Euronext–Deutsche Börse: Ý tưởng sáp nhập trở lại, song rào cản pháp lý vẫn rất lớn

Phát biểu mới của Stéphane Boujnah đã đưa kịch bản Euronext kết hợp với Deutsche Börse trở lại tâm điểm. Tuy nhiên, đây chưa phải thương vụ đang diễn ra.

CEO Euronext nói một phương án “có ý nghĩa” là sáp nhập mảng kinh doanh sở giao dịch của hai tập đoàn, qua đó có thể hình thành một nhóm hạ tầng thị trường toàn châu Âu có quy mô toàn cầu. Nhưng ông cũng khẳng định hiện không có cuộc trao đổi nào giữa hai bên. 15

Boujnah đang đề xuất điều gì?

Trọng tâm phát biểu của Boujnah là khả năng kết hợp hoạt động vận hành sở giao dịch, thay vì xác nhận một cuộc sáp nhập toàn diện giữa hai tập đoàn. Ông không loại trừ phương án sáp nhập hoàn toàn, nhưng thừa nhận lựa chọn này sẽ phải vượt qua các rào cản quản lý đáng kể. 5

Sự khác biệt này rất quan trọng. Một thỏa thuận chỉ liên quan đến một số mảng hoạt động có thể dễ thiết kế hơn một vụ sáp nhập bao trùm giao dịch, bù trừ và các dịch vụ hạ tầng tài chính khác.

Lập luận chiến lược nằm ở quy mô: một đơn vị lớn hơn có thể kết nối thanh khoản giữa các thị trường, đồng thời giúp châu Âu có một nền tảng giao dịch đáng kể hơn trên phạm vi quốc tế. 122

Nói ngắn gọn, đây hiện là đồn đoán về sáp nhập, không phải đàm phán sáp nhập. 15

So với tháng 5, giọng điệu đã cởi mở hơn

Lý do kinh tế cho một thương vụ không phải chuyện mới. Tại phiên điều trần trước quốc hội Italy hồi tháng 5, Boujnah cũng nói sáp nhập với Deutsche Börse “có ý nghĩa”, nhưng cho biết ông không kỳ vọng điều đó xảy ra trong tương lai gần. Ông nói Euronext đã từng theo đuổi việc sáp nhập này ba lần. 2

Phát biểu ngày 14/9 cởi mở hơn ở chỗ Boujnah nêu rõ việc kết hợp mảng sở giao dịch là một thương vụ hợp lý và không loại trừ sáp nhập toàn diện. Dù vậy, điểm mấu chốt không thay đổi: chưa có đàm phán. 12

Nhà đầu tư phản ứng thế nào?

Thị trường phản ứng tích cực trước khả năng vốn đã được bàn luận từ lâu này. Reuters cho biết cổ phiếu Euronext và Deutsche Börse đều tăng khoảng 2% trong ngày 14/9 sau các bình luận của Boujnah. 1

Trong giao dịch giữa phiên tại châu Âu, Euronext tăng 2,2% lên 161,70 euro, còn Deutsche Börse tăng 3,3% lên 285,30 euro. 21

Dữ liệu hiện có chưa đủ để khẳng định toàn bộ nhóm doanh nghiệp vận hành sở giao dịch niêm yết khác cùng tăng theo một mức cụ thể. Phản ứng rõ nhất thuộc về chính hai công ty được nhắc đến.

Vì sao một thương vụ có thể hấp dẫn?

Câu chuyện này gắn với bài toán lớn hơn của thị trường vốn châu Âu: tình trạng phân mảnh và thiếu quy mô so với Mỹ. Theo Ủy ban châu Âu, vốn hóa thị trường cổ phiếu của EU tương đương 73% GDP, trong khi tỷ lệ tại Mỹ là 270%; cơ quan này đánh giá thị trường vốn EU vẫn kém phát triển và bị chia cắt. 35

Một tổ hợp Euronext–Deutsche Börse về lý thuyết có thể mang lại:

• Quy mô và thanh khoản lớn hơn: liên kết các thị trường có thể giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp phát hành tiếp cận nhau thuận lợi hơn.
• Hạ tầng thị trường châu Âu mạnh hơn: một doanh nghiệp lớn hơn có thể hỗ trợ mục tiêu của EU về tích hợp hoạt động giao dịch và hậu giao dịch xuyên biên giới. 2936
• Khả năng giảm trùng lặp vận hành: các hoạt động tương đồng về công nghệ và vận hành có thể tạo dư địa tăng hiệu quả.

