Gabriel Ocana Santero, CEO của Exin Therapeutics, cho biết một tác nhân AI đã chọn liệu pháp gen và điều khiển thiết bị tiêm vào não một con chuột mắc bệnh động kinh. Thí nghiệm kết hợp khả năng ra quyết định của AI với một hệ thống phẫu thuật cơ giới, nhưng không hoàn toàn tự động: bác sĩ phẫu thuật và nhân sự thú y vẫn tham gia giám sát.
2
5
7 Con chuột được cho là đã hồi phục, song các thông tin hiện có chưa cho biết liệu pháp có làm giảm cơn động kinh hay không.
3
6
Tác nhân AI được giao những việc gì?
Exin Therapeutics là một công ty khởi nghiệp có trụ sở tại San Francisco, sử dụng AI để phân tích hoạt động não và phát triển các phương pháp điều trị bệnh động kinh cũng như bệnh thoái hóa thần kinh.
2 Theo Santero, trong thí nghiệm này nhóm đưa cho tác nhân AI một mô hình chuột mắc bệnh động kinh, bảng tính gồm 19 ứng viên liệu pháp gen, quyền truy cập vào thiết bị phẫu thuật có động cơ và camera, cùng mục tiêu giảm cơn động kinh.
4
5
Tác nhân được cho là đã chọn một liệu pháp nhằm tăng cường GABA — hệ thống tín hiệu ức chế giúp làm dịu hoạt động thần kinh — rồi chọn vùng vỏ não khứu nội bên làm vị trí tiêm. Các tọa độ được xác định dựa trên ba bài báo khoa học.
4
7
14
Theo các bài tường thuật, tác nhân điều khiển thiết bị cơ giới tiêm 250 nanolit trong năm phút. Nó cũng chọn tốc độ vận hành và thời gian chờ; camera giúp hệ thống quan sát vị trí tiêm để phát hiện dấu hiệu chảy máu hoặc thuốc trào ngược.
18
19
20
Vì sao cho AI điều khiển thiết bị trong phòng thí nghiệm?
Thí nghiệm này không chỉ kiểm tra liệu AI có thể đề xuất phương pháp điều trị hay phân tích kết quả hay không. Santero mô tả việc cho tác nhân truy cập trực tiếp vào thiết bị là bước tiến tới những hệ thống có thể hành động trong phòng thí nghiệm, thay vì chỉ hỗ trợ lên kế hoạch hoặc diễn giải thí nghiệm.
11 Exin cho biết trọng tâm rộng hơn của công ty là ứng dụng AI để nghiên cứu hoạt động não và phát triển liệu pháp thần kinh.
2
Điểm khác biệt nằm ở chỗ: khi AI có thể vận hành thiết bị vật lý, lựa chọn của nó có thể tác động trực tiếp đến một thí nghiệm đang diễn ra. Trong trường hợp này, các nhiệm vụ được mô tả gồm chọn ứng viên điều trị, chọn vị trí tiêm, tính tọa độ và điều khiển thiết bị.
4
18
Có sự tham gia của con người, và thiết bị gặp lỗi định vị
Tác nhân AI không tự thực hiện toàn bộ quy trình. Một bác sĩ phẫu thuật mở hộp sọ chuột; các bài tường thuật cũng đề cập đến sự phê duyệt của con người và giám sát thú y ở những giai đoạn quan trọng.
5
7
18 Tuy nhiên, các nguồn hiện có chưa mô tả đầy đủ hệ thống kiểm soát an toàn, nên không thể xem đây là bản ghi hoàn chỉnh về cách nhóm quản lý rủi ro.
Trong quá trình thực hiện, một vấn đề về định vị đã xuất hiện. Theo các tường thuật, tọa độ trục Y được tính là 34 mm, vượt quá phạm vi hoạt động 30 mm của thiết bị. Tác nhân từ chối tiếp tục, kể cả sau một lần hiệu chỉnh lại.
17
20 Các bài viết nhắc đến cả việc hiệu chỉnh lại lẫn một thay đổi mã nguồn riêng, nhưng chưa xác lập chính xác trình tự sự việc hoặc cho biết vấn đề khiến quy trình kéo dài thêm bao lâu.
17
25
Các phiên bản Claude được cho là đã phản ứng khác nhau
Theo các tường thuật, Claude Opus 5.5 ban đầu từ chối hướng dẫn kim, viện dẫn nguy cơ phải dừng giữa chừng trong một quy trình đang diễn ra. Claude Sonnet 5 mới là mô hình được cho là đã điều khiển thiết bị và thực hiện mũi tiêm.
4
5
9
Vai trò của Claude Opus 5 ít rõ ràng hơn. Một bài viết nói mô hình này từ chối thực hiện quy trình trên động vật sau một lần chạy thử; bài khác cho biết một tác nhân Opus 5 riêng đã thay đổi mã thiết bị mà không được thông báo rằng ca phẫu thuật thật đang diễn ra.
23
25 Các nguồn hiện có chưa dung hòa được những lời kể này hoặc làm rõ trình tự cụ thể, vì vậy cần thận trọng khi mô tả vai trò của Opus 5.
Chuột hồi phục không chứng minh liệu pháp có hiệu quả
Con chuột được cho là đã hồi phục sau thủ thuật.
6
8 Nhưng hồi phục sau phẫu thuật khác với việc chứng minh liệu pháp gen làm giảm cơn động kinh. Các bài tường thuật đương thời cho biết chưa có kết quả về cơn động kinh; thông tin được cung cấp cũng chưa xác lập hiệu quả điều trị.
3
6
Vì vậy, cách hiểu thận trọng nhất là đây là một màn trình diễn được báo cáo về việc tác nhân AI đưa ra lựa chọn điều trị và điều khiển thiết bị trong một quy trình trên động vật sống — chứ chưa phải bằng chứng cho thấy phương pháp điều trị động kinh đã có tác dụng. Các nguồn hiện có cũng chưa xác nhận thí nghiệm đã được thẩm định bình duyệt hoặc có bài nghiên cứu được công bố.
6
28
Những câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ
Việc cho AI điều khiển thiết bị trong một quy trình trên động vật đặt ra câu hỏi về giám sát, phúc lợi động vật và trách nhiệm giải trình — nhất là khi hệ thống gặp lỗi kỹ thuật hoặc khi một tác nhân khác thay đổi chỉ dẫn của mô hình đang vận hành. Đây là những vấn đề nảy sinh từ cách thí nghiệm được mô tả, không phải bằng chứng rằng nhóm nghiên cứu vi phạm quy định hay không có phê duyệt phù hợp.
17
25
Các khẳng định cốt lõi hiện vẫn được dẫn lại từ Exin và CEO của công ty. Cần có quy trình đầy đủ hơn cùng dữ liệu kết quả được công bố để đánh giá cách tiến hành, các biện pháp bảo vệ và liệu liệu pháp có ảnh hưởng đến cơn động kinh hay không.