Kufei ra mắt Urban: máy bay eVTOL cá nhân điều khiển ở tư thế đứng, bay khoảng 11 phút

Kufei, công ty hàng không có trụ sở tại Hàng Châu và còn được biết đến với thương hiệu CoolFly, đã giới thiệu ba sản phẩm liên quan tại một sự kiện ra mắt ở Trung Quốc: máy bay cá nhân điều khiển ở tư thế đứng Urban, dòng máy bay điều khiển ở tư thế ngồi Dream và hệ thống điều khiển bay NA80 do công ty tự phát triển. Urban là tâm điểm của sự kiện khi thay thế buồng lái và ghế ngồi truyền thống bằng một sàn đứng dành cho một người. 234

Kufei gọi Urban là máy bay eVTOL một người điều khiển ở tư thế đứng đầu tiên trên thế giới. Tuy nhiên, đây là tuyên bố của nhà sản xuất, chưa phải kết luận độc lập của toàn ngành. Điểm đáng chú ý hơn nằm ở bài toán kỹ thuật: mọi chuyển động của người lái đều có thể làm thay đổi trọng tâm kết hợp giữa người và máy bay, buộc hệ thống điều khiển phải liên tục bù trừ để giữ ổn định. 25

Urban giống “ván trượt bay” hơn là máy bay truyền thống

Urban không có cánh, ghế ngồi hay buồng lái thông thường. Người điều khiển đứng trên một bệ ở giữa thân máy bay, sử dụng cần điều khiển phía trước. Xung quanh bệ là các cụm cánh quạt được bao kín hoặc đặt trong ống dẫn, với kết cấu bảo vệ dạng tổ ong. Cách bố trí này tạo cho Urban diện mạo giống một “ván trượt bay”, đồng thời che chắn các bộ phận tạo lực nâng bên trong khung thân. 356

Tư thế đứng khiến việc điều khiển khác đáng kể so với một mẫu máy bay đa cánh quạt có ghế. Khi người lái nghiêng người hoặc đổi vị trí, trọng tâm của toàn bộ hệ thống cũng dịch chuyển. Kufei cho biết kiến trúc điều khiển của Urban được thiết kế để bù trừ chuyển động cơ thể và các nhiễu động bên ngoài theo thời gian thực. Công ty cũng mô tả một chức năng cảm biến trọng tâm dự kiến, có thể phát hiện chuyển động, tính toán tư thế máy bay rồi điều chỉnh lực đẩy của từng cụm động cơ. 512

Theo ước tính của Kufei, Urban có thể bay khoảng 11 phút với phi công nặng 70 kg. Đây là thời gian dự kiến trong điều kiện nhất định, không phải thời lượng cố định cho mọi chuyến bay; tải trọng, thời tiết, tình trạng pin và môi trường vận hành đều có thể ảnh hưởng đến kết quả thực tế. 513

Dream chọn cách tiếp cận quen thuộc hơn

Dòng Dream sử dụng cấu hình máy bay đa cánh quạt một người phổ biến hơn: người lái ngồi trên ghế trung tâm và dùng cần điều khiển để điều chỉnh hướng bay, độ cao hoặc hạ xuống. Kufei hiện định vị Dream chủ yếu cho các hoạt động trải nghiệm và giải trí, thay vì ngay lập tức trở thành phương tiện đi lại đại trà. 5

• Dream ST là mẫu cơ bản, chủ yếu hướng đến thị trường máy bay siêu nhẹ tại Mỹ. Các tài liệu trước đây của công ty ước tính thời gian bay khoảng 20–30 phút, tùy thuộc vào cân nặng người lái và điều kiện vận hành. 521
• Dream Pro là phiên bản hiệu năng cao hơn, có tải trọng tối đa 120 kg, tốc độ tối đa 100 km/h và thời gian bay lên tới 40 phút với phi công nặng 70 kg. 514

Kufei nêu các ứng dụng tiềm năng của Dream gồm bay giải trí, du lịch tầm thấp, khám phá ngoài trời, sử dụng trên du thuyền và các công viên có khu vực bay khép kín. Urban cũng được dự kiến bắt đầu từ các hoạt động trải nghiệm, trước khi hướng tới vai trò phương tiện di chuyển cá nhân nhẹ, nhỏ gọn và dễ mang theo. 56

NA80 dùng hai “bộ não” để dự phòng điều khiển

Cả Urban và Dream đều sử dụng hệ thống điều khiển bay NA80 của Kufei. Kiến trúc cốt lõi gồm hai bộ điều khiển bay độc lập hoạt động theo cơ chế dự phòng. Mỗi bộ tích hợp ba cảm biến đo quán tính cấp hàng không, gọi tắt là IMU. Các cảm biến này đo chuyển động như gia tốc và tốc độ góc — có thể hình dung như “tai trong” giúp hệ thống nhận biết máy bay đang chuyển động ra sao. 4712

Hai bộ điều khiển liên tục đối chiếu dữ liệu cảm biến để phát hiện hiện tượng trôi thông số hoặc bất thường. Kufei cho biết nếu đường điều khiển chính gặp lỗi, hệ thống dự phòng có thể phát hiện và tiếp quản trong vài mili giây. 4712

