đã đưa ra một loạt tuyên bố tái khẳng định vị thế của đất nước như một 'cường quốc hạt nhân không thể đảo ngược' và bác bỏ lời kêu gọi phi hạt nhân hóa của quốc tế . Các lập trường chính bao gồm:

• Hiến pháp hóa: Triều Tiên đã đưa chính sách vũ khí hạt nhân vào hiến pháp vào năm 2023.
• Thái độ thù địch cá nhân với ông Lee: Truyền thông nhà nước đã bác bỏ các đề nghị đối thoại của ông Lee là 'một trò lừa' và từ chối tham gia .
• Tiếp tục thử nghiệm tên lửa: Triều Tiên vẫn tiến hành các vụ phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) và thử nghiệm tên lửa hành trình trong suốt năm 2026, từng bước nâng cấp các hệ thống tên lửa .

Yếu tố Nga: Một liên minh thay đổi cuộc chơi

Sự thay đổi chiến lược lớn nhất trên bán đảo là quan hệ đối tác quân sự ngày càng sâu sắc giữa Bình Nhưỡng và Moscow — một mối quan hệ đã làm thay đổi căn bản cán cân khu vực.

• Hợp tác quân sự từ năm 2022: Kể từ khi Nga xâm lược toàn diện Ukraine, Moscow và Bình Nhưỡng đã xây dựng một quan hệ đối tác dày đặc chưa từng có. Chỉ huy lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc tuyên bố vào tháng 4/2025 rằng Nga đang 'mở rộng chia sẻ công nghệ vũ trụ, hạt nhân và tên lửa, chuyên môn và vật liệu cho Triều Tiên' .
• Binh sĩ Triều Tiên tại Ukraine: Khoảng 12.000–14.000 binh sĩ Triều Tiên đã được điều động để chiến đấu cùng lực lượng Nga, với hơn 6.000 thương vong được báo cáo . Tổng thống Ukraine Zelenskyy báo cáo vào tháng 7/2026 rằng Nga tìm cách triển khai thêm 30.000 quân .
• Hiệp ước Đối tác Chiến lược Toàn diện: Được ký vào tháng 6/2024, hiệp ước yêu cầu hỗ trợ lẫn nhau. Lễ kỷ niệm hai năm vào tháng 6/2026 chứng kiến việc khai trương một cây cầu biên giới mới để củng cố quan hệ .
• Đánh giá của các nhà phân tích: Các chuyên gia lưu ý rằng Nga có thể đang 'lấn át Trung Quốc' với tư cách là người bảo trợ chính của ông Kim Jong Un, cung cấp công nghệ hạt nhân và tên lửa mà Bắc Kinh thận trọng hơn trong việc chia sẻ .

Sự thay đổi của chính Seoul: Từ ưu tiên phi hạt nhân hóa sang ưu tiên hòa bình

Song song với đề xuất hòa bình, chính phủ của ông Lee đã thực hiện một sự điều chỉnh chiến lược lớn trong chính sách đối với Triều Tiên của Hàn Quốc.

Vào ngày 23/7/2026, Bộ trưởng Thống nhất Chung Dong-young chính thức tuyên bố rằng Seoul đang từ bỏ chính sách lâu nay ưu tiên quá trình phi hạt nhân hóa hoàn toàn, có thể kiểm chứng và không thể đảo ngược (CVID) như một điều kiện tiên quyết cho sự tham gia . Thay vào đó, Hàn Quốc hiện đặt mục tiêu đóng băng chương trình hạt nhân của Triều Tiên thông qua đối thoại, với việc phi hạt nhân hóa là mục tiêu dài hạn.

Chính ông Lee đã đưa ra khuôn khổ cho sự thay đổi chính sách vào ngày 8/6/2026. Ông nói Hàn Quốc 'không thể từ bỏ mục tiêu phi hạt nhân hóa' nhưng cần một cách tiếp cận theo từng giai đoạn — bắt đầu bằng những nỗ lực ngay lập tức để ngăn chặn việc sản xuất thêm vật liệu hạt nhân. Ông đã loại trừ rõ ràng việc Seoul theo đuổi vũ khí hạt nhân của riêng mình, cảnh báo rằng 'nếu Hàn Quốc theo đuổi vũ khí hạt nhân, các bạn có nghĩ Nhật Bản sẽ ngồi yên không?' .

Ông Lee thừa nhận rằng hàng thập kỷ gây sức ép và trừng phạt đã không thể ngăn chặn các tiến bộ hạt nhân của Triều Tiên. Cách tiếp cận ưu tiên hòa bình phản ánh một đánh giá thực tế rằng việc đóng băng và kiểm soát một Triều Tiên có hạt nhân là thực tế hơn là kỳ vọng giải trừ quân bị hoàn toàn trong tương lai gần .

Nhìn về phía trước: Cơ hội nào?

Đề xuất này phải đối mặt với những trở ngại to lớn. Triều Tiên không có dấu hiệu muốn đối thoại. Nga được hưởng lợi từ một Triều Tiên có vũ khí hạt nhân làm sao lãng và gây áp lực lên Hoa Kỳ. Và bản thân Hàn Quốc cũng bị chia rẽ: một cuộc tranh luận trong nước ngày càng tăng kêu gọi Seoul theo đuổi răn đe hạt nhân của riêng mình, một con đường mà ông Lee đã kiên quyết bác bỏ .

Điều ông Lee đã làm là thiết lập lại các điều khoản tham gia. Bằng cách loại bỏ yêu cầu phi hạt nhân hóa ngay lập tức và thay vào đó đề xuất một quy trình song song về xây dựng hòa bình và đóng băng hạt nhân, ông đang thử nghiệm liệu một trình tự khác — hòa bình trước, giải trừ quân bị sau — có thể thành công khi gây áp lực và trừng phạt đã thất bại hay không.

Liệu Bình Nhưỡng có bao giờ chấp nhận đề nghị đó hay không vẫn là câu hỏi định hình tương lai của Bán đảo Triều Tiên.