IATA Phanh Phui Tham Vọng Nhiên Liệu Xanh: Sản Lượng SAF Tăng Trưởng Ì Ạch, Chỉ Đạt 0,8% Nhu Cầu Năm 2026

Khối lượng khiêm tốn này sẽ chỉ chiếm 0,8% trong tổng mức tiêu thụ nhiên liệu máy bay toàn cầu dự kiến là khoảng 321 triệu tấn . Sự trì trệ này đặc biệt đáng lo ngại khi năng lực sản xuất SAF toàn cầu đã mở rộng lên đến 9 triệu tấn, đồng nghĩa với việc ngành này chỉ đang sử dụng chưa đến một phần ba tiềm năng sẵn có .

Sản Lượng trong Bối Cảnh: Một Cuộc Chiến Trường Kỳ

Để hiểu được quy mô của thách thức, cần nhìn vào lộ trình lịch sử. Ngành bắt đầu từ con số gần như bằng không và đã nỗ lực tăng trưởng theo cấp số nhân, nhưng dữ liệu mới nhất cho thấy đường cong đang chững lại vào một thời điểm then chốt.

• 2020: 0,04 Triệu tấn (<0,01% thị phần nhiên liệu máy bay)
• 2021: 0,08 Triệu tấn (<0,05%)
• 2024: 1,0 Triệu tấn (~0,3%)
• 2025: 1,9 Triệu tấn (~0,6%)
• 2026 (Dự kiến): 2,4 Triệu tấn (0,8%)

Kể từ tháng 12 năm 2025, sản lượng về cơ bản đã chững lại, bất chấp năng lực sản xuất danh nghĩa dồi dào sẵn có . Sự không tương xứng giữa tiềm năng và thực tế này chính là cốt lõi của sự thất vọng từ IATA.

Chi Phí Tăng Vọt cho Một Giọt Nước Trong Đại Dương

Gánh nặng tài chính của việc mở rộng quy mô chậm chạp này là vô cùng lớn. IATA ước tính 2,4 triệu tấn SAF sẽ làm tăng thêm khoảng 4,3 tỷ USD vào hóa đơn nhiên liệu của các hãng hàng không trong năm 2026 . Khoản chi phí vượt trội này bị đẩy lên bởi sự kết hợp của nhiều yếu tố:

• Nguyên liệu đầu vào đắt đỏ và công nghệ chưa hoàn thiện khiến giá thành SAF vẫn cao gấp nhiều lần so với nhiên liệu máy bay truyền thống .
• Cơ sở hạ tầng chưa phát triển và chi phí vốn ban đầu cao tiếp tục ngăn cản các khoản đầu tư cần thiết cho sản xuất hàng loạt .
• Sự phức tạp về quy định và việc thiếu các chính sách toàn cầu hài hòa tạo ra sự bất ổn và các gánh nặng tuân thủ bổ sung .

Kết quả là một vòng luẩn quẩn trong đó chi phí cao kìm hãm các thỏa thuận bao tiêu sản phẩm, từ đó ngăn cản các nhà sản xuất mở rộng quy mô để giảm giá thành.

IATA Trực Tiếp Công Kích Các Quy Định SAF của EU

Ban lãnh đạo IATA, đặc biệt là Tổng giám đốc Willie Walsh, đã không hề giữ kín sự chỉ trích đối với các chính sách của chính phủ mà họ cho rằng đang làm vấn đề trở nên tồi tệ hơn. Mục tiêu chính là Liên minh châu Âu và quy định ReFuelEU Aviation của khối này.

Ông Walsh đã mô tả cách tiếp cận của EU là "tốn kém, kém hiệu quả và dễ bị trục lợi", lập luận rằng nó áp đặt một khoản phạt tài chính khổng lồ lên các hãng hàng không mà không mang lại lợi ích môi trường tương xứng .

Lời phàn nàn trọng tâm là các quy định bắt buộc đã tạo ra một sự méo mó thị trường, nơi phí tuân thủ đã đẩy giá SAF tại châu Âu lên gấp đôi. IATA nhận thấy rằng trong khi giá thị trường cho một triệu tấn SAF là 1,2 tỷ USD, các nhà sản xuất và cung cấp đang thu thêm 1,7 tỷ USD phí tuân thủ—số tiền mà ông Walsh cho rằng có thể đã cắt giảm hàng triệu tấn carbon nếu được chi vào nhiên liệu thực tế .

Cốt lõi trong lời chỉ trích của IATA là các lệnh trừng phạt không đi kèm với các ưu đãi song song về phía cung sẽ trừng phạt các hãng hàng không vì phải mua một loại nhiên liệu chưa tồn tại đủ số lượng. IATA cảnh báo rằng các quy định đơn phương và mang tính áp đặt công nghệ của EU không chỉ thất bại trong việc thúc đẩy sản xuất SAF mà còn đang tích cực làm tổn hại đến năng lực cạnh tranh của ngành hàng không châu Âu . Thay vào đó, IATA ủng hộ các chính sách trung lập về công nghệ và được hài hòa hóa toàn cầu, sử dụng các biện pháp khuyến khích để xây dựng thị trường thay vì là các lệnh cấm tạo ra chi phí mới .

Kế Hoạch Bốn Điểm của IATA để Thúc Đẩy SAF

Để phá vỡ thế bế tắc, IATA đã vạch ra một loạt bốn ưu tiên phối hợp mà tổ chức này muốn các chính phủ và ngành công nghiệp tập trung vào :

1. Mở rộng nguồn cung năng lượng tái tạo và nguyên liệu đầu vào. Cần có sự gia tăng mạnh mẽ về năng lượng tái tạo và sinh khối bền vững để sản xuất SAF ở quy mô lớn, với nhu cầu cụ thể là ưu tiên các nguồn lực này cho các lĩnh vực khó khử carbon như hàng không .
2. Mở quyền truy cập vào cơ sở hạ tầng nhiên liệu. Các nhà sản xuất mới phải được tiếp cận không phân biệt đối xử vào các mạng lưới pha trộn, lưu trữ và phân phối hiện có để đưa sản phẩm của họ ra thị trường một cách hiệu quả.
3. Khai thông các cơ chế tài chính. Các chính phủ phải giảm thiểu rủi ro cho các nhà máy SAF mới thông qua các khoản bảo lãnh vốn vay, trợ cấp và các công cụ khác để thu hút nguồn vốn tư nhân cần thiết.
4. Thực thi các chính sách dựa trên ưu đãi và hài hòa toàn cầu. IATA kêu gọi từ bỏ các lệnh trừng phạt rời rạc, nặng tính trừng phạt để chuyển sang các chính sách nhất quán sử dụng ưu đãi để thúc đẩy sản xuất và trung lập về các lựa chọn công nghệ và nguyên liệu đầu vào .

Nếu không có nỗ lực phối hợp này, IATA cảnh báo, khoảng cách giữa tham vọng phát thải ròng bằng 0 và thực tế trên thực địa sẽ chỉ tiếp tục mở rộng.