Đề xuất đổi tên hồ Ontario thành “hồ America” là diễn biến mới nhất trong cuộc khẩu chiến ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Canada. Ngày 25/8, Tổng thống Donald Trump nói Mỹ đang “nghiêm túc cân nhắc” việc đổi tên hồ vì ông cho rằng Mỹ sẽ không còn làm ăn nhiều với tỉnh Ontario. Hồ Ontario trải dài qua biên giới hai nước, nên tuyên bố này đặc biệt mang tính khiêu khích.
42
45
Hiện chưa có thông báo nào về việc đổi tên được thực hiện. Trong các thông tin hiện có, đây được xem là một đề xuất hoặc lời đe dọa chính trị, không phải một quy trình đổi tên song phương đã được công bố.
Từ đàm phán đổ vỡ đến mức thuế 50%
Washington và Ottawa không đạt được thỏa thuận trước hạn chót áp dụng các mức thuế mới. Sau khi đàm phán thất bại, Mỹ bắt đầu thực thi mức thuế 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada, trong đó có rượu vang, đồ nội thất, sản phẩm sữa, xi măng, quần áo và thiết bị khúc côn cầu.
1
12
31
Thủ tướng Canada Mark Carney đình chỉ đàm phán và tuyên bố sẽ đáp trả theo nguyên tắc “đô-la đổi đô-la” từ ngày 8/9. Các biện pháp dự kiến nhắm vào thép, sản phẩm sữa, đồ gia dụng, thiết bị nông nghiệp, bột giấy, giấy, đồ điện tử và nhiều mặt hàng khác của Mỹ.
6
10
34
Carney cho rằng Washington đã đòi hỏi “quá nhiều” nhưng đưa ra quá ít. Ông mô tả chính sách của Canada là kết hợp giữa trả đũa và tiếp tục để ngỏ khả năng đàm phán, nhưng không chấp nhận các điều khoản đơn phương từ Mỹ.
9
35
Trump tiếp tục nhắm vào ngành ô tô và thép
Sau vòng thuế ban đầu trị giá khoảng 20 tỷ USD, Trump tiếp tục đẩy căng thẳng lên cao. Ông đe dọa áp mức thuế 50% đối với ô tô, xe tải và phụ tùng ô tô nhập từ Canada, bắt đầu từ ngày 1/1/2027; thép Canada cũng nằm trong mục tiêu của ông.
4
16
Đây vẫn là một lời đe dọa trong tương lai, chưa phải mức thuế đã có hiệu lực. Theo Reuters, thỏa thuận từng được thảo luận có thể đã hạ mức thuế cao nhất đối với ô tô và xe tải hạng nhẹ Canada xuống 15%.
4
Ngành ô tô đặc biệt dễ tổn thương vì hoạt động sản xuất được tổ chức xuyên biên giới Bắc Mỹ: linh kiện, nguyên liệu và khâu lắp ráp thường đi qua lại giữa hai nước. Thuế mới có thể làm tăng chi phí và gây gián đoạn cho các nhà sản xuất phụ thuộc vào chuỗi cung ứng này.
4
38
Ottawa và Ontario đáp trả ra sao?
Carney gọi các mức thuế mới là một hình thức cưỡng ép kinh tế và cho rằng cách tiếp cận của Mỹ là một “tính toán sai lầm”, nhằm gây tổn hại và chia rẽ Canada. Chính phủ của ông nói các biện pháp trả đũa nhằm bảo vệ người lao động, nông dân, gia đình và doanh nghiệp Canada, đồng thời vẫn giữ dư địa cho các cuộc thương lượng sau này.
3
34
35
Thủ hiến Ontario Doug Ford sử dụng ngôn từ cứng rắn hơn. Ông gọi Trump là “nhà độc tài” và nói tổng thống Mỹ nên “cút đi”. Ford cũng tuyên bố “mọi phương án đều được đặt lên bàn”, trong đó có khả năng hạn chế xuất khẩu điện và khoáng sản quan trọng từ Ontario sang Mỹ.
18
19
20
Đây là những cảnh báo về khả năng trả đũa, không phải thông tin Ontario đã cắt điện hoặc ngừng cung cấp khoáng sản. Ford cho rằng Canada có thể gây tổn thất kinh tế đáng kể cho Mỹ nếu xung đột tiếp tục kéo dài.
