Vì sao IREN tin nguồn cung năng lực tính toán AI khó bắt kịp nhu cầu

Nút thắt không chỉ là chip, mà là hạ tầng vật lý

Theo Daniel Roberts, đồng sáng lập kiêm đồng CEO của IREN, AI không giống một chu kỳ đầu tư hàng hóa thông thường. Khi có thêm năng lực tính toán, doanh nghiệp có thể huấn luyện mô hình lớn hơn, chạy suy luận ở quy mô cao hơn và tạo ra thêm ứng dụng thương mại. Nói cách khác, nguồn cung compute tăng lên lại có thể kích thích nhu cầu mới.

Trong khi đó, phía cung phụ thuộc vào những hạng mục mất nhiều thời gian: phát điện, truyền tải điện, kết nối lưới, quỹ đất, xây trung tâm dữ liệu, hệ thống làm mát, GPU và đội ngũ triển khai. IREN gọi đây là khoảng cách ngày càng rộng giữa nhu cầu số hóa và nguồn cung vật lý. 13

Đó là cơ sở để Roberts cho rằng thị trường AI khó rơi vào tình trạng dư cung theo cách quen thuộc: giá cao có thể khuyến khích đầu tư, nhưng tiền không thể ngay lập tức tạo ra một trung tâm dữ liệu đã có điện, GPU đã lắp đặt và sẵn sàng vận hành. 113

Goldman Sachs củng cố nhận định rằng điện là một nút thắt quan trọng, dù không chứng minh được kết luận mạnh hơn rằng nguồn cung sẽ không bao giờ bắt kịp cầu. Ngân hàng này nâng dự báo nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu Mỹ vào năm 2030 lên khoảng 108 GW, từ 83 GW trước đó, đồng thời nâng dự báo tăng trưởng kép hằng năm lên 3,5% đến năm 2030. 19 Một báo cáo khác dẫn Goldman Sachs cho biết công suất trung tâm dữ liệu tại Mỹ có thể tăng hơn gấp ba lên khoảng 125 GW vào năm 2030. Hai chỉ số “công suất” và “nhu cầu điện” không hoàn toàn tương đương, nên không nên xem chúng là cùng một thước đo. 20

IREN dự tính tài trợ 25–30 tỷ USD chi tiêu vốn ra sao?

IREN đề xuất mức chi tiêu vốn (capex) 25–30 tỷ USD cho năm tài chính 2027 khi chuyển trọng tâm từ khai thác Bitcoin sang hạ tầng đám mây AI. Roberts nhấn mạnh đây là tổng vốn cho các dự án, không đồng nghĩa công ty phải huy động số tiền tương đương bằng cổ phần phổ thông mới.

Theo ông, tiền trả trước từ khách hàng có thể chi trả khoảng một nửa capex cho GPU; phần lớn phần còn lại có thể được tài trợ bằng các cấu trúc vay có bảo đảm hoặc dựa trên GPU. 14 IREN cho biết đã thu xếp được 9,3 tỷ USD vốn trong tám tháng, từ tiền trả trước của khách hàng, trái phiếu chuyển đổi, thuê GPU và tài trợ GPU. 32 Báo cáo về kế hoạch vốn của công ty cũng cho biết chỉ 3 tỷ USD trong tổng 19 tỷ USD huy động là vốn cổ phần. 2

Ví dụ cụ thể nhất là hợp đồng với Microsoft: IREN công bố thỏa thuận khoảng 9,7 tỷ USD trong 5 năm để cung cấp hạ tầng GPU Cloud dùng hệ thống Nvidia GB300. Việc triển khai được chia thành bốn giai đoạn, tổng cộng 200 MW tải CNTT trọng yếu, và Microsoft trả trước 20% giá trị theo thông tin từ IREN và Data Center Dynamics. 2533 Một cơ sở tài trợ GPU trị giá 3,65 tỷ USD được cho là nhằm hỗ trợ hợp đồng này. 27

Cấu trúc đó có thể giảm nhu cầu huy động vốn cổ phần ngay từ đầu, nhưng không xóa bỏ rủi ro tài chính. Kế hoạch vẫn phụ thuộc vào chất lượng tín dụng của khách hàng, tiến độ thanh toán trước, điều kiện thị trường nợ và tài trợ thiết bị, giá trị tài sản bảo đảm là GPU, thời hạn giao hàng và khả năng đưa nguồn điện cho trung tâm dữ liệu vào hoạt động đúng kế hoạch.

Khoản lỗ 684 triệu USD nói lên điều gì?

IREN báo lỗ ròng 684 triệu USD trong quý khi chuyển đổi từ hoạt động khai thác sang AI Cloud. Phần lớn khoản lỗ đến từ các chi phí không dùng tiền mặt liên quan đến việc ngừng sử dụng hoặc bán thiết bị đào: khoản suy giảm giá trị 450,4 triệu USD và mức giảm giá trị hợp lý 102,1 triệu USD của thiết bị đào đang được giữ để bán. 67

Các khoản này không tự động phản ánh lượng tiền mặt cần cho việc mở rộng AI. Tuy vậy, chúng vẫn có ý nghĩa kinh tế: đó là cái giá của việc rút khỏi các tài sản cũ trong lúc doanh nghiệp bắt đầu một đợt xây dựng cơ sở hạ tầng lớn hơn rất nhiều.