Cơ chế dự phòng không đồng nghĩa với việc máy bay được bảo đảm an toàn tuyệt đối. Đây chỉ là một lớp trong hệ thống nhằm giảm hậu quả khi cảm biến hoặc bộ điều khiển gặp sự cố. Kufei còn đề cập đến các chức năng giám sát đầu vào của người lái, tư thế máy bay, tình trạng cảm biến, pin và môi trường xung quanh. Công ty cũng nêu các tính năng như cảm biến 360 độ, tránh chướng ngại vật, đánh giá địa hình và giới hạn những lệnh có thể khiến máy bay đạt tốc độ, độ cao hoặc góc nghiêng nguy hiểm. 5

Các biện pháp bảo vệ thụ động được mô tả gồm túi khí an toàn bên dưới bệ máy bay và, ở những mẫu thiết kế phù hợp, dù toàn máy bay đặt phía sau ghế. Dream ST và Dream Pro được giới thiệu với bố trí bốn trục và tám cánh quạt; Dream Pro còn có cơ chế dự phòng ở một số thành phần cấp điện quan trọng. 5

Kufei cho biết hệ thống điện tử hàng không và quy trình sản xuất của mình tham chiếu các tiêu chuẩn thường gắn với quá trình phát triển máy bay chở khách, bao gồm thử nghiệm trong môi trường khắc nghiệt, tương thích điện từ, lựa chọn linh kiện, khả năng chống rung và va đập, kiểm soát chất lượng cũng như truy xuất vòng đời sản phẩm. Đây là mô tả về tiêu chuẩn thiết kế mà công ty đặt ra, không nên được hiểu là bằng chứng Urban hay Dream đã nhận chứng nhận đủ điều kiện bay thông thường hoặc một chứng nhận độc lập gọi là “cấp quân sự”. 5

Bay thử trong giá rét, nhận đơn đặt cọc ở nước ngoài

Kufei dẫn trường hợp trình diễn trong thời tiết lạnh để minh họa cho quá trình thử nghiệm: một nguyên mẫu Urban được cho là đã bay tại điểm tổ chức chương trình Gala Mùa xuân 2026 của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) ở Cáp Nhĩ Tân, trong điều kiện nhiệt độ dưới −30°C. Công ty cũng cho biết các sản phẩm của mình sau đó nhận gần 100 đơn hàng tiêu dùng ở nước ngoài có đặt cọc. 519

Hai thông tin trên là các chỉ dấu thương mại do Kufei công bố, chưa phải số liệu bán hàng được kiểm chứng độc lập và cũng không thể thay thế cho phê duyệt của cơ quan quản lý hàng không. Khoản đặt cọc cũng chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm đã được giao đến khách hàng.

Tại một số thị trường, quy định dành cho máy bay siêu nhẹ có thể tạo ra lộ trình vận hành đơn giản hơn máy bay thông thường. Ở Mỹ, máy bay và hoạt động bay đáp ứng các yêu cầu của FAA Part 103 nhìn chung không cần chứng nhận đủ điều kiện bay tiêu chuẩn hoặc giấy phép phi công thông thường. Tuy vậy, không phải mọi eVTOL cá nhân đều tự động thuộc diện này: giới hạn về trọng lượng, tốc độ, khu vực hoạt động và các điều kiện khác vẫn được áp dụng, trong khi quy định địa phương quyết định máy bay được phép bay ở đâu và theo cách nào. 516

Bảo hiểm là mảnh ghép quan trọng khi thương mại hóa

Kufei cho biết đã hợp tác với PICC và CPIC — hai doanh nghiệp bảo hiểm lớn của Trung Quốc — để xây dựng gói bảo hiểm bao gồm máy bay, người trên máy bay và trách nhiệm đối với bên thứ ba. Công ty gọi đây là mô hình đầu tiên của ngành. 57

Sự hợp tác đáng chú ý vì bảo hiểm là một phần thực tế trong quá trình đưa hàng không cá nhân đến người tiêu dùng. Tuy nhiên, thông báo ra mắt chưa cho biết đầy đủ hạn mức bồi thường, điều khoản loại trừ hay khả năng cung cấp gói bảo hiểm này tại mọi thị trường.

Urban đang bán trải nghiệm bay trước khi bán phương tiện đi lại

Urban hiện giống một nỗ lực biến máy bay cá nhân thành thiết bị nhỏ gọn phục vụ trải nghiệm giải trí hơn là một chiếc taxi bay đô thị. Tư thế đứng tạo ra góc nhìn khác biệt và có thể giúp giảm cảm giác cồng kềnh của buồng lái, nhưng đồng thời khiến việc cảm nhận chuyển động cơ thể, xác định trọng tâm và phản hồi điều khiển trở nên đặc biệt quan trọng.

Dream đưa ra con đường quen thuộc hơn: người lái ngồi trên ghế, điều khiển bằng cần lái, với một mẫu cơ bản hướng đến máy bay siêu nhẹ và một phiên bản Pro có tải trọng, tốc độ cùng thời gian bay cao hơn. Ở cả hai dòng sản phẩm, Kufei đang nhấn mạnh vào hệ thống dự phòng, các lớp bảo vệ, bảo hiểm và những tín hiệu thử nghiệm thị trường khi chuyển từ các màn trình diễn sang mục tiêu sử dụng cho người tiêu dùng.

Những câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ là các thông số công bố có được xác nhận qua thử nghiệm độc lập hay không, cơ quan quản lý sẽ phân loại từng mẫu máy bay như thế nào và các đơn đặt cọc có chuyển thành hoạt động giao hàng ổn định hay không.