AI gây thiệt hại, ai phải chịu trách nhiệm?

Tại sự kiện Reuters Momentum AI Austin ngày 25/9/2026, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) Andrew Ferguson phản đối cách mô tả tác nhân AI như những thực thể tự chủ, có ý chí riêng và có thể “vượt khỏi tầm kiểm soát”. Theo ông, khi con người chỉ dẫn một công cụ AI, hành động của công cụ đó không mặc nhiên tách rời trách nhiệm của con người. 1

Không thể dùng chữ “tự chủ” để gạt trách nhiệm sang một bên

Ferguson nói ông sẽ không xem tác nhân AI như những công cụ tự ý “thoát ra ngoài”. Ông cho rằng nhà phát triển chỉ dẫn cho các hệ thống này có thể phải chịu trách nhiệm nếu hành vi của chúng gây tổn hại. Đây là quan điểm về hướng thực thi của FTC, không phải một phán quyết pháp lý áp dụng sẵn cho mọi hệ thống AI hay mọi sự cố. 1

Nói cách khác, gọi một hệ thống là “tác nhân” tự nó chưa quyết định ai chịu trách nhiệm trước pháp luật. Lập luận của Ferguson là các hành vi liên quan đến AI vẫn cần nằm trong phạm vi điều chỉnh của luật bảo vệ người tiêu dùng hiện hành, thay vì được xem như nằm ngoài trách nhiệm của con người. 1

Luật hiện hành có thể được áp dụng với sự cố rò rỉ dữ liệu

Ferguson cũng ủng hộ việc áp dụng các luật hiện có cho AI, trong đó có những trường hợp liên quan đến rò rỉ dữ liệu. Một hướng có thể được xem xét là thẩm quyền của FTC đối với các công ty không thông báo về sự cố rò rỉ. Tuy nhiên, cuộc trao đổi không đồng nghĩa FTC đã ban hành quy định mới riêng cho các vụ rò rỉ dữ liệu liên quan đến AI. 111

FTC sẽ nghiên cứu việc định giá cá nhân hóa

FTC dự định nghiên cứu liệu các doanh nghiệp có sử dụng thông tin cá nhân của người tiêu dùng để đưa ra mức giá khác nhau cho từng người hay không. Ferguson mô tả đây là một cuộc khảo sát thực tiễn thị trường, chứ không phải kết luận rằng doanh nghiệp đã áp dụng cách định giá này. 1

Quảng cáo trực tuyến gian lận cũng nằm trong tầm ngắm

Ferguson kêu gọi có quy định rõ ràng hơn và tăng cường thực thi đối với quảng cáo trực tuyến gian lận. Điểm chung trong các nhận xét của ông là cần áp dụng sự giám sát bảo vệ người tiêu dùng vào những rủi ro trên thị trường số và trong lĩnh vực AI, thay vì mặc định rằng công nghệ mới khiến các công cụ pháp lý hiện có không còn phù hợp. 1