Vì sao Seiji Adachi nói BOJ đang “gần như bị dồn vào chân tường”?

Cựu thành viên Hội đồng Chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) Seiji Adachi dự báo ngân hàng trung ương này sẽ nâng lãi suất chính sách lên 1,25% tại cuộc họp ngày 18/9, sau khi mức lãi suất hiện tại là 1%. Ông cũng cho rằng một đợt tăng tiếp theo có thể diễn ra sớm nhất vào tháng 1. Trong phiên giao dịch ngày 24–25/8, các nhà giao dịch định giá khoảng 80% khả năng BOJ tăng lãi suất vào tháng 9. 345

Chính kỳ vọng mạnh mẽ của thị trường là trọng tâm trong nhận định của Adachi: BOJ hiện có thể đối mặt với rủi ro lớn hơn nếu giữ nguyên lãi suất, thay vì thực hiện động thái mà giới đầu tư đã dự đoán.

Lộ trình lãi suất mà Adachi dự báo

Theo dự báo ngắn hạn của Adachi, BOJ sẽ tăng lãi suất trong tháng 9, đưa mức lãi suất chính sách từ 1% lên 1,25%, rồi có thể tiếp tục tăng vào tháng 1. Nhận định này phù hợp với quan điểm trước đó của ông rằng BOJ có thể đạt mức 1,25% trong khoảng từ tháng 10 đến tháng 1, sau đó nâng lãi suất lên 1,5–1,75% trong năm tiếp theo. 19

Đây sẽ là bước tiếp theo trong quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của Nhật Bản. Tuy nhiên, thời điểm tăng lãi suất có ý nghĩa quan trọng. Một động thái vào tháng 9 sẽ củng cố kỳ vọng đã tăng mạnh sau khi đà tăng của đồng yên do cuộc can thiệp tiền tệ bắt đầu suy yếu. Ngược lại, việc trì hoãn có thể buộc thị trường đánh giá lại mức độ sẵn sàng của BOJ trong việc ứng phó với đồng yên yếu và sức ép lạm phát.

Vì sao BOJ bị nói là “gần như bị dồn vào chân tường”?

Nhận định “bị dồn vào chân tường” của Adachi phản ánh vấn đề về kỳ vọng thị trường. Khi các nhà giao dịch đã đặt khoảng 80% khả năng vào một đợt tăng lãi suất tháng 9, quyết định giữ nguyên chính sách có thể bị xem là một bất ngờ theo hướng nới lỏng, thay vì chỉ là một lần tạm dừng bình thường. 34

Theo Adachi, bất ngờ này có thể kích hoạt một đợt bán đồng yên mới. Đồng yên đã suy yếu về gần mức 159 yên đổi 1 USD, dù Mỹ và Nhật Bản từng phối hợp để đối phó với áp lực đầu cơ. Tỷ giá vì thế vẫn ở sát ngưỡng tâm lý quan trọng 160 yên/USD. 3171827

Điều đó không có nghĩa BOJ đã mất hoàn toàn quyền lựa chọn chính sách. Vấn đề là thông điệp truyền thông và những tín hiệu chính sách trước đây đã khiến việc giữ nguyên lãi suất có khả năng gây xáo trộn thị trường lớn hơn một đợt tăng được giải thích cẩn trọng.

Cuộc can thiệp tiền tệ làm áp lực gia tăng

Cuộc can thiệp tỷ giá vào cuối tháng 7 từng hỗ trợ đồng yên trong thời gian ngắn, nhưng chưa được xem là giải pháp triệt để. Reuters đưa tin thị trường đã nâng xác suất ngầm định về một đợt tăng lãi suất tháng 9 của BOJ từ 24% vào ngày 30/7 lên 76% vào ngày 13/8. 17

Sự thay đổi này diễn ra sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kêu gọi Nhật Bản đi kèm hoạt động can thiệp với các chính sách và “nền tảng kinh tế” phù hợp. Những bình luận này được hiểu là sức ép buộc chính sách tiền tệ của Nhật Bản phải hỗ trợ đồng yên tốt hơn. 17

