Liu Wei: Trung Quốc đang thua cuộc đua LLM, nhưng vẫn có thể thắng cuộc chơi AI

Nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo Liu Wei, từng là nhà khoa học xuất sắc tại Tencent và lãnh đạo kỹ thuật của nhóm phát triển mô hình lớn Hunyuan, đưa ra một đánh giá khá thẳng thắn về cuộc đua AI toàn cầu: Trung Quốc hiện đang tụt lại trong lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Tuy nhiên, theo ông, điều đó không có nghĩa cuộc cạnh tranh AI đã ngã ngũ.

Theo Liu, vấn đề cốt lõi nằm ở sự khác biệt giữa theo sau một “paradigm” công nghệ và tạo ra paradigm mới cho cả ngành. Nếu chỉ chạy theo các công nghệ đã tồn tại, một quốc gia có thể lại tụt hậu ngay khi người dẫn đầu chuyển sang hướng đột phá tiếp theo.

Vì sao Liu Wei cho rằng Trung Quốc đang thua trong cuộc đua LLM

Liu cho rằng vấn đề không chỉ là kỹ thuật mà còn là chiến lược phát triển. Theo ông, nhiều dự án AI tại Trung Quốc hiện tập trung vào bắt kịp hoặc tái tạo những mô hình đã xuất hiện trước đó, chẳng hạn các chatbot kiểu ChatGPT.

Cách tiếp cận này tạo ra một bất lợi mang tính cấu trúc. Khi một quốc gia chủ yếu theo sau công nghệ hiện có, bất kỳ đột phá mới nào từ phía dẫn đầu cũng có thể khiến khoảng cách lại nới rộng.

Ông mô tả rủi ro đó khá thẳng thắn: trong kỷ nguyên AI, nếu chỉ là người theo sau về công nghệ thì “tấm thảm có thể bị kéo ra dưới chân bạn bất cứ lúc nào” khi chuẩn mực công nghệ thay đổi.

Nói cách khác, thách thức của Trung Quốc không chỉ là việc các mô hình có thể kém hơn một vài phiên bản mới nhất. Vấn đề sâu hơn là hướng đi của ngành AI toàn cầu hiện vẫn được định hình ở nơi khác.

“Paradigm AI” mà Liu Wei nói đến là gì?

Khi Liu nhắc đến khái niệm “paradigm” (mô hình phát triển mới), ông không nói về việc cải thiện điểm benchmark của mô hình thêm vài phần trăm. Thay vào đó, đó là một bước đột phá làm thay đổi cách AI được xây dựng, sử dụng và thương mại hóa.

Một số ví dụ gần đây:

• ChatGPT: biến mô hình ngôn ngữ thành công cụ hội thoại phổ biến cho hàng trăm triệu người.
• Các hệ thống AI hỗ trợ lập trình như Claude Code: thay đổi cách lập trình viên tương tác với phần mềm.

Những bước tiến này không chỉ nâng cao độ chính xác. Chúng thay đổi cách con người làm việc và sử dụng công nghệ, tạo ra trung tâm mới cho cả hệ sinh thái AI.

Theo Liu, chỉ xây dựng chatbot mạnh hơn không đủ để thay đổi cuộc chơi. Thành công thực sự sẽ đến từ việc tạo ra một bước tiến định hình lại toàn bộ ngành.

Vì sao ông rời nhóm Hunyuan của Tencent

Liu Wei từng là một trong những nhân vật chủ chốt trong chiến lược AI của Tencent, đặc biệt là quá trình phát triển mô hình lớn Hunyuan. Nhưng vào cuối năm 2024, ông rời công ty sau hơn tám năm làm việc.

Sau đó, ông thành lập startup Video Rebirth, tập trung vào công nghệ tạo video bằng AI và “world model”.

Công ty đặt mục tiêu xây dựng các mô hình có thể tạo video độ chân thực cao, nhất quán về vật lý và có khả năng kiểm soát tốt, hướng đến các lĩnh vực chuyên nghiệp như quảng cáo, thương mại điện tử, phim ảnh và hoạt hình.

Startup này đã huy động hàng chục triệu USD vốn đầu tư giai đoạn đầu và định vị sản phẩm cho các nhà sáng tạo chuyên nghiệp thay vì chỉ là công cụ giải trí cho người dùng phổ thông.

Hướng đi đó cho thấy Liu tin rằng AI đa phương thức và các “world model” video có thể trở thành một mặt trận mới của AI — thậm chí là nền tảng cho paradigm tiếp theo của ngành.

Trung Quốc vẫn có thể thắng cuộc đua AI như thế nào

Dù thừa nhận Trung Quốc đang chậm hơn trong LLM, Liu không cho rằng cuộc đua AI đã kết thúc.

Theo ông, tiến bộ của AI thường diễn ra theo những làn sóng paradigm. Khi paradigm mới xuất hiện, vị thế dẫn đầu có thể thay đổi.

Vì vậy câu hỏi chiến lược không phải chỉ là:

• Ai có chatbot tốt nhất hôm nay?

Mà là:

• Ai tạo ra cách con người sử dụng AI tiếp theo?

Nếu Trung Quốc có thể khởi xướng một paradigm mới — chẳng hạn trong AI agent, hệ thống đa phương thức, world model hoặc các hướng nghiên cứu mới — thì cục diện cạnh tranh có thể thay đổi hoàn toàn.

Theo cách nhìn của Liu, thua trong giai đoạn LLM hiện tại không đồng nghĩa với việc thua trong tương lai của AI. Người chiến thắng cuối cùng sẽ là bên tạo ra bước đột phá tiếp theo làm thay đổi toàn bộ ngành.

Bức tranh lớn hơn của cuộc đua AI

Quan điểm của Liu phản ánh một cuộc tranh luận rộng hơn trong cộng đồng AI toàn cầu. Nhiều phân tích cho rằng Mỹ vẫn dẫn đầu về các mô hình tiên phong và hạ tầng tính toán, trong khi Trung Quốc phát triển nhanh về hệ sinh thái mô hình và triển khai thực tế.

Cảnh báo của ông nhấn mạnh một quy luật quen thuộc trong các cuộc đua công nghệ: bắt kịp hiện tại đôi khi kém quan trọng hơn việc tạo ra tương lai.

Với Liu Wei, cơ hội thực sự không nằm ở việc xây dựng một phiên bản tốt hơn của mô hình ngôn ngữ hiện tại — mà là tìm ra paradigm AI tiếp theo khiến chúng trở nên lỗi thời.