Lời cảnh tỉnh từ 'Pháo đài Marseille': Chủ tịch New York Times tuyên chiến với gã khổng lồ AI

Trong một bài phát biểu được xem là mang tính bước ngoặt tại Đại hội Truyền thông Thế giới (WAN-IFRA) lần thứ 77, Chủ tịch kiêm Nhà xuất bản New York Times, ông A.G. Sulzberger, đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc đối với ngành công nghiệp tin tức: nền tảng kinh tế của báo chí nguyên bản đang bị phá hủy bởi chính các công cụ trí tuệ nhân tạo được xây dựng trên đó. Với bài phát biểu quan trọng có tựa đề "AI, Báo chí và Tương lai Bất định của Không gian Công cộng" vào ngày 1 tháng 6 năm 2026, trước hơn 1.300 biên tập viên và nhà xuất bản tại Marseille, Pháp, ông Sulzberger đã đích danh cáo buộc các công ty công nghệ lớn nhất thế giới về hành vi "khai thác cạn kiệt" tài sản trí tuệ một cách có hệ thống mà không xin phép hay trả tiền .

Bài phát biểu không chỉ dừng lại ở sự chỉ trích, mà còn là một lời kêu gọi hành động toàn diện, đan xen giữa sự phẫn nộ về mặt đạo đức, một tiết lộ tài chính hiếm hoi về "quỹ chiến tranh" pháp lý của tờ Times, và một kế hoạch bốn phần thực tiễn cho một ngành công nghiệp mà ông cho rằng đang đối mặt với mối đe dọa hiện hữu .

Cáo buộc cốt lõi: Mô hình 'Ký sinh'

Ông Sulzberger đã trực tiếp cáo buộc OpenAI, Anthropic, Google, Meta, Microsoft và X về hành vi "đánh cắp trắng trợn tài sản trí tuệ ở quy mô chưa từng có" . Ông mô tả phương thức hoạt động của họ như một "kẻ ký sinh", lập luận rằng những gã khổng lồ công nghệ này đã xây dựng các doanh nghiệp nghìn tỷ đô la bằng cách hấp thụ nội dung tin tức chất lượng cao trong khi đồng thời gây nguy hiểm cho các nhà xuất bản đã tạo ra chúng .

Ông đã sử dụng phép so sánh đầy trực quan với dịch vụ chia sẻ tệp Napster đầu những năm 2000 để minh họa cho động thái này, cho rằng các công ty AI đang coi báo chí như một nguồn tài nguyên miễn phí để khai thác cạn kiệt . Ông Sulzberger lưu ý rằng khoảng 30% hoạt động thu thập dữ liệu của bot AI vi phạm các hạn chế kỹ thuật một cách rõ ràng, bao gồm cả nội dung nằm sau tường phí, cho thấy sự coi thường có chủ ý đối với sự đồng thuận của nhà xuất bản .

Vụ kiện 20 Triệu Đô: Trả tiền cho Dữ liệu

Trong một tiết lộ đáng chú ý, ông Sulzberger cho biết tờ New York Times đã chi tới 20 triệu USD cho vụ kiện vi phạm bản quyền chống lại OpenAI và Microsoft . Con số này được sử dụng để nhấn mạnh một sự đạo đức giả nghiêm trọng mà ông đã chỉ ra: các công ty AI sẵn sàng trả tiền cho nhân tài, sức mạnh tính toán và năng lượng cần thiết để xây dựng mô hình của họ, nhưng lại từ chối trả thù lao cho dữ liệu – "thành phần thiết yếu thứ tư" – thứ tạo nên những bài báo nguyên bản .

"Trí tuệ nhân tạo được xây dựng trên báo chí," ông khẳng định. "Lợi nhuận nên chảy vào tòa soạn" .

Mối đe dọa hiện hữu đối với Sự thật

Vượt ra ngoài những bất bình về tài chính, ông Sulzberger đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những tác động phụ của nội dung do AI tạo ra đối với diễn ngôn công cộng. Ông cảnh báo rằng sự phổ biến của phương tiện truyền thông tổng hợp khiến việc "ngày càng khó biết mọi thứ đến từ đâu và liệu chúng có đúng sự thật hay không". Hậu quả nguy hiểm nhất, ông lập luận, không chỉ đơn giản là mọi người sẽ tin vào những điều sai trái - "mà là họ không còn tin vào những điều đúng đắn nữa" .

