Kiểm soát xuất khẩu Mỹ đang phản tác dụng: Khảo sát USCBC chỉ ra chậm trễ cấp phép gây thiệt hại hàng tỷ USD, không mang lại lợi thế chiến lược

Một cuộc khảo sát nhanh vào tháng 7/2026 do Hội đồng Kinh doanh Mỹ - Trung (USCBC) thực hiện đã vẽ nên một bức tranh ảm đạm về hệ thống kiểm soát xuất khẩu dưới thời chính quyền Trump. Theo kết quả khảo sát 31 công ty — chủ yếu trong lĩnh vực công nghệ, sản xuất công nghiệp, năng lượng và y tế — hệ thống cấp phép đang bị cản trở bởi sự chậm trễ kéo dài, uy tín suy giảm và rối loạn quy định. Kết luận trọng tâm: chế độ kiểm soát này đạt được rất ít lợi ích chiến lược trong khi gây tổn hại đáng kể đến năng lực cạnh tranh của Mỹ .

Những phát hiện chính của khảo sát

Chậm trễ hàng loạt là điều phổ biến. 95% công ty chỉ ra thời gian xét duyệt giấy phép kéo dài là thách thức lớn nhất, và 71% gặp phải tình trạng chậm trễ cụ thể khi xuất khẩu sang Trung Quốc .

Vi phạm luật định diện rộng. 66% công ty có giấy phép chờ xử lý ít nhất ba tháng — vượt quá giới hạn 90 ngày theo luật của Bộ Thương mại — và 31% có giấy phép chờ từ một đến hai năm .

Thời gian xử lý ngày càng tệ hơn. Thời gian xử lý trung bình của BIS (Cục Công nghiệp và An ninh) chậm lại còn 62 ngày trong năm 2025 so với 38 ngày năm 2023, và số lượng đơn đã xử lý giảm gần 20% .

Niềm tin vào hệ thống sụp đổ. Chỉ 30% người trả lời tin rằng BIS tuân thủ các quy trình của mình ở mức độ lớn hoặc vừa phải .

Đổ vỡ trong giao tiếp thường xuyên xảy ra. 57% cho biết thông tin từ các nhân viên cấp phép không đáng tin cậy, 48% cho rằng cách giải thích chính sách không rõ ràng, và BIS đã cắt giảm hầu hết các cuộc họp của Ủy ban Tư vấn Kỹ thuật — một kênh phản hồi quan trọng của ngành .

Hậu quả then chốt đối với doanh nghiệp Mỹ

Khảo sát đã xác định bảy cách chính mà chế độ cấp phép đang gây thiệt hại cho các công ty Mỹ:

1. Mất hàng tỷ USD doanh thu xuất khẩu và thị phần. Sự chậm trễ kéo dài nhiều tháng đang khiến nước Mỹ thiệt hại hàng tỷ USD, với 64% công ty mất thị phần tại Trung Quốc và 73% mất doanh số vào tay đối thủ Trung Quốc .

2. Kiểm soát phản tác dụng. 82% giấy phép tồn đọng là cho các mặt hàng đã có sẵn các lựa chọn thay thế tương đương từ các nhà cung cấp không phải Mỹ (Trung Quốc, quốc tế hoặc cả hai). Điều này đồng nghĩa với việc các biện pháp kiểm soát chỉ loại các công ty Mỹ khỏi cuộc chơi mà không mang lại lợi thế chiến lược nào — sản phẩm vẫn đến tay người mua Trung Quốc .

3. Tổn thất tài chính lớn. Hơn một phần ba số công ty (36%) đã đối mặt với khoản lỗ ít nhất hàng chục triệu USD vì giấy phép bị chậm trễ. Nhiều công ty báo cáo khoản lỗ lên tới hàng trăm triệu hoặc thậm chí hàng tỷ USD .

4. Ảnh hưởng đến R&D. Lợi nhuận bị mất đi làm thu hẹp ngân sách cần thiết cho nghiên cứu và phát triển, làm suy giảm khả năng đổi mới của Mỹ .

5. Thiệt hại về uy tín. Sự chậm trễ kéo dài khiến các công ty Mỹ bị coi là nhà cung cấp không đáng tin cậy, và 27% báo cáo các hành động trả đũa của chính phủ Trung Quốc (ví dụ: trong phê duyệt đất hiếm) .

6. Ảnh hưởng đến tuyển dụng và hoạt động. 35% cho biết sự chậm trễ trong giấy phép xuất khẩu deemed (giấy phép cho chuyển giao công nghệ trong nội bộ) khiến việc thuê nhân công nước ngoài và bố trí nhân sự cho các dự án R&D trở nên khó khăn hơn .

7. Bế tắc về quy định. Quy tắc Chi nhánh (Affiliates Rule) — mở rộng các hạn chế đối với các bên liên quan đến Danh sách Thực thể — được ban hành dưới dạng quy tắc cuối cùng tạm thời rồi bị đình chỉ. 85% công ty cho biết việc tái áp dụng sẽ có tác động nghiêm trọng hoặc vừa phải .

Bối cảnh rộng hơn: Một hệ thống đang chịu áp lực

Kết quả khảo sát nhanh nhất quán với các báo cáo khác về tình trạng kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Một phân tích của POLITICO vào tháng 7/2026 cho thấy hoạt động xây dựng quy tắc của Bộ Thương mại đang ở tốc độ chậm nhất trong hai thập kỷ, đơn xin cấp phép xuất khẩu chất đống không được phê duyệt, và chính phủ đã nhiều tháng không cập nhật danh sách đen các công ty nước ngoài . Khảo sát thành viên rộng hơn của USCBC năm 2026 với 175 công ty cho thấy khoảng 40% doanh nghiệp báo cáo tác động tiêu cực từ các chính sách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, với nhiều công ty bị mất doanh số, cắt đứt quan hệ khách hàng, và thiệt hại danh tiếng do bị coi là nhà cung cấp không đáng tin cậy .

Kết luận

Phát hiện trọng tâm của khảo sát là chế độ cấp phép kiểm soát xuất khẩu của chính quyền Trump đang đạt được rất ít lợi ích chiến lược trong khi khiến nước Mỹ thiệt hại hàng tỷ USD doanh thu xuất khẩu và làm xói mòn thị phần toàn cầu của các công ty Mỹ . Như một bài phân tích đã nhận xét: "Washington có thể đang đóng cửa thị trường đối với các công ty Mỹ mà không ngăn được khách hàng Trung Quốc mua sản phẩm. Đó không phải là đòn bẩy chiến lược. Đó là sự tự đày ải khỏi thị trường" .