Các thông tin khác cho biết chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi ủng hộ một động thái tăng lãi suất trong thời gian gần, với tháng 9 hoặc tháng 10 được xem là khung thời gian nhiều khả năng nhất. 22 Tuy vậy, chính sách của Nhật Bản vẫn đứng trước một mâu thuẫn: lãi suất cao hơn có thể giúp hỗ trợ đồng yên, nhưng thắt chặt quá mạnh lại có nguy cơ làm tổn hại tăng trưởng. 1823

Thị trường muốn biết BOJ sẽ tăng nhanh đến đâu

Quyết định vào tháng 9 sẽ là phép thử trực tiếp đối với cách BOJ phản ứng trước các diễn biến kinh tế và tỷ giá. Nhưng nhà đầu tư cũng đang chờ những tín hiệu về tốc độ tăng lãi suất trong tương lai. Nếu BOJ tăng vào tháng 9 rồi tiếp tục tăng vào tháng 1, nhịp độ này sẽ nhanh hơn một lộ trình bình thường hóa đặc biệt thận trọng.

Vì vậy, các bài phát biểu của quan chức BOJ đang được theo dõi sát sao. Phó Thống đốc Ryozo Himino dự kiến phát biểu ngày 27/8. Một số thành viên khác của Hội đồng Chính sách cũng sẽ có các sự kiện phát biểu trước cuộc họp tháng 9. Những bình luận này có thể cho thấy BOJ đang chuẩn bị thị trường cho một điều chỉnh từ tốn khác, hay cho một chu kỳ tăng lãi suất chủ động hơn. 26

Lập trường hiện tại của Adachi cứng rắn hơn so với những cảnh báo trước đây, khi ông cho rằng lãi suất nên tăng với tốc độ “rất vừa phải” và không nên làm suy yếu quá sớm đà phục hồi của Nhật Bản. 13 Sự thay đổi này không nhất thiết đồng nghĩa ông cho rằng thắt chặt tiền tệ không có rủi ro. Nó cho thấy đồng yên yếu và áp lực giá kéo dài hiện có trọng lượng lớn hơn trong đánh giá cân bằng rủi ro của ông.

Điều gì có thể khiến dự báo này sai lệch?

Nhận định của Adachi vẫn chỉ là một dự báo, không phải cam kết của BOJ. Ngân hàng trung ương Nhật Bản vẫn có thể trì hoãn tăng lãi suất nếu nhận thấy nhu cầu trong nước, tiền lương hoặc đà phục hồi nói chung còn quá mong manh. Các bình luận trước đây của BOJ cũng nhấn mạnh nguy cơ tăng lãi suất quá sớm và làm suy yếu nền kinh tế. 213

Do đó, những tín hiệu đáng tin cậy nhất trong ngắn hạn sẽ đến từ thông điệp chính thức của BOJ, các dữ liệu mới về lạm phát và tăng trưởng, cũng như phản ứng của đồng yên trước bất kỳ thay đổi nào trong kỳ vọng. Tăng lãi suất vào tháng 9 có thể là kịch bản cơ sở của thị trường, nhưng quy mô và tốc độ của các bước tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc lạm phát có duy trì bền vững mà không gây ra một đợt giảm tốc mạnh hơn hay không.

Kết luận

Thông điệp của Adachi là BOJ nhiều khả năng sẽ đáp ứng kỳ vọng về cuộc họp ngày 18/9 thay vì khiến thị trường thất vọng. Ông nhận định một đợt tăng khác vào tháng 1 là có thể xảy ra, đồng thời cảnh báo rằng việc đứng yên có thể khiến đồng yên lại suy yếu, làm giảm hiệu quả của cuộc can thiệp tiền tệ và gia tăng lo ngại về lạm phát do hàng nhập khẩu. 456

Câu hỏi lớn hơn là đợt tăng tháng 9 sẽ chỉ tiếp nối quá trình bình thường hóa từ tốn, hay mở đầu cho một chuỗi tăng nhanh hơn. Bài phát biểu của Himino và các thông điệp khác từ BOJ trước cuộc họp sẽ là những manh mối rõ nhất. 26