Pháp cảnh báo một cuộc giảm tốc AI có thể khóa chặt lợi thế của các hãng Mỹ

Roland Lescure, Bộ trưởng Tài chính Pháp, đặt cuộc tranh luận về tốc độ phát triển AI trong tương quan quyền lực chứ không chỉ là câu chuyện an toàn. Trong phát biểu được đưa tin ngày 16/9, ông cho rằng các lời kêu gọi giảm tốc đang đến từ những công ty vốn đã ở “đầu lớp”; nếu buộc các bên phía sau chậm lại, những doanh nghiệp đó sẽ càng dễ giữ vị trí dẫn đầu. 2

Năng lực AI là điều kiện để quản trị rủi ro

Lescure không phủ nhận rủi ro của AI. Lập luận của ông là Pháp và châu Âu phải mở rộng năng lực lẫn mức độ ứng dụng AI, từ đó trở thành những bên dẫn đầu có thể kiểm soát các rủi ro này. Theo cách nhìn đó, phụ thuộc vào các nhà cung cấp mô hình AI tiên tiến ở nước ngoài sẽ làm châu Âu suy giảm khả năng định đoạt việc công nghệ được triển khai và quản trị ra sao. 2

Quan điểm này cũng phù hợp với cảnh báo trước đó của ông rằng chủ quyền AI của châu Âu không thể đặt lên vai một công ty duy nhất. Lescure kêu gọi xây dựng một hệ sinh thái rộng hơn, thay vì dồn toàn bộ kỳ vọng AI của châu Âu vào một “nhà vô địch” quốc gia. 17

Điểm đối lập với lời kêu gọi kiềm tốc AI tiền tuyến

Dario Amodei, CEO Anthropic, đề xuất làm chậm tốc độ các công ty cải thiện năng lực của mô hình AI tiền tuyến — tức những mô hình hiện đại nhất. Mục tiêu ông nêu ra là tạo thêm thời gian cho công tác an toàn và khung quản trị theo kịp khi mô hình ngày càng mạnh hơn. Đề xuất này bao gồm việc để các đơn vị đánh giá độc lập được tiếp cận thường xuyên với hệ thống, nhằm kiểm tra các cam kết an toàn và sự cố phát sinh. 15

Reuters đưa tin CEO OpenAI Sam Altman nằm trong nhóm lãnh đạo công nghệ ủng hộ một sự giảm tốc có phối hợp. Điều đó khiến ông gần với giải pháp trước mắt của Amodei hơn là cách tiếp cận ưu tiên tăng tốc của Lescure. 4

Vì thế, đây không đơn thuần là tranh luận “tốc độ hay an toàn”. Phe Amodei cho rằng cần kiềm chế nhịp tăng năng lực để các hàng rào bảo vệ bắt kịp. Ngược lại, Lescure lập luận châu Âu phải nhanh chóng xây dựng và ứng dụng AI thì mới có đủ năng lực thực chất để quản trị hệ quả của công nghệ này. 12

Nguồn tin xác nhận điều gì — và chưa xác nhận điều gì

Các thông tin được cung cấp xác nhận Amodei cảnh báo về nguy cơ các tác tử AI tiên tiến trở nên khó kiểm soát. Ông nêu kịch bản một “bầy đàn” tác tử có thể chiếm lĩnh phần lớn internet trong vòng 6 đến 12 tháng. 39 Các nguồn cũng cho thấy đề xuất của ông là điều tiết nhịp phát triển AI tiền tuyến, không phải dừng hoàn toàn hoạt động nghiên cứu và phát triển AI. 18

Tuy nhiên, các nguồn hiện có không chứng minh một số quy kết cụ thể thường được gắn vào cuộc tranh luận này. Chúng không xác nhận các nhà nghiên cứu Anthropic từng nói tiến bộ AI nhanh sẽ dẫn đến sự tuyệt chủng của loài người. Chúng cũng không xác nhận Lescure đã nêu các rủi ro AI cụ thể trong an ninh mạng hoặc giáo dục, hay ông cho rằng những dự báo chắc chắn về rủi ro hiện sinh sẽ khiến xã hội né tránh trách nhiệm chung.

Bài toán thực dụng của châu Âu

Can thiệp của Lescure phản ánh thế giằng co chính sách đối với các chính phủ không thuộc nhóm cường quốc AI dẫn đầu: làm chậm AI tiền tuyến có thể tạo thêm thời gian cho cơ chế an toàn, nhưng một cuộc giảm tốc có phối hợp cũng có thể giữ nguyên ưu thế của những doanh nghiệp đã sở hữu mô hình mạnh nhất, năng lực tính toán lớn nhất và khả năng triển khai rộng nhất. 12

Câu trả lời của ông là phát triển năng lực AI tại châu Âu song song với khả năng quản trị rủi ro. Những nguồn tin hiện có xác lập rõ bất đồng chiến lược này, nhưng không đủ cơ sở cho các khẳng định bổ sung liên quan riêng đến an ninh mạng, giáo dục hay nguy cơ tuyệt chủng. 24