Ben-Gvir kêu gọi giết 30–40 người ở Gaza mỗi đêm: Giới hạn quyền lực của ông là gì?

Ben-Gvir cũng nhiều lần quảng bá điều ông gọi là “di cư tự nguyện” của người Palestine khỏi Gaza. Cuối tháng 7, ông nói tiêu diệt Hamas và khuyến khích người Palestine di cư là giải pháp duy nhất mà Israel nên chấp nhận, đồng thời phản đối một thỏa thuận với Hamas thông qua các bên trung gian. Quan điểm này phù hợp với chủ trương của ông về việc Israel lập khu định cư và duy trì quyền kiểm soát Gaza lâu dài, thay vì đàm phán để rút quân.

Quyền lực thực tế của Ben-Gvir đến đâu?

Ben-Gvir là Bộ trưởng An ninh Quốc gia Israel. Bộ này giám sát Cảnh sát Israel và Cơ quan Quản lý Nhà tù Israel, khiến ông có vai trò quan trọng trong chính sách cảnh sát, nhà tù và hoạt động thực thi pháp luật trong nước.

Tuy nhiên, quyền hạn của ông có những giới hạn rõ ràng:

• Ông không chỉ huy IDF.
• Ông không quyết định chuỗi chỉ huy quân sự của IDF.
• Ông không thể hợp pháp ra lệnh không kích hoặc các chiến dịch khác của IDF tại Gaza.
• Tòa án Israel cũng từng hạn chế quyền ban hành mệnh lệnh tác chiến cho cảnh sát tại hiện trường của ông.

Điều đó không có nghĩa các phát biểu của Ben-Gvir không tạo ra ảnh hưởng. Ông là thành viên nội các, lãnh đạo một đảng liên minh cực hữu và có thể dùng sự ủng hộ của đảng tại quốc hội để gây sức ép lên Netanyahu. Ảnh hưởng của ông vì thế chủ yếu mang tính chính trị và thể chế, chứ không phải quyền kiểm soát tác chiến đối với cuộc chiến ở Gaza.

Những phát biểu này có thể được nhắc đến thế nào trong vụ kiện diệt chủng tại ICJ?

Nam Phi, trong vụ kiện Israel tại Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), đã viện dẫn các phát biểu của những quan chức chính trị và quân sự Israel như tài liệu có thể được dùng để suy luận về ý định diệt chủng. Trong đơn khởi kiện ban đầu, Nam Phi lập luận rằng những phát biểu này cho thấy ý định tiêu diệt người Palestine ở Gaza với tư cách một nhóm.

Cần phân biệt rõ khía cạnh pháp lý này. Các lệnh áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của ICJ không kết luận Israel đã phạm tội diệt chủng. Tòa tập trung vào tính có thể tồn tại của các quyền được bảo vệ theo Công ước Diệt chủng, đồng thời yêu cầu Israel thực hiện các biện pháp nhằm ngăn chặn những hành vi bị cấm, trong đó có giết thành viên của nhóm được bảo vệ, cũng như ngăn chặn và trừng phạt hành vi kích động diệt chủng trực tiếp, công khai.

Do đó, Nam Phi hoặc các bên tham gia khác có thể viện dẫn lời của Ben-Gvir như bằng chứng bối cảnh về sự phi nhân hóa, ý định có thể có hoặc hành vi kích động. Nhưng riêng những phát biểu này không phải là phán quyết của ICJ xác định trách nhiệm hình sự cá nhân của Ben-Gvir, cũng không phải kết luận cuối cùng rằng Israel đã phạm tội diệt chủng. Israel bác bỏ cáo buộc diệt chủng và khẳng định cuộc chiến nhằm vào Hamas, không phải người Palestine với tư cách một nhóm được bảo vệ.

Vì sao phát biểu của ông có ý nghĩa chính trị?

Những lời nói trong podcast củng cố hình ảnh của Ben-Gvir trước nhóm cử tri dân tộc chủ nghĩa cực đoan—những người ủng hộ sử dụng tối đa sức mạnh quân sự, Israel kiểm soát Gaza lâu dài, xây dựng khu định cư và người Palestine rời khỏi vùng lãnh thổ này. Các bài tường thuật cho biết những quan điểm từng bị xem là bên lề như của Ben-Gvir đang nổi bật hơn trước cuộc bầu cử Israel ngày 27/10, dù truyền thông nội địa Israel dành khá ít sự chú ý cho chính tập podcast này.

Sự kết hợp giữa mức độ phủ sóng hạn chế trên truyền thông chính thống và thông điệp rõ ràng hướng tới cơ sở chính trị có thể giúp Ben-Gvir tăng đòn bẩy trong liên minh của Netanyahu. Điều đó không đồng nghĩa ông quyết định chính sách quân sự, nhưng có thể khiến Netanyahu khó theo đuổi một thỏa hiệp làm mất sự ủng hộ của đảng Ben-Gvir.

Phát biểu này liên quan gì đến đàm phán Gaza đang bế tắc?

Các phát biểu xuất hiện trong lúc các bên tranh cãi về trình tự giữa việc Hamas giải giáp và Israel rút quân. Quan chức Israel nói quân đội sẽ không rút nếu Hamas chưa “giải giáp thực sự”. Trong khi đó, Hamas gắn việc bàn giao vũ khí hạng nặng với yêu cầu Israel chấm dứt mọi hoạt động quân sự và rút lực lượng khỏi Gaza.

Một khuôn khổ do Mỹ hậu thuẫn, gắn với Tổng thống Donald Trump, được cho là liên kết việc Hamas giải giáp với quá trình Israel rút quân theo từng giai đoạn. Netanyahu bác bỏ các điều khoản rút quân của kế hoạch và nói Israel sẽ không rời đi cho đến khi Hamas được giải giáp hoàn toàn.

Lập trường của Ben-Gvir còn cứng rắn hơn. Ông phản đối thỏa thuận giải giáp–rút quân, gọi đây là điều không thể chấp nhận, đồng thời thúc đẩy Israel tiếp tục kiểm soát Gaza, khuyến khích người Palestine “di cư” và xây dựng khu định cư.

Vì vậy, bế tắc hiện nay phản ánh ba lập trường chồng chéo: Hamas gắn việc giải giáp với Israel rút quân; khuôn khổ do Trump đề xuất liên kết hai bước này; còn Netanyahu khẳng định phải giải giáp trước rồi mới rút. Ben-Gvir thậm chí bác bỏ nền tảng của một cuộc rút quân được đàm phán.

Trong bối cảnh đó, phát biểu trên podcast nên được hiểu như một yêu cầu công khai về leo thang và kiểm soát lâu dài—được hậu thuẫn bởi ảnh hưởng chính trị trong liên minh, nhưng không đi kèm quyền chỉ huy các hoạt động quân sự của Israel.