Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN: Mốc cuối năm 2026 chưa có nghĩa là áp dụng đồng loạt

Sau các cuộc họp bộ trưởng kinh tế ASEAN tại Manila tháng 9/2026, Phó thủ tướng Singapore Gan Kim Yong cho biết khối muốn đưa bản nâng cấp của Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) vào áp dụng từ cuối năm 2026, thay vì chờ đến giữa năm 2027. Với doanh nghiệp, điểm cần chú ý không chỉ là mốc thời gian được rút ngắn, mà còn là quy định mới sẽ áp dụng giữa những nước nào. 48

Doanh nghiệp có thể được lợi gì?

Theo ông Gan, ATIGA nâng cấp sẽ đơn giản hóa và làm rõ các quy tắc cho doanh nghiệp hoạt động tại nhiều nước ASEAN. Những thay đổi được kỳ vọng giúp hàng hóa qua biên giới thuận lợi hơn, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường và giảm vướng mắc do rào cản thương mại, thủ tục hải quan. Đây là lợi ích dự kiến; tác động thực tế còn phụ thuộc vào thời điểm và phạm vi áp dụng. 812

Vì sao vẫn phải theo dõi mốc 1/6/2027?

Các bản tin về phát biểu của ông Gan mô tả cuối năm 2026 là mục tiêu đưa bản nâng cấp vào hiệu lực, sớm hơn kế hoạch ban đầu khoảng sáu tháng. Tuy nhiên, một thông tin sau đó về cơ chế áp dụng sớm của ASEAN nêu rõ các nước thành viên có thể tạm thời áp dụng văn kiện trên cơ sở tự nguyện và có đi có lại, trong khi ngày có hiệu lực chính thức vẫn là 1/6/2027. Việc áp dụng tạm thời chỉ diễn ra giữa những nước đã gửi thông báo theo yêu cầu và bắt đầu từ ngày ghi trong thông báo. Vì vậy, không nên hiểu mục tiêu cuối năm 2026 là ATIGA nâng cấp đã tự động có hiệu lực trên toàn khối. 42

Những hồ sơ thương mại khác tiến triển đến đâu?

Tại Manila, các bộ trưởng cũng ghi nhận tiến triển đối với Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA); trước đó Singapore cho biết đang hướng tới ký kết văn kiện này trong năm 2026. Về quan hệ với Liên minh châu Âu (EU), hai bên ghi nhận tiến triển trong xây dựng các nguyên tắc thương mại số. Đây không phải thông báo về một hiệp định thương mại tự do ASEAN–EU. Ông Gan nhận định các thỏa thuận thương mại tự do giữa từng nước ASEAN với EU có thể tạo nền tảng cho một thỏa thuận giữa hai khối về sau. 8141718

ASEAN cũng tiếp tục xây dựng khuôn khổ kinh tế xanh và thảo luận việc mở rộng thành viên của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP). Các thông tin hiện có chưa xác nhận ASEAN đã thống nhất lập thị trường carbon khu vực, kết nạp thành viên RCEP mới hay hoàn tất rà soát hiệp định này. Những công việc đó có tiến độ riêng, trong bối cảnh Singapore chuẩn bị đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2027. 9614