Instagram bỏ mã hóa đầu‑cuối cho DMs: Điều gì đã xảy ra?

Một số điểm quan trọng của thay đổi này:

• Chế độ mã hóa trước đây không bật sẵn, người dùng phải chủ động kích hoạt.
• Những ai đang sử dụng các cuộc trò chuyện mã hóa được yêu cầu tải xuống tin nhắn hoặc tệp media nếu muốn giữ lại trước khi tính năng bị tắt. ^[2][19]
• Sau khi bị loại bỏ, Instagram DMs không còn mã hóa đầu‑cuối, nên về mặt kỹ thuật nền tảng có thể truy cập nội dung tin nhắn. ^[6][13]

Mã hóa đầu‑cuối nghĩa là chỉ người gửi và người nhận có thể đọc nội dung tin nhắn. Ngay cả nhà cung cấp dịch vụ cũng không thể xem nội dung trong quá trình truyền hoặc lưu trữ. Khi lớp bảo vệ này bị gỡ bỏ, Instagram quay lại mô hình nhắn tin thông thường, nơi nền tảng vẫn có quyền truy cập kỹ thuật vào dữ liệu. ^[14]

Vì sao EFF nói Meta “thất hứa” về quyền riêng tư

EFF cho rằng quyết định này trái ngược với thông điệp trước đây của Meta về việc mở rộng mã hóa.

Trong nhiều năm, Meta từng nhấn mạnh kế hoạch triển khai mã hóa đầu‑cuối mặc định trên các dịch vụ nhắn tin, bao gồm Messenger và sau đó là Instagram. Tuy nhiên theo EFF, thay vì thực hiện kế hoạch này, công ty đã bỏ luôn nỗ lực triển khai E2EE trên Instagram và xóa cả tùy chọn mã hóa vốn đã tồn tại. ^[1]

Theo tổ chức này, vấn đề không chỉ là trì hoãn triển khai mã hóa. Điều đáng lo là người dùng hiện có ít lựa chọn bảo mật hơn trước, vì tùy chọn chat mã hóa đã biến mất hoàn toàn. ^[1]

Lý do Meta đưa ra: Ít người sử dụng

Meta giải thích khá đơn giản: tính năng này không được nhiều người bật.

Theo đại diện công ty, chỉ có “rất ít người” sử dụng chế độ chat mã hóa trên Instagram, nên hãng quyết định loại bỏ nó. ^[24]

Meta cũng nhấn mạnh rằng WhatsApp – một nền tảng khác thuộc Meta – đã có mã hóa đầu‑cuối mặc định, vì vậy người dùng cần nhắn tin riêng tư hơn có thể sử dụng dịch vụ đó. ^[19]

Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng tỷ lệ sử dụng thấp có thể xuất phát từ việc tính năng này chỉ là tùy chọn và không được triển khai rộng rãi, chứ không hẳn vì người dùng không quan tâm đến bảo mật.

Thời điểm thay đổi và luật “Take It Down Act” của Mỹ

Một chi tiết khác khiến nhiều người chú ý là thời điểm Meta tắt mã hóa.

Tính năng E2EE bị loại bỏ 11 ngày trước khi luật “Take It Down Act” của Mỹ bắt đầu được thực thi, yêu cầu các nền tảng phải nhanh chóng gỡ bỏ hình ảnh nhạy cảm bị chia sẻ không có sự đồng thuận sau khi nhận báo cáo hợp lệ. ^[8][9]

Chưa có xác nhận chính thức rằng luật này là nguyên nhân trực tiếp. Nhưng việc hai mốc thời gian gần nhau đã dẫn đến nhiều suy đoán, bởi vì:

• Tin nhắn mã hóa đầu‑cuối rất khó để nền tảng kiểm tra hoặc kiểm duyệt nội dung.
• Hệ thống nhắn tin không mã hóa giúp việc quét nội dung, xử lý báo cáo và tuân thủ pháp lý dễ dàng hơn.

Do Meta chưa xác nhận mối liên hệ, giả thuyết này hiện vẫn chỉ là suy đoán dựa trên bối cảnh thời gian.

Điều này có nghĩa gì với người dùng Instagram

Việc loại bỏ E2EE thay đổi cách chúng ta nên hiểu về “tin nhắn riêng tư” trên Instagram.

• Tin nhắn Instagram không còn mã hóa đầu‑cuối, dù vẫn được bảo vệ khi truyền dữ liệu nhưng nền tảng có thể truy cập nội dung nếu cần. ^[6]
• Các cuộc trò chuyện từng được mã hóa có thể cần tải xuống trước hạn nếu người dùng muốn giữ lại tin nhắn hoặc tệp. ^[2][19]
• Người cần mức bảo mật cao hơn phải chuyển sang dịch vụ hỗ trợ E2EE mặc định, chẳng hạn WhatsApp hoặc các ứng dụng nhắn tin mã hóa độc lập. ^[19]

Nói đơn giản: tin nhắn Instagram không nên được coi là cuộc trò chuyện hoàn toàn riêng tư khỏi nền tảng.

Cuộc tranh luận lớn hơn về quyền riêng tư

Quyết định này phản ánh một mâu thuẫn lâu nay của các nền tảng mạng xã hội.

Mã hóa đầu‑cuối giúp bảo vệ quyền riêng tư của người dùng, nhưng đồng thời hạn chế khả năng của nền tảng trong việc kiểm duyệt nội dung, điều tra lạm dụng hoặc đáp ứng yêu cầu pháp lý. Khi loại bỏ mã hóa, nền tảng có thể kiểm soát và xử lý nội dung tốt hơn — nhưng phải đánh đổi bằng việc giảm mức bảo mật cho người dùng.

Trường hợp của Instagram cho thấy việc duy trì cam kết mã hóa trên các nền tảng lớn không chỉ là vấn đề công nghệ, mà còn liên quan đến an toàn nội dung, quy định pháp lý và chiến lược sản phẩm.