Ông đã vẽ nên một bức tranh ảm đạm về tương lai, nơi công việc khó khăn, tốn kém của báo chí nguyên bản – đưa phóng viên vào vùng chiến sự, điều tra tham nhũng, buộc quyền lực phải chịu trách nhiệm – trở nên không khả thi về mặt kinh tế. "Tôi sợ rằng chúng ta đang lao vào một tương lai với ngày càng ít nhà báo hơn," ông nói với khán giả .

Vẽ ra một sự tương đồng với việc ngành công nghiệp tin tức đã "ôm ấp" các nền tảng mạng xã hội một cách định mệnh một thập kỷ trước, ông cảnh báo: "Chúng ta không thể ngây thơ như vậy một lần nữa" .

Lời kêu gọi hành động toàn cầu

Ông Sulzberger đã vạch ra một chiến lược bốn phần mà ông tin là cần thiết để ngành công nghiệp tin tức tồn tại và phát triển trong thời đại AI tạo sinh :

1. Bảo vệ Quyền Sở hữu Trí tuệ: Ông nhấn mạnh rằng luật bản quyền và sở hữu trí tuệ phải được duy trì mạnh mẽ và có hiệu lực thi hành. "Quyền sở hữu trí tuệ phải được giữ vững nếu nghề nghiệp của chúng ta muốn có một con đường phía trước" .
2. Đàm phán để được Bồi thường Công bằng: Thay vì chấp nhận hiện trạng bị thu thập dữ liệu mà không được trả tiền, các nhà xuất bản phải đoàn kết lại để yêu cầu các thỏa thuận cấp phép giá trị công bằng, công nhận bản chất không thể thiếu của nội dung của họ .
3. Thúc đẩy các Biện pháp Bảo vệ Pháp lý Mạnh mẽ hơn: Ông Sulzberger kêu gọi các nhà lãnh đạo tin tức vận động hành lang các nhà lập pháp trên toàn cầu hiện đại hóa các khuôn khổ pháp lý để bảo vệ báo chí trong thời đại kỹ thuật số, đảm bảo rằng luật pháp áp dụng mạnh mẽ cho AI cũng như cho các hình thức phân phối khác .
4. Xây dựng Sự đoàn kết Toàn ngành: Ông nhấn mạnh rằng các nhà xuất bản riêng lẻ, ngay cả những đơn vị lớn như The New York Times, cũng không thể đứng một mình. "Con đường duy nhất của ngành công nghiệp tin tức để chống lại ảnh hưởng đó là cùng nhau hợp tác" .

Sử dụng AI Đúng cách

Ông Sulzberger đã cẩn thận lưu ý rằng bài phát biểu của mình không phải là sự lên án toàn bộ công nghệ trí tuệ nhân tạo. Ông kêu gọi các tòa soạn "sử dụng AI đúng cách" – một cách có trách nhiệm, có đạo đức và với sự giám sát nhất quán của con người – như một công cụ để nâng cao chất lượng báo chí thay vì thay thế nó . Ông cũng chỉ thị các nhà xuất bản phải "trở thành điểm đến trước tiên", nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng mối quan hệ trực tiếp, trung thành với độc giả thay vì nhường quyền phân phối cho các thuật toán nền tảng có thể thay đổi chỉ sau một đêm .

Đón đầu những lời chỉ trích ngược dự kiến từ Thung lũng Silicon, ông Sulzberger đã đề cập trực tiếp trong bài phát biểu của mình: "Một số nhà lãnh đạo công nghệ sẽ miêu tả những bình luận của tôi ngày hôm nay là chống AI. Như bảo vệ hiện trạng cũ. Như một tổ chức lỗi thời khác đang công kích những nhà đổi mới đang thúc đẩy bước tiến của sự phát triển." Tuy nhiên, đối với ông, việc bảo vệ bản quyền chính là bảo vệ một công cụ văn minh để tìm kiếm sự thật, điều không thể bị hy sinh vì lợi ích của sự đổi mới .