Physical Superintelligence (PSI) thông báo ngày 6/11/2026 rằng hệ thống nghiên cứu nội bộ của công ty, có sử dụng một mô hình Anthropic chưa được công bố, đã tìm ra chứng minh cho giả thuyết Aaronson–Ambainis — một bài toán còn bỏ ngỏ từ năm 2008. PSI đã công bố bài báo cùng bản hình thức hóa bằng Lean 4; theo công ty, Lean chấp nhận chứng minh này. Tuy nhiên, kết quả chưa được phản biện bởi một tạp chí khoa học.
6
7
13
15
PSI nói hệ thống đã làm được gì?
Theo PSI, hệ thống tạo ra một chứng minh hoàn chỉnh vào ngày vận hành thứ ba trên hạ tầng của công ty. Sau đó, hệ thống tiếp tục xử lý các bài toán liên quan và cải thiện kết quả hai lần. Các thông tin hiện có không nêu cụ thể những cận số đã được cải thiện ra sao, cũng không đủ để dựng lại từng bước suy luận của hệ thống.
5
11
14
David Turturean, thành viên đội ngũ kỹ thuật của PSI, dẫn dắt công việc và phát triển hệ thống nghiên cứu. Các tường thuật cho biết ông xác định phạm vi bài toán, yêu cầu hệ thống chuẩn bị bản thảo, rà soát bản thảo và được ghi nhận là người chịu trách nhiệm về tính đúng đắn của bài báo.
1
7 Cố vấn Jim Halverson được cho là đã kiểm tra chứng minh; cố vấn Phiala Shanahan trao đổi về vai trò của bản hình thức hóa Lean.
34
36
PSI không nêu tên mô hình Anthropic, chỉ mô tả đây là một mô hình chưa công khai. Những thông tin hiện có cũng chưa xác định Anthropic tham gia đến mức nào, hay công ty này có độc lập xác nhận kết quả hay không.
6
15
Giả thuyết này nói về điều gì?
Theo cách phát biểu trong bản chứng minh được công bố, nếu một đa thức thực có bậc không quá d, luôn nằm trong khoảng từ 0 đến 1 trên khối Boolean và có phương sai ít nhất ε, thì phải có một biến có mức ảnh hưởng đáng kể. Kho lưu trữ của PSI nêu cận dưới cho mức ảnh hưởng đó ít nhất là (ε/d)^7, đồng thời đưa ra một cận mạnh hơn.
41
Nói đơn giản, kết quả loại trừ khả năng một đa thức bậc thấp, bị chặn nhưng vẫn biến thiên đáng kể, lại phụ thuộc cực kỳ yếu vào từng biến đầu vào riêng lẻ. Ý nghĩa đối với tính toán lượng tử nằm ở độ phức tạp truy vấn: thuật toán phải đọc hoặc truy cập đầu vào bao nhiêu lần. Hệ quả được nêu là, với các phép tính có đáp án có/không trên phần lớn đầu vào ngẫu nhiên phân bố đều, thuật toán cổ điển có thể xấp xỉ xác suất trả lời “có” của thuật toán lượng tử mà không cần số lần truy cập đầu vào nhiều hơn theo cấp số mũ.
4
Điều này không đồng nghĩa máy tính cổ điển luôn có thể mô phỏng máy tính lượng tử với tổng thời gian tính toán hiệu quả. Giới hạn số lần truy cập đầu vào tự nó không cho biết thuật toán thực hiện bao nhiêu phép tính giữa các lần truy cập. Vì vậy, kết quả cũng không phải tuyên bố bao quát rằng máy tính lượng tử không có lợi thế hữu ích.
4
16
Lean xác nhận điều gì — và chưa xác nhận điều gì?
PSI đã công bố một bài báo toán học và bản hình thức hóa chứng minh bằng Lean 4. Lean là một trợ lý chứng minh: công cụ này kiểm tra xem lập luận đã được hình thức hóa có suy ra từ các định nghĩa và giả định được mã hóa hay không. Kho lưu trữ của PSI cũng ghi lại các bước kiểm tra liên quan đến việc chuẩn bị công bố.
10
21
41
Việc kiểm tra hình thức là bằng chứng đáng kể cho thấy chứng minh đã hình thức hóa nhất quán với các định nghĩa và giả định trong bản mã. Nhưng điều đó không loại bỏ câu hỏi liệu phát biểu hình thức có phản ánh trung thực giả thuyết ban đầu hay không. Kiểm chứng hình thức, diễn giải toán học của chuyên gia và phản biện tạp chí là những khâu liên quan nhưng không thay thế cho nhau. Vì thế, cách diễn đạt thận trọng nhất hiện nay là PSI đã đưa ra một tuyên bố chứng minh đáng chú ý, kèm bản hình thức hóa công khai có thể kiểm tra bằng máy — chứ chưa phải kết quả đã hoàn tất mọi bước thẩm định độc lập.
15
41
Các bản tóm lược công khai nêu mốc thời gian, bản hình thức hóa được công bố và việc Lean chấp nhận chứng minh. Nhưng chúng chưa cung cấp đủ chi tiết để xác minh cụ thể chứng minh mở rộng các công trình trước đó như thế nào, hoặc có sử dụng lập luận dựa trên định thức để ghép cặp các thiết lập đầu vào hay không. Không nên suy diễn lộ trình kỹ thuật ấy chỉ từ thông báo của công ty.
Những câu hỏi còn bỏ ngỏ
Thông báo về chứng minh chưa làm rõ mô hình nào đã được sử dụng, Anthropic đóng góp đến đâu, hay các nhà nghiên cứu bên ngoài đã hoàn tất cuộc kiểm tra chi tiết hay chưa. Bước quan trọng trước mắt là để các nhà toán học và khoa học máy tính độc lập xem xét cả chứng minh hình thức lẫn mức độ tương ứng của nó với giả thuyết ban đầu.
6
15
Tóm lại, PSI đã công bố một tuyên bố đáng chú ý và một bản hình thức hóa có thể kiểm tra bằng máy. Nhưng trước khi xem kết quả là đã được xác lập đầy đủ, việc thẩm định độc lập vẫn rất cần thiết.