IREN cho biết có khoảng 4 tỷ USD doanh thu thường niên hóa theo hợp đồng gắn với công suất AI năm 2026, phần lớn đã được bán hết. Doanh thu AI Cloud trong quý được nêu là khoảng 70,5 triệu USD. 68 Doanh thu đã ký giúp dự án hạ tầng dễ tiếp cận nguồn vốn hơn, nhưng không đồng nghĩa tiền mặt đã được thu về, cũng không bảo đảm các công suất tương lai sẽ đạt hiệu quả kinh tế tương tự.

Giá hợp đồng theo MW đang tăng — yếu tố sống còn của bài toán lợi nhuận

Ban lãnh đạo cho biết giá hợp đồng 3 năm đã tăng khoảng 125% kể từ tháng 11, còn giá hợp đồng 5 năm tăng khoảng 70%. Các hợp đồng 3 năm gần đây có giá trên 20 triệu USD cho mỗi MW tải CNTT; những cuộc thảo luận đang diễn ra ở mức khoảng 25 triệu USD/MW. Theo công ty, mức giá trước đó có thể tạo ra thời gian hoàn vốn đầu tư compute khoảng 2 năm. 1217

Đây là mắt xích nối luận điểm “thiếu nguồn cung” với lợi nhuận dự án. Nếu năng lực AI có điện và GPU sẵn sàng vẫn khan hiếm, các nhà cung cấp như IREN có thể ký hợp đồng giá trị cao trước khi công suất mới xuất hiện trên diện rộng. Ngược lại, nếu giá giảm, hiệu quả kinh tế của phần cứng xấu đi hoặc dự án bị chậm tiến độ, quy mô capex khổng lồ sẽ trở thành điểm yếu lớn.

Neocloud cạnh tranh với hyperscaler bằng gì?

IREN, CoreWeave và Nebius thuộc nhóm “neocloud” — các nhà cung cấp đám mây chuyên biệt về GPU. Họ hướng đến hạ tầng tập trung cho AI, khả năng tiếp cận công suất trực tiếp và có thể có mức giá thấp hơn các nền tảng đám mây đa mục đích quy mô lớn, hay hyperscaler.

So sánh giá công khai cho thấy khác biệt đáng kể, nhưng cần thận trọng vì cấu hình, cách tính giá và nguồn dữ liệu khác nhau. Một so sánh ước tính tám node B200 có giá 329.472 USD cho 30 ngày tại Nebius, so với 742.349 USD tại một hyperscaler. Báo cáo này lưu ý đây không phải chuẩn so sánh hoàn toàn tương đồng cho mọi loại tác vụ. 49 Một so sánh khác ghi giá theo yêu cầu của H100 là 3,85 USD mỗi GPU-giờ tại Nebius và 6,16 USD tại CoreWeave. 53

Giá niêm yết không phải yếu tố duy nhất quyết định mua dịch vụ. Thế hệ GPU, kết nối mạng, lưu trữ, vị trí địa lý, thời hạn đặt trước, mức độ sẵn có, hỗ trợ kỹ thuật và cam kết mức dịch vụ đều ảnh hưởng đến chi phí thực tế. Điểm cạnh tranh rộng hơn của neocloud là tốc độ tiếp cận năng lực AI tối ưu hóa, bên cạnh giá thuê theo giờ.

Hai hợp đồng lớn của IREN

IREN đã công bố hai thỏa thuận làm nền tảng cho mảng AI Cloud:

• Hợp đồng thuê năng lực tính toán trị giá 3,4 tỷ USD trong 5 năm với Nvidia, được cho là ký vào tháng 5. 20
• Hợp đồng khoảng 9,7 tỷ USD trong 5 năm với Microsoft, cung cấp hạ tầng GPU Cloud dùng Nvidia GB300 qua bốn giai đoạn 50 MW, tổng cộng 200 MW tải CNTT trọng yếu. 2533

IREN cũng cho biết giai đoạn Horizon đầu tiên, quy mô 50 MW tại Childress, Texas, đã được bàn giao cho Microsoft. 12

Kết luận: luận điểm hấp dẫn, nhưng chưa phải sự thật đã được chứng minh

Luận điểm của Roberts có sức thuyết phục ở chỗ khối lượng công việc AI có thể tăng rất nhanh, còn điện và hạ tầng trung tâm dữ liệu thì không thể xây dựng tức thời. Dự báo nhu cầu điện cao hơn của Goldman Sachs cùng giá trị các hợp đồng IREN công bố cho thấy vì sao thị trường chú ý đến năng lực AI đã được cấp điện. 1925

Tuy nhiên, nhận định rằng “nguồn cung có thể không bao giờ bắt kịp” vẫn là đánh giá chiến lược của lãnh đạo doanh nghiệp, không phải kết luận đã được xác lập. Thành công của IREN sẽ phụ thuộc vào việc biến nhu cầu theo hợp đồng thành hạ tầng vận hành được, có nguồn vốn và đúng tiến độ — không vướng chậm điện, thiếu phần cứng, áp lực tài chính hay suy giảm giá thuê năng lực AI. Tiền trả trước, các khoản tài trợ và doanh thu hợp đồng là điểm tựa cho kế hoạch, chứ không phải tấm lá chắn loại bỏ rủi ro thực thi.