Ngày 30/8, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố các lực lượng nước này đã bắt đầu chuẩn bị “các cuộc tấn công quy mô lớn” nhằm vào các cơ sở thuộc lĩnh vực năng lượng của Ukraine. Moscow mô tả đây là hành động đáp trả điều mà Nga gọi là các cuộc tấn công liên tiếp của Kyiv nhằm vào hạ tầng dân sự và tổ hợp dầu khí – năng lượng của Nga.
5
7
Tuy nhiên, tuyên bố không đưa ra các chi tiết tác chiến quan trọng. Nga chưa công bố thời điểm có thể tiến hành, loại vũ khí sẽ sử dụng, những cơ sở năng lượng nào có thể bị nhắm tới hay khu vực nào của Ukraine sẽ trở thành mục tiêu. Các thông tin trước đó về khả năng một chiến dịch tấn công diễn ra trong những tuần tới cũng không đồng nghĩa với việc thời hạn đã được xác nhận chính thức.
8
13
Nga viện dẫn lý do gì?
Tuyên bố của Bộ Quốc phòng Nga được xây dựng theo logic “trả đũa”. Moscow cáo buộc Ukraine tiếp tục tấn công hạ tầng dân sự, các cơ sở nhiên liệu – năng lượng và nhà máy lọc dầu trên lãnh thổ Nga.
5
6
Đây là cách Nga trình bày nguyên nhân cho các cuộc tấn công dự kiến, không phải một thực tế độc lập đã được xác minh để chứng minh tính cần thiết hay hợp pháp của chiến dịch. Tại thời điểm công bố, Nga chỉ nói về việc chuẩn bị tấn công mà không công khai kế hoạch cụ thể.
Những cuộc tấn công nào của Ukraine đã diễn ra trước đó?
Trong nhiều tháng, Ukraine đã tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm xa nhằm vào hạ tầng năng lượng của Nga. Các mục tiêu được nêu gồm nhà máy lọc dầu, cảng dầu, kho chứa và những cơ sở khác mà Kyiv cho rằng góp phần tạo nguồn tài chính cho chiến dịch quân sự của Nga.
18
19
Chiến dịch này gia tăng trong mùa hè, vươn tới các mục tiêu ở nhiều khu vực của Nga và tạo thêm sức ép cho hệ thống phòng không nước này. Associated Press liên hệ đà gia tăng các cuộc tấn công với tình trạng gián đoạn nguồn cung xăng và việc phân phối nhiên liệu theo hạn mức ở một số địa phương.
20
Reuters đưa tin sản lượng xăng của Nga vào cuối tháng 8 đã giảm xuống khoảng 70% nhu cầu trong nước, sau một loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và việc các nhà máy lọc dầu lớn phải dừng hoạt động.
19 Điều này cho thấy chiến dịch đã gây tác động về kinh tế và hạ tầng, nhưng chưa đủ để khẳng định đó là nguyên nhân duy nhất dẫn tới quyết định của Nga.
Bối cảnh chết chóc ngay trước lời cảnh báo
Không lâu trước tuyên bố của Moscow, một cuộc tấn công của Nga nhằm vào kho đạn tại làng Myla, phía tây Kyiv, đã gây ra các vụ nổ lớn và hỏa hoạn. Theo Associated Press, số người thiệt mạng tăng lên 38; hàng chục người bị thương và người dân trong khu vực phải sơ tán.
4
Reuters trước đó đưa tin ít nhất 37 người thiệt mạng sau cuộc tấn công vào cơ sở ở khu vực Myla. Các báo cáo cho biết những vụ nổ đã làm hư hại các tòa nhà dân cư gần đó cùng một cơ sở dành cho người cao tuổi và người khuyết tật.
17 Chênh lệch giữa các con số phản ánh việc dữ liệu thương vong được cập nhật, không nhất thiết là mâu thuẫn về bản chất sự việc.
Trong cùng giai đoạn, Nga tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Ukraine. Một trong những đợt tấn công trước đó chủ yếu nhắm tới hạ tầng năng lượng ở Kyiv và các khu vực khác, sử dụng máy bay không người lái tấn công cùng tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình.
1 Ở một cuộc tấn công khác, phía Ukraine nói Nga đã phóng hơn 400 máy bay không người lái và khoảng 40 tên lửa nhằm vào các cơ sở phát điện, lưới điện và trạm biến áp phân phối.
2
Vì sao cảnh báo đặc biệt đáng lo trước mùa đông?
Cảnh báo mới xuất hiện khi Ukraine chuẩn bị cho mùa đông 2026–2027, sau nhiều mùa lạnh liên tiếp chứng kiến các cuộc tấn công có hệ thống nhằm vào nhà máy điện, lưới truyền tải và cơ sở sưởi ấm. Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc cho biết trong mùa đông 2025–2026, các cuộc tấn công của Nga đã làm hư hại hoặc phá hủy các cơ sở phát điện, truyền tải và phân phối điện, gây ra những đợt mất điện khẩn cấp ảnh hưởng tới hàng triệu dân thường.
37
Cơ quan Đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) cũng cho biết mùa đông trước đó đi kèm tình trạng cung cấp điện, nước và sưởi ấm thiếu ổn định cho hàng triệu người Ukraine. Riêng một cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng Kyiv trong đêm 1–2/6/2026 đã khiến khoảng 140.000 người mất điện.
32
Vì vậy, một chiến dịch tập trung mới có thể gây ảnh hưởng vượt ra ngoài hoạt động phát điện. Hư hại đối với nhà máy điện, trạm biến áp và mạng lưới truyền tải có thể làm gián đoạn hệ thống sưởi và cấp nước, đồng thời gây khó khăn cho bệnh viện, thông tin liên lạc và các dịch vụ công thiết yếu trong thời tiết giá lạnh. Mức độ hậu quả sẽ phụ thuộc vào loại cơ sở bị tấn công và tốc độ khôi phục sau đó.
EU đang hỗ trợ Ukraine như thế nào?
Con số 20 triệu euro được nhắc tới trong một số cách đặt vấn đề không được các nguồn dùng cho bài viết này xác nhận. Các tài liệu chính thức của EU cho thấy những chương trình hỗ trợ lớn hơn đáng kể, nhưng được phân bổ cho nhiều mục tiêu khác nhau.
Ủy ban châu Âu cho biết đã công bố gói hỗ trợ trị giá 922 triệu euro cho hệ thống năng lượng Ukraine trong mùa đông 2026–2027. Khoản tiền này dành cho phát điện, tăng khả năng chống chịu của lưới điện, nâng cao hiệu quả năng lượng và cung cấp nhiệt.
31 Trong mùa đông 2025–2026, EU cũng dành riêng 40 triệu euro cho các biện pháp chuẩn bị chống rét; đây chỉ là một phần trong tổng thể hỗ trợ rộng hơn.
33
Tóm lại, tuyên bố của Nga hiện mới là một cảnh báo công khai về kế hoạch tấn công, chưa phải một kế hoạch đã được công bố đầy đủ với thời điểm và mục tiêu cụ thể. Nó xuất hiện trong bối cảnh hai bên gia tăng các cuộc tấn công tầm xa, trong khi hệ thống năng lượng Ukraine vốn đã chịu thiệt hại nghiêm trọng. Những câu hỏi lớn nhất – thời điểm, quy mô, phương tiện được sử dụng và phạm vi địa lý – vẫn chưa có lời giải đáp.