18
20
Trump đáp lại rằng Canada muốn “hưởng những lợi ích của việc trở thành một bang mà không thực sự là một bang”. Trong màn đấu khẩu với Ford, ông gọi thủ hiến Ontario là “tay sai” và so sánh ông này một cách bất lợi với người anh quá cố Rob Ford.
3
17
Vì sao cuộc đối đầu có thể gây tác động lớn?
Canada không phải một đối tác thương mại nhỏ của Mỹ. Năm 2025, Canada là đối tác thương mại hàng hóa và dịch vụ lớn thứ hai của Mỹ; giao thương dịch vụ giữa hai nước đặc biệt đáng kể và Mỹ thường có thặng dư trong lĩnh vực này.
26
Mối liên kết còn thể hiện rõ ở cấp bang của Mỹ: Canada là khách hàng lớn nhất của 26 bang và nằm trong nhóm ba khách hàng hàng đầu của 45 bang, theo văn phòng của Thủ tướng Carney.
34
Vì vậy, thuế quan có thể ảnh hưởng không chỉ đến những doanh nghiệp bị nêu tên trực tiếp trong thông báo. Thuế nhập khẩu có khả năng làm tăng chi phí đầu vào, thu hẹp lựa chọn sản phẩm và gây gián đoạn chuỗi cung ứng trong các ngành ô tô, kim loại, năng lượng, nông nghiệp và sản xuất.
Canada đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ: hơn 75% hàng xuất khẩu của Canada được đưa sang Mỹ, trong đó khoảng 70% được tích hợp vào các chuỗi cung ứng của Mỹ.
40
Cuộc khủng hoảng cũng đặt ra câu hỏi về giá trị thực tế của USMCA, hiệp định thương mại giữa Mỹ, Mexico và Canada. Hiệp định này được xây dựng nhằm duy trì hoạt động thương mại ổn định, phần lớn không chịu thuế đối với hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ, trong khi sản xuất ở Bắc Mỹ ngày càng liên kết chặt chẽ.
26
38
Nếu bất định về thuế kéo dài, doanh nghiệp có thể trì hoãn đầu tư, thay đổi nhà cung cấp hoặc chuyển chi phí cao hơn sang người tiêu dùng. Các ngành xuất khẩu của Canada đối mặt với rủi ro về việc làm và tăng trưởng; trong khi đó, nhà sản xuất và cộng đồng ở Mỹ phụ thuộc vào khách hàng hoặc nguyên liệu từ Canada cũng có thể chịu thiệt hại. Trước khi các mức thuế mới nhất có hiệu lực, các báo cáo đã cảnh báo nguy cơ mất việc trong một số ngành dễ tổn thương của Canada.
32
“Hồ America” thực sự có ý nghĩa gì?
Xét về kinh tế, việc đổi tên hồ Ontario không phải biện pháp thương mại trực tiếp. Ý nghĩa lớn hơn nằm ở thông điệp chính trị: một địa danh chung của hai nước đã bị kéo vào cuộc tranh chấp, sau khi Trump gắn đề xuất này với tuyên bố Mỹ sẽ làm ăn ít hơn với Ontario.
42
45
Diễn biến đáng chú ý nhất vẫn là vòng xoáy thuế quan: Mỹ áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada; Canada chuẩn bị đáp trả theo nguyên tắc “đô-la đổi đô-la” từ ngày 8/9; còn Trump đe dọa mức thuế 50% đối với ô tô, xe tải, phụ tùng và thép Canada từ ngày 1/1/2027.
Đề xuất “hồ America” cùng những lời công kích cá nhân cho thấy xung đột không còn chỉ xoay quanh hàng hóa và thuế nhập khẩu. Nó đang mở rộng thành cuộc đấu về chủ quyền, đòn bẩy kinh tế và bản sắc quốc gia.
Với các thông tin hiện có, “hồ America” nên được gọi là một đề xuất hoặc lời đe dọa đang được cân nhắc, chứ chưa phải tên gọi chính thức. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu Washington và Ottawa có thể khôi phục một quan hệ thương mại dễ dự đoán trước khi các biện pháp thuế tạm thời và những lời đấu khẩu biến thành rạn nứt lâu dài trong nền kinh tế Bắc Mỹ hay không.