Tổng thống Séc Petr Pavel kêu gọi NATO cứng rắn hơn với các hành động khiêu khích từ Nga

Một số biện pháp mà ông đề cập bao gồm:

• Bắn hạ máy bay hoặc drone vi phạm không phận NATO nếu các sự cố như vậy tiếp tục xảy ra.
• Cắt các ngân hàng Nga khỏi hệ thống tài chính toàn cầu, gia tăng áp lực kinh tế lên Moscow.
• Làm gián đoạn hoặc vô hiệu hóa hạ tầng internet của Nga như một hình thức đáp trả trong không gian mạng.

Một vài nguồn tin cũng nhắc đến khả năng gây gián đoạn hệ thống vệ tinh của Nga, nhưng chi tiết này xuất hiện không đồng đều giữa các nguồn nên cần được xem xét thận trọng.

Theo Pavel, mục tiêu của những biện pháp này là tăng cường khả năng răn đe. Ông lập luận rằng nếu NATO chỉ phản ứng hạn chế hoặc mang tính ngoại giao, Nga có thể tiếp tục thử thách giới hạn của liên minh.

Vì sao tranh luận đang nóng lên

Phát biểu của ông diễn ra khi nhiều sự kiện an ninh gần đây làm nổi bật sự mong manh của khu vực biên giới phía đông NATO.

Drone xuất hiện trong không phận Baltic

Một số quốc gia NATO ở khu vực Baltic đã báo cáo các vụ drone xâm nhập không phận. Trong một sự cố gần đây, Latvia phát hiện drone bay trong không phận và NATO đã điều tiêm kích xuất kích để phản ứng.

Các sự cố như vậy ngày càng xuất hiện nhiều hơn khi Ukraine tăng cường các cuộc tấn công bằng drone tầm xa nhằm vào mục tiêu tại Nga. Một số thiết bị bay đã lạc hướng hoặc bay vào lãnh thổ NATO, khiến các nước thành viên lo ngại về an ninh không phận.

Tập trận hạt nhân Nga–Belarus

Cùng thời điểm đó, Nga và Belarus tiến hành các cuộc tập trận hạt nhân chung, bao gồm việc chuẩn bị và diễn tập sử dụng lực lượng hạt nhân.

Các cuộc tập trận này có sự tham gia của hàng chục nghìn binh sĩ và nhiều hệ thống có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, được nhiều nhà quan sát xem như tín hiệu phô trương sức mạnh trong bối cảnh căng thẳng với NATO và cuộc chiến tại Ukraine.

Người phát ngôn Điện Kremlin cũng thừa nhận rằng các cuộc tập trận như vậy gửi thông điệp tới NATO và châu Âu về khả năng sẵn sàng quân sự của Moscow.

Logic chiến lược phía sau đề xuất

Cảnh báo của Pavel phản ánh mối lo ngại ngày càng phổ biến ở một số lãnh đạo châu Âu: Nga đang theo đuổi những hành động tiệm cận nhưng không vượt qua ngưỡng kích hoạt Điều 5 của NATO – điều khoản quy định rằng tấn công vào một thành viên sẽ được coi là tấn công vào toàn bộ liên minh.

Những hành động thường được nhắc đến gồm:

• Máy bay quân sự bay sát tàu hoặc không phận NATO
• Drone xâm nhập hoặc vi phạm không phận
• Hoạt động tấn công mạng và gây gián đoạn hạ tầng

Vì các sự cố này chưa phải là một cuộc tấn công trực tiếp, NATO thường chỉ phản ứng bằng điều máy bay chặn, cảnh báo hoặc phản đối ngoại giao, thay vì trả đũa mạnh mẽ.

Theo Pavel, cách tiếp cận này có nguy cơ khiến các hành động gây sức ép ở mức thấp trở nên bình thường.

Không phải chính sách chính thức của NATO

Cần lưu ý rằng các đề xuất của Petr Pavel không phải là chính sách chính thức của NATO. Chúng phản ánh quan điểm cá nhân của ông về cách tăng cường răn đe, chứ chưa phải chiến lược đã được toàn liên minh thông qua.

Ngay trong châu Âu cũng tồn tại những quan điểm khác nhau:

• Một số lãnh đạo cho rằng phản ứng mạnh hơn là cần thiết để ngăn Nga leo thang.
• Những người khác lo ngại rằng các biện pháp cứng rắn có thể làm tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa NATO và Nga.

Bài toán lớn hơn của NATO

Những phát biểu của Pavel làm nổi bật một bài toán chiến lược quan trọng đối với NATO hiện nay: làm thế nào để răn đe các hành động khiêu khích “vùng xám” mà không châm ngòi cho một cuộc xung đột lớn hơn.

Khi các sự cố dọc sườn đông liên minh – từ drone xâm nhập cho đến các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn – tiếp tục xảy ra, cuộc tranh luận về việc NATO nên chuyển từ thế phòng thủ sang răn đe chủ động hơn nhiều khả năng sẽ còn nóng lên trong thời gian tới.