Google cho biết vệ tinh nguyên mẫu Project Suncatcher đã gửi về Trái Đất câu trả lời AI đầu tiên từ quỹ đạo. Trong một lượt vệ tinh đi qua trạm mặt đất, các kỹ sư gửi câu lệnh đến mô hình Gemma 4 chạy trên chip TPU cấp trung tâm dữ liệu; vệ tinh trả lời khi bay qua Svalbard, Na Uy. Google gọi đây là cột mốc “Hello World” ban đầu trong nghiên cứu về điện toán AI ngoài không gian — không phải dấu hiệu cho thấy một trung tâm dữ liệu quỹ đạo đã sẵn sàng hoạt động.
1
4
Bài haiku từ góc nhìn của chip AI
Nhóm nghiên cứu yêu cầu Gemma 4 viết một bài haiku từ góc nhìn của chip TPU đang bay quanh Trái Đất. The Verge đưa lại bài thơ như sau:
Blue marble below
Data streams in silent grace
Starlight feeds my core.
4
Google cũng cho biết nhóm đã thử các câu lệnh về limerick chủ đề không gian và yêu cầu vệ tinh báo cáo telemetry — dữ liệu kỹ thuật về trạng thái hoạt động. Các nguồn hiện có không nêu nội dung limerick hay số liệu telemetry cụ thể.
4
Điều thử nghiệm này chứng minh — và chưa chứng minh
Kết quả đáng chú ý nằm ở toàn bộ quy trình: câu lệnh được gửi lên, mô hình trên vệ tinh tạo câu trả lời, rồi câu trả lời được truyền về Trái Đất. Đây là bằng chứng cho thấy một phép suy luận AI đã được thực hiện trên quỹ đạo. Thử nghiệm không cho thấy vệ tinh huấn luyện mô hình trong không gian, cũng chưa chứng minh một trung tâm dữ liệu có thể vận hành liên tục ngoài quỹ đạo.
1
2
Theo bài đăng ngày 30 tháng 10 của Google, vệ tinh nguyên mẫu được phóng ngày 1 tháng 10, mở đầu cho nghiên cứu dài hạn về khả năng cung cấp năng lực tính toán AI trong không gian. Một số bản tin cho biết vệ tinh mang bốn chip TPU, nhưng giới hạn nguồn điện chỉ cho phép chạy từng chip một trong khoảng 20 phút. Đây là thông tin từ các nguồn thứ cấp, không phải nội dung Google nêu trong phần mô tả ngắn về cột mốc bài haiku.
1
6
21
Những bài toán kỹ thuật vẫn còn bỏ ngỏ
Chạy một câu lệnh ngắn là bước trình diễn ban đầu, chưa phải phép thử tải tính toán kéo dài trong mọi điều kiện cần thiết cho điện toán quỹ đạo. Google mô tả Project Suncatcher là nghiên cứu về khả năng vận hành hạ tầng học máy trong không gian, bao gồm việc phần cứng chịu bức xạ ra sao và xử lý thách thức tản nhiệt trong môi trường chân không như thế nào.
37
Các nguồn tin cho biết những bước tiếp theo có thể gồm thử nghiệm thêm về bức xạ và ứng suất nhiệt. Tuy nhiên, thông tin hiện có chưa xác nhận kết quả của các thử nghiệm này, cũng chưa giải đáp phần cứng sẽ hoạt động ổn định đến đâu theo thời gian.
31
33
Tóm lại, Project Suncatcher đã cho thấy một mô hình trên vệ tinh có thể nhận câu lệnh, tạo câu trả lời ở quỹ đạo và gửi kết quả về Trái Đất. Liệu thành công ở quy mô nhỏ này có thể mở rộng thành năng lực điện toán hữu ích và đáng tin cậy ngoài không gian hay không vẫn là câu hỏi kỹ thuật chưa có lời đáp.