Giáo hoàng Leo XIV: Tái vũ trang châu Âu là “sự phản bội ngoại giao”

Bối cảnh chính trị: áp lực chi tiêu từ NATO và Mỹ

Những phát biểu của Giáo hoàng xuất hiện trong lúc các nước châu Âu đang tăng mạnh ngân sách quốc phòng. Một phần nguyên nhân là áp lực lâu năm từ Mỹ, đặc biệt từ Tổng thống Donald Trump, yêu cầu các đồng minh NATO chia sẻ nhiều hơn gánh nặng chi phí an ninh.

Trong các cuộc thảo luận gần đây, NATO đã đưa ra mục tiêu chi tiêu mới tham vọng hơn: khoảng 5% GDP cho quốc phòng và các lĩnh vực liên quan vào năm 2035, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% trước đây.

Sự thay đổi này đã thúc đẩy chi tiêu quân sự tại châu Âu tăng mạnh. Năm 2025, tổng ngân sách quân sự của khu vực đạt khoảng 563 tỷ USD, tăng 12,6% so với năm trước.

Trong bối cảnh đó, Giáo hoàng Leo XIV cho rằng việc đổ nguồn lực khổng lồ vào vũ khí có thể khiến cạnh tranh địa chính trị leo thang thay vì giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của xung đột.

Cảnh báo về chiến tranh do AI dẫn dắt

Ngoài vấn đề ngân sách quân sự, Giáo hoàng cũng đặc biệt lo ngại về việc quân đội trên thế giới ngày càng đầu tư vào các hệ thống vũ khí sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Ông cảnh báo rằng việc phát triển và triển khai vũ khí AI mà thiếu kiểm soát đạo đức có thể đẩy nhân loại vào “vòng xoáy hủy diệt”.

Nhiều nhà khoa học và chuyên gia quốc phòng cũng đang tranh luận về các rủi ro của:

• Vũ khí tự động có khả năng ra quyết định tấn công
• Hệ thống nhắm mục tiêu do AI hỗ trợ
• Tốc độ chiến tranh vượt quá khả năng kiểm soát của con người

Những công nghệ này có thể làm giảm ngưỡng khởi phát xung đột và khiến chiến tranh leo thang nhanh hơn.

Thông điệp rộng hơn từ Vatican

Bài phát biểu của Giáo hoàng Leo XIV không chỉ nhắm vào các con số chi tiêu quân sự. Ông muốn đặt ra câu hỏi lớn hơn về ưu tiên của thế giới hiện nay: đầu tư vào chạy đua vũ trang hay củng cố ngoại giao và hợp tác quốc tế.

Theo ông, an ninh bền vững không đến từ việc tích lũy thêm vũ khí mà từ đối thoại, xây dựng lòng tin và các thể chế quốc tế có khả năng ngăn ngừa chiến tranh. Bằng cách cảnh báo cả về tái vũ trang truyền thống lẫn chiến tranh dựa trên AI, ông cho rằng thế giới đang đứng trước một lựa chọn quan trọng về hướng đi trong tương lai.