Iran đề xuất mở lại Hormuz trong 7 ngày, nhưng các bất đồng cốt lõi vẫn còn

Iran đưa ra một đề xuất có điều kiện: ngừng bắn trên toàn khu vực, bao gồm Lebanon, rồi mở lại eo biển Hormuz và nối lại đàm phán về chương trình hạt nhân. Đổi lại, Tehran muốn Mỹ dỡ phong tỏa hải quân các cảng Iran và miễn trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của nước này. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói mốc 7 ngày chỉ bắt đầu khi Washington chấp nhận kế hoạch. 2

Tổng thống Donald Trump công khai bác bỏ đề xuất, gọi thỏa thuận là “không thể chấp nhận được” nhưng không nói rõ điều khoản nào khiến ông phản đối. Sau đó, ông cho biết kỳ vọng đàm phán với Iran sẽ nối lại trong tuần kế tiếp. Tehran nói chưa nhận được phản hồi bác bỏ chính thức và vẫn giữ nguyên các điều kiện của mình. 3721

Kế hoạch 7 ngày gồm những gì?

Đây không phải thông báo rằng tàu thuyền sẽ lập tức được lưu thông trở lại. Đề xuất gắn việc mở eo biển với một loạt bước đi: ngừng bắn trong khu vực, mở lại tuyến hàng hải và khởi động lại các cuộc thương lượng hạt nhân. Phía Mỹ sẽ phải dỡ phong tỏa các cảng Iran và nới trừng phạt đối với dầu mỏ Iran. 2

Điểm đáng chú ý là kế hoạch chỉ đưa vấn đề hạt nhân trở lại bàn đàm phán, chứ không giải quyết bất đồng. Một quan chức cấp cao Iran nói Tehran sẽ không nhượng bộ về chương trình hạt nhân ngay cả khi Washington chấp nhận đề xuất. 117

Vì sao Trump bác bỏ, nhưng đàm phán vẫn có thể tiếp diễn?

Trump nói Iran muốn mở lại eo biển vì đang thất thu, nhưng không công khai giải thích cụ thể vì sao các điều khoản của Tehran không thể chấp nhận được. 3614 Trong khi đó, đề xuất yêu cầu Washington nới sức ép trước khi tuyến hàng hải được mở lại, còn bất đồng hạt nhân vẫn để dành cho các cuộc thương lượng sau. Vì vậy, ngay cả khi hai bên tiếp tục đối thoại, những vấn đề lớn vẫn chưa được tháo gỡ. 217

Việc bác bỏ đề xuất chưa đồng nghĩa với chấm dứt ngoại giao. Trump nói ông dự đoán đàm phán sẽ nối lại trong tuần tới; các bản tin cũng đề cập khả năng có thêm trao đổi gián tiếp thông qua Qatar. Các tường thuật về sáng kiến này nêu Qatar là kênh chuyển đề xuất, nhưng không xác nhận Pakistan làm trung gian trong kế hoạch cụ thể này. 352137

Xung đột kéo dài khiến thỏa thuận khó đạt

Iran nói eo biển chỉ được mở lại nếu các điều kiện của nước này được đáp ứng. 7 Bế tắc diễn ra sau gần bảy tháng xung đột, trong bối cảnh dòng chảy năng lượng qua eo biển bị gián đoạn. 2231 Sự gián đoạn làm tăng cái giá của việc kéo dài đối đầu, nhưng không xóa được bất đồng về phong tỏa, trừng phạt, ngừng bắn hay chương trình hạt nhân. 21722

Một số tường thuật cũng nêu giá nhiên liệu tăng và sự phản đối chiến tranh tại Mỹ trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 đang đến gần. Đồng thời, có tin về khả năng Mỹ nối lại không kích sau cuộc bầu cử; thông tin này được dẫn từ các quan chức không nêu tên, không phải quyết định đã được công bố chính thức. 415

Tóm lại, cánh cửa đàm phán chưa đóng hẳn, nhưng đề xuất bị bác bỏ chưa tạo ra thỏa thuận mở lại Hormuz hay chấm dứt xung đột. Hai bên vẫn phải tìm cách thu hẹp khoảng cách về các điều kiện mà mỗi bên coi là thiết yếu. 72137