Đây là các khả năng chiến lược, không phải lợi ích đã được hai bên công bố hay cam kết. Bất kỳ thương vụ nào cũng phải chứng minh hiệu quả tạo ra lớn hơn tác động tiêu cực có thể có đối với cạnh tranh và quyền tiếp cận thị trường.

Chống độc quyền và quản lý sẽ là cửa ải quyết định

Boujnah thừa nhận sáp nhập toàn diện sẽ gặp những trở ngại quản lý lớn. 5

Giới chức cạnh tranh nhiều khả năng sẽ rà soát kỹ các phần hoạt động chồng lấn trong vận hành sở giao dịch và các dịch vụ hạ tầng thị trường liên quan. Tiền lệ từ cuộc xem xét sáp nhập Deutsche Börse–London Stock Exchange trước đây cho thấy Ủy ban châu Âu có thể tập trung vào cạnh tranh trong bù trừ, phái sinh và cấp phép chỉ số. 26

Thương vụ tiềm năng này cũng diễn ra trong bối cảnh EU đang thúc đẩy cải cách hạ tầng giao dịch và hậu giao dịch nhằm giảm rào cản cho hoạt động xuyên biên giới. Song các cơ quan EU vẫn chỉ ra những lực cản dai dẳng, gồm sự phân mảnh trong giám sát, chênh lệch về thuế và khác biệt hạ tầng thị trường. 2934

Vì thế, vấn đề không đơn thuần là Euronext và Deutsche Börse có muốn làm thương vụ hay không. Cơ quan quản lý và nhà chức trách quốc gia sẽ phải đánh giá cạnh tranh, khả năng chống chịu và cơ chế quản trị của hạ tầng thị trường. Các biện pháp khắc phục hoặc giới hạn cơ cấu có thể định hình, thậm chí làm suy yếu, hiệu quả kinh tế của bất kỳ thỏa thuận nào.

Việc Boujnah rời vị trí năm 2027 tạo thêm biến số

Boujnah cho biết ông sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ ba tại đại hội đồng cổ đông Euronext vào tháng 5/2027; hội đồng giám sát đang phụ trách quy trình kế nhiệm. 48

Giorgio Modica hiện là giám đốc tài chính của Euronext và được nhắc đến như một ứng viên nội bộ có thể kế nhiệm, nhưng Euronext chưa chọn người thay thế. 4549

Yếu tố nhân sự có ý nghĩa bởi một thương vụ xuyên biên giới phức tạp cần sự ủng hộ bền vững từ ban lãnh đạo kế tiếp của Euronext, Deutsche Börse, hai hội đồng quản trị, cổ đông và cơ quan quản lý. Người kế nhiệm có thể duy trì logic hợp nhất của Boujnah, điều chỉnh nó, hoặc ưu tiên thực thi kế hoạch chiến lược hiện hữu của Euronext.

Một ý tưởng doanh nghiệp trong dự án chính sách lớn hơn của EU

Việc tái xuất hiện đồn đoán sáp nhập phù hợp với chương trình Liên minh Tiết kiệm và Đầu tư (Savings and Investments Union) của EU. Sáng kiến này hướng tới làm sâu hơn, kết nối hơn và tăng sức mạnh cho thị trường vốn châu Âu; qua đó cải thiện thanh khoản và giảm phân mảnh giữa các quốc gia thành viên. 36

Tuy nhiên, một vụ sáp nhập doanh nghiệp tự thân không thể tạo ra thị trường vốn thống nhất thực sự. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nêu các trở ngại còn tồn tại như giám sát phân mảnh, khác biệt thuế và khác biệt về hạ tầng thị trường. 34

Một tập đoàn vận hành sở giao dịch lớn hơn có thể đóng góp về quy mô. Nhưng tham vọng cạnh tranh của châu Âu vẫn phụ thuộc vào cải cách quy định và cơ cấu rộng hơn. Với nhà đầu tư, kết luận trước mắt khá rõ: Boujnah đã khiến một lựa chọn lâu nay được thảo luận trở nên nổi bật hơn, và thị trường đã phản ứng. Song chưa có đàm phán nào được công bố, trong khi hành trình pháp lý sẽ đặc biệt khắt khe. 15