Macron nói Pháp chưa từng định đưa chiến hạm vào eo biển Hormuz

Tuyên bố mới của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron không phải là lời phủ nhận rằng Paris không có bất kỳ kế hoạch nào liên quan đến eo biển Hormuz. Điểm ông muốn làm rõ hẹp hơn: Pháp không dự kiến đưa chiến hạm trực tiếp vào eo biển này như một đợt triển khai hải quân, mà đang nói tới một nhiệm vụ an ninh riêng, có phối hợp với Iran .

Macron phủ nhận điều gì?

Tại một cuộc họp báo ở Nairobi, Macron nói Pháp “chưa từng tính đến” một đợt triển khai hải quân trong eo biển Hormuz, mà là một nhiệm vụ an ninh sẽ được “phối hợp với Iran” . Ông cũng nói “không bao giờ có chuyện triển khai” theo nghĩa đó, dù Pháp “sẵn sàng” và đã xây dựng một nhiệm vụ đặc biệt .

Cùng lúc, Macron nhấn mạnh ông phản đối phong tỏa “từ bất kỳ bên nào” và bác bỏ việc áp bất cứ khoản phí nào để tàu thuyền được đi qua eo biển Hormuz .

Nói cách khác, điểm mấu chốt nằm ở ranh giới: Macron bác bỏ ý tưởng Pháp đưa chiến hạm trực tiếp vào trong eo biển, chứ không nói rằng Pháp hoàn toàn đứng ngoài mọi kế hoạch an ninh liên quan đến Hormuz .

Kế hoạch mà Pháp mô tả là gì?

Trong các phát biểu trước đó, Paris mô tả vai trò dự kiến là phòng thủ và tập trung vào lưu thông hàng hải. Macron từng nói Pháp cùng các đồng minh đang chuẩn bị một nhiệm vụ hải quân “thuần túy phòng thủ”, nhằm mở lại eo biển Hormuz và hộ tống tàu thuyền sau khi giai đoạn căng thẳng nhất của xung đột Trung Đông lắng xuống .

Các bản tin về kế hoạch này cho biết nhiệm vụ sẽ tập trung vào việc bảo đảm lối đi an toàn cho tàu thương mại, trong đó có tàu container và tàu chở dầu, đồng thời từng bước khôi phục lưu thông qua tuyến hàng hải chiến lược này . Một số tường thuật khác dẫn lời Macron nói mục tiêu của Pháp là giữ lập trường “nghiêm ngặt phòng thủ”, góp phần hạ nhiệt khu vực, bảo đảm tự do hàng hải và an ninh trên biển .

Vì sao các bản tin nghe có vẻ mâu thuẫn?

Sự nhầm lẫn xuất phát từ việc hai nội dung chồng lên nhau: một mặt là sự hiện diện hải quân rộng hơn của Pháp trong khu vực, mặt khác là ý tưởng về một nhiệm vụ hộ tống quanh Hormuz.

Hồi tháng 3, các bản tin nói Pháp triển khai khoảng một chục tàu hải quân, gồm cả nhóm tác chiến tàu sân bay, tới Địa Trung Hải, Biển Đỏ và có thể cả khu vực eo biển Hormuz để hỗ trợ phòng thủ cho các đồng minh bị đe dọa bởi xung đột Trung Đông .

Một số cách tường thuật vì vậy đã gắn các phát biểu này với một “đợt triển khai” ở eo biển Hormuz, trong khi cùng lúc vẫn mô tả mục tiêu là hộ tống tàu thương mại gần eo biển sau giai đoạn nóng nhất của xung đột . Phát biểu sau đó của Macron đặt lại đường biên: theo cách Paris diễn giải, hỗ trợ hải quân trong khu vực và chuẩn bị một nhiệm vụ an ninh không đồng nghĩa với việc đưa chiến hạm Pháp trực tiếp vào trong eo biển .

Những giới hạn Paris tự đặt ra

Macron cũng nhiều lần nói rõ Pháp không muốn tham gia các hành động dùng vũ lực trong khuôn khổ chưa rõ ràng. Ngày 4/5, ông loại trừ khả năng Pháp tham gia các “hoạt động bạo lực”, nói rằng khuôn khổ cho những hành động như vậy chưa rõ . Một bản tin khác cùng ngày cho biết Pháp không có ý định tham gia các hoạt động quân sự hoặc dùng vũ lực để mở lại eo biển Hormuz .

Những giới hạn này phù hợp với phát biểu của Macron ở Nairobi: phản đối phong tỏa từ bất kỳ bên nào và bác bỏ việc thu phí tàu thuyền đi qua eo biển . Chúng cũng củng cố thông điệp mà Paris muốn nhấn mạnh: nếu tham gia, Pháp muốn đó là một cơ chế an ninh hoặc hộ tống mang tính phòng thủ, không phải một chiến dịch đơn phương hay dựa trên vũ lực để mở lại tuyến hàng hải .

Còn điều gì chưa rõ?

Các thông tin hiện có chưa đưa ra một bản thiết kế tác chiến hoàn chỉnh cho nhiệm vụ an ninh mà Pháp nói tới. Những điểm rõ nhất là: Macron gọi đây là một nhiệm vụ đặc biệt, có phối hợp với Iran; còn thông điệp trước đó của Paris nhấn mạnh tính phòng thủ và việc hộ tống tàu thương mại sau khi giai đoạn căng thẳng nhất của xung đột qua đi .

Vì vậy, các câu hỏi thực tế như thời điểm triển khai, tuyến đường cụ thể, cơ chế chỉ huy hay mức độ phối hợp trên biển vẫn chưa được xác nhận trong các bản tin được dẫn. Điều rõ hơn là đường lối chính trị mà Paris đang cố giữ: ủng hộ an ninh hàng hải quanh Hormuz, nhưng tránh hình ảnh Pháp đưa chiến hạm trực tiếp vào eo biển hoặc tham gia các hoạt động dùng vũ lực trong khuôn khổ chưa rõ .

Kết luận

Thông điệp của Macron không phải là Pháp không có kế hoạch an ninh nào liên quan đến Hormuz. Ông muốn nói Pháp không dự kiến triển khai chiến hạm trực tiếp vào eo biển Hormuz. Paris mô tả vai trò dự kiến là phòng thủ, tập trung vào hộ tống tàu thương mại và khôi phục lối đi an toàn, trong khi Macron nhấn mạnh phối hợp với Iran, phản đối phong tỏa, bác bỏ thu phí qua eo biển và không tham gia các khuôn khổ dùng vũ lực chưa rõ ràng .