Tại cuộc họp thường niên của IMF và Ngân hàng Thế giới ở Bangkok ngày 14/10/2026, Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva cảnh báo kinh tế toàn cầu vẫn đang trụ vững, nhưng sức chống chịu trước những cú sốc liên tiếp đang tiến gần giới hạn. Theo bà, các chính phủ cần chuyển từ ứng phó từng đợt khủng hoảng sang khôi phục dư địa ngân sách và năng lực của nền kinh tế để sẵn sàng cho cú sốc tiếp theo.
10
19
Vì sao sức chống chịu đang suy yếu?
Georgieva mô tả hai lực kéo trái chiều: cú sốc nguồn cung năng lượng tiêu cực liên quan đến chiến tranh ở Trung Đông và cú sốc nhu cầu tích cực do trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy. Tác động của chúng không đồng đều; trong khi đó, áp lực giá dai dẳng, bất định và các cú sốc lặp lại khiến chính phủ khó ứng phó hơn.
10
21
Điều này phần nào lý giải vì sao cùng một biến động toàn cầu nhưng các nền kinh tế có thể chịu ảnh hưởng khác nhau. Nơi đón dòng đầu tư gắn với AI có thể được hỗ trợ bởi nhu cầu tăng, còn các nước nhập khẩu năng lượng có thể đối mặt với chi phí cao hơn khi nguồn cung gián đoạn. Georgieva cũng cảnh báo diễn biến tại Saudi Arabia có thể gây tác động lan tỏa tiêu cực ra ngoài biên giới nước này. Mức độ ảnh hưởng cụ thể tùy thuộc vào mức độ phơi nhiễm của từng nền kinh tế.
10
8
Rủi ro không chỉ nằm ở giá năng lượng trước mắt. IMF cho biết nhiều chính phủ đã sử dụng các vùng đệm ngân sách để hấp thụ cú sốc, trong khi chi phí vay ở các nền kinh tế phát triển lớn tăng mạnh. Khi ngân sách còn ít dư địa hơn, một đợt suy giảm hay gián đoạn nguồn cung mới sẽ khó được giảm nhẹ hơn.
19
Chi phí nợ tăng khiến ngân sách càng chật hẹp
Lãi suất cao có thể khiến chính phủ vay nợ tốn kém hơn, đúng lúc áp lực bảo vệ hộ gia đình và hỗ trợ kinh tế gia tăng. Theo thông tin về cảnh báo của Georgieva, chi phí trả nợ trung bình ở các nước đang phát triển tăng từ 6% lên 14% nguồn thu chính phủ trong một thập kỷ. Điều đó đồng nghĩa phần ngân sách dành cho trả nợ lớn hơn, còn nguồn lực cho những ưu tiên khác ít đi.
24
Áp lực không chỉ giới hạn ở các nước nghèo hơn. Georgieva kêu gọi Mỹ và những quốc gia giàu khác xử lý tình trạng nợ tăng, đồng thời lưu ý nợ quốc gia Mỹ đã vượt 40.000 tỷ USD. Bà nói tăng trưởng có ích, nhưng tự nó không thể tạo ra những điều chỉnh cần thiết đủ nhanh.
1
17
Nguy cơ rộng hơn là nợ cao và chi phí vay tăng có thể làm trầm trọng thêm lẫn nhau: nợ khó quản lý hơn, trong khi chính phủ còn ít dư địa tài khóa hơn để ứng phó với cú sốc mới. Rodrigo Valdes, Giám đốc Ban Các vấn đề tài khóa của IMF, cũng kêu gọi giảm chi tiêu, thâm hụt và nợ, đồng thời cảnh báo trì hoãn sẽ khiến việc điều chỉnh khó khăn hơn.
32
Thông điệp chính sách: củng cố ngân sách, nhưng không áp dụng một công thức cho tất cả
Georgieva kêu gọi các chính phủ khẩn trương “sửa chữa” tình hình tài chính công bằng cách tăng nguồn thu, hợp lý hóa chi tiêu và cải thiện quản lý tài chính công.
18
Bà cũng nêu các ưu tiên khác nhau cho những nền kinh tế lớn: Trung Quốc nên chi tiêu nhiều hơn, Mỹ nên tiết kiệm nhiều hơn và châu Âu nên đầu tư nhiều hơn. Mục tiêu là xử lý những mất cân đối về tài khóa và kinh tế khác nhau, thay vì yêu cầu mọi nước điều chỉnh theo cùng một cách.
18
20
Với Mỹ, điều đó có nghĩa cần kết hợp biện pháp tài khóa với tăng trưởng, thay vì chỉ trông chờ tăng trưởng. Còn với Trung Quốc, các thông tin về phát biểu của Georgieva nhấn mạnh việc giảm phụ thuộc vào xuất khẩu và thúc đẩy tiêu dùng trong nước.
17
20
Triển vọng tăng trưởng không đồng nghĩa rủi ro đã qua
IMF nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 lên 3,1% và dự báo mức tăng 3,4% trong năm 2027. Các con số này cho thấy kinh tế vẫn tiếp tục mở rộng, chứ không có nghĩa rủi ro đã biến mất: Quỹ cũng cảnh báo nợ tăng và những rủi ro tài chính liên quan đến làn sóng AI.
39
Đó là trọng tâm trong cảnh báo của Georgieva: sức chống chịu có thể che khuất những điểm yếu khi các vùng đệm đã hao hụt và nợ trở nên đắt đỏ. Khôi phục dư địa để hành động, đồng thời lựa chọn chính sách tài khóa phù hợp với hoàn cảnh từng nước, là yếu tố then chốt để nền kinh tế ứng phó tốt hơn với những gì sắp tới.
10
19