Iran nói yêu sách của Mỹ đang làm bế tắc ngoại giao, Pakistan cố gắng làm trung gian

Căng thẳng giữa Iran và Mỹ vẫn ở mức cao dù các kênh ngoại giao vẫn đang hoạt động. Tehran cáo buộc Washington đưa ra những điều kiện đàm phán không thực tế, trong khi các nước trong khu vực – đặc biệt là Pakistan – đang cố gắng đóng vai trò trung gian để tránh nguy cơ xung đột quân sự và ổn định tình hình quanh eo biển Hormuz, một tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới.

Iran nói các “yêu sách quá mức” của Mỹ đang làm đình trệ đàm phán

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết trong cuộc điện đàm với Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres rằng lập trường của Mỹ là trở ngại chính đối với tiến trình ngoại giao hiện nay. Theo các báo cáo từ truyền thông Iran, ông Araghchi nói rằng “những yêu sách quá mức”, cùng với việc vi phạm cam kết nhiều lần và các lập trường thiếu nhất quán của Washington, đã làm suy yếu lòng tin và khiến đàm phán bị đình trệ.

Dù vậy, Tehran nhấn mạnh rằng họ vẫn tham gia tiến trình ngoại giao. Ngoại trưởng Iran đã cập nhật cho lãnh đạo Liên Hợp Quốc về tình trạng các cuộc đàm phán và nỗ lực quốc tế nhằm giảm căng thẳng giữa hai nước.

Các cuộc thương lượng diễn ra sau lệnh ngừng bắn vào tháng 4, vốn đã chấm dứt giao tranh trực tiếp nhưng chưa tạo ra một thỏa thuận lâu dài.

Pakistan nổi lên như bên trung gian quan trọng

Pakistan đang trở thành một cầu nối ngoại giao giữa Tehran và Washington. Các vòng đàm phán giữa Mỹ và Iran được cho là có sự trung gian của Pakistan và bao gồm các cuộc gặp tổ chức tại Islamabad.

Chính phủ Pakistan cũng có những bước đi ngoại giao trực tiếp để giữ cho tiến trình đàm phán tiếp tục. Tổng tư lệnh quân đội Pakistan đã đến Tehran trong thời gian thương lượng, một động thái được xem là nhằm khuyến khích đối thoại và ngăn tình hình leo thang.

Theo các nguồn tin ngoại giao, những người trung gian đang thảo luận các phương án giảm căng thẳng trước mắt. Một đề xuất được nhắc đến là khôi phục hoạt động bình thường tại eo biển Hormuz trước, còn các vấn đề phức tạp hơn – như chương trình hạt nhân của Iran – sẽ được bàn ở giai đoạn sau.

Vì sao eo biển Hormuz lại quan trọng

Eo biển Hormuz, nằm giữa Iran và Oman, là một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới. Đây là con đường chính để xuất khẩu năng lượng từ khu vực Vịnh Ba Tư ra thị trường quốc tế.

Trong điều kiện bình thường, khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu được vận chuyển qua tuyến đường này.

Chính vì vậy, chỉ cần nguy cơ gián đoạn cũng có thể gây ảnh hưởng lớn đến kinh tế toàn cầu. Các cuộc đàm phán sau lệnh ngừng bắn vẫn chưa khôi phục hoàn toàn lưu thông qua eo biển, khiến áp lực ngoại giao càng gia tăng.

Nguy cơ leo thang vẫn hiện hữu

Tiến trình đàm phán diễn ra trong bối cảnh có các báo cáo cho rằng Mỹ đang cân nhắc khả năng tiến hành thêm các cuộc tấn công quân sự, làm dấy lên lo ngại rằng tình hình có thể nhanh chóng vượt khỏi khuôn khổ ngoại giao.

Hiện tại, các nỗ lực hòa giải – đặc biệt là của Pakistan và một số nước khu vực – tập trung vào việc ngăn xung đột bùng phát trở lại và tìm ra một lộ trình đàm phán theo từng giai đoạn.

Tuy nhiên, do những bất đồng sâu sắc về vấn đề hạt nhân, lệnh trừng phạt và các bảo đảm an ninh, một thỏa thuận toàn diện giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều bất định.

Điều khiến cộng đồng quốc tế đặc biệt quan tâm là hậu quả vượt ra ngoài khu vực: nếu căng thẳng kéo dài hoặc eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể bị thắt chặt và giá dầu dễ biến động mạnh, ảnh hưởng tới nền kinh tế toàn cầu.