Canh bạc AI lớn nhất lịch sử của tỷ phú Masayoshi Son: Vì sao cả Phố Wall lẫn các cơ quan xếp hạng đều đang “đứng ngồi không yên”?

Sớm hơn, Japan Credit Rating Agency (JCR) cũng đã điều chỉnh triển vọng đối với xếp hạng “A” dài hạn của SoftBank từ ổn định xuống tiêu cực vào tháng 4 năm 2025. JCR trích dẫn rõ ràng tỷ trọng ngày càng tăng của các tài sản AI chưa niêm yết là động lực làm tăng rủi ro biến động giá trị vốn chủ sở hữu . Dù chưa hạ bậc tín nhiệm cốt lõi, những triển vọng tiêu cực này là tín hiệu cho thấy sự suy giảm sâu hơn là một khả năng rất rõ ràng nếu thanh khoản tiếp tục thắt chặt.

Jefferies: “Kém khả quan” và mục tiêu giá 3.140 Yên

Cảnh báo sắc bén nhất từ phía thị trường chứng khoán đến từ Jefferies, ngân hàng đã hạ bậc SoftBank xuống “Kém khả quan” và cắt giảm mạnh mục tiêu giá từ 5.118 Yên xuống còn 3.140 Yên—một mức ngụ ý mức giảm khoảng 19% so với giá cổ phiếu hiện tại .

Luận điểm của Jefferies nêu ra ba mối lo ngại mang tính cấu trúc:

• Tính toàn vẹn của định giá: Vì SoftBank cung cấp khoảng 85% lượng vốn trong các vòng gọi vốn gần đây của OpenAI, ngân hàng này lập luận rằng mức định giá tư nhân đang tăng vọt—từ 150 tỷ USD lên hơn 800 tỷ USD—về cơ bản là tự tài trợ và đang thổi phồng giá trị tài sản ròng mà SoftBank tự báo cáo .
• Tập trung hóa rủi ro: Vị thế tại OpenAI đã phình to lên gần một phần ba tổng tài sản đầu tư của SoftBank. Hơn 50% danh mục đầu tư được nắm giữ trong các công cụ thị trường tư nhân kém thanh khoản, khiến bảng cân đối kế toán của tập đoàn trở nên mong manh bất thường .
• Giao dịch với các bên liên quan: SoftBank trả cho OpenAI khoảng 3 tỷ USD mỗi năm cho các dịch vụ tại Nhật Bản, đồng thời chi khoảng 200 triệu USD mỗi quý cho Arm Holdings—con số đại diện cho khoảng 16% doanh thu của Arm. Những dòng tiền này tạo ra một vòng lặp tự củng cố và đã làm dấy lên các câu hỏi về quản trị doanh nghiệp .

Khoản vay cầu 40 tỷ USD biến thành canh bạc IPO ra sao

Để tài trợ cho các vòng đầu tư liên tiếp vào OpenAI, SoftBank đã huy động một khoản vay cầu không có bảo đảm trị giá 40 tỷ USD . Khoản nợ này được thiết lập trên kỳ vọng OpenAI sẽ sớm tiến hành IPO, cung cấp một lối thoát thanh khoản tại hoặc trên phạm vi định giá 730–840 tỷ USD mà các vòng gọi vốn tư nhân đã xác định .

Nếu IPO thành hiện thực ở các mức định giá đó, SoftBank có thể bán bớt một phần cổ phần và thoải mái thanh toán khoản vay. Nhưng nếu việc niêm yết bị trì hoãn hoặc định giá thấp hơn dự kiến, tập đoàn sẽ đối mặt với một lỗ hổng tài chính khổng lồ. Các nhà phân tích ước tính mức thâm hụt ~32 tỷ USD trong kịch bản SoftBank phải tài trợ toàn bộ các đợt rót vốn còn lại cho OpenAI và cam kết trung tâm dữ liệu Stargate mà không có lối thoát từ thị trường cổ phiếu .

Mức độ tập trung là khổng lồ nếu xét về mặt giá trị tuyệt đối: vào cuối tháng 3 năm 2026, vị thế của SoftBank tại OpenAI được định giá khoảng 79,6 tỷ USD, đại diện cho một khoản lợi nhuận thả nổi trên giấy tờ là 45 tỷ USD . TD Cowen ước tính 11% cổ phần trị giá khoảng 80 tỷ USD, nhưng cảnh báo rằng mức định giá đó hoàn toàn chưa được kiểm chứng bởi thị trường đại chúng .

Thanh khoản, đòn bẩy và bức tranh toàn cảnh

Những con số thô vẽ nên một bức tranh về bảng cân đối kế toán đang bị kéo căng:

• OpenAI đại diện cho khoảng 30% tài sản đầu tư của SoftBank .
• Hơn 50% danh mục 320 tỷ USD bao gồm các tài sản tư nhân kém thanh khoản .
• Tỷ lệ cho vay trên giá trị (LTV) của SoftBank đã mở rộng vượt ngưỡng thoải mái lịch sử, với đòn bẩy nội bộ được ước tính đã tăng từ khoảng 16,5% lên khoảng 21,5% vào tháng 12 năm 2025 .

S&P đã tuyên bố rõ ràng rằng thanh khoản và uy tín tín dụng của tập đoàn có khả năng duy trì ở mức suy yếu đáng kể trong tương lai gần, trừ khi có các đợt bán tài sản quyết đoán hoặc việc niêm yết nhanh chóng các khoản đầu tư tập trung .

Biến động cổ phiếu và “bẫy định giá”

Cổ phiếu SoftBank đã trải qua những dao động mạnh. Cổ phiếu lao dốc 9,8% sau khi liên doanh Stargate với Oracle sụp đổ, và đến cuối tháng 3 năm 2026, nó đã giảm gần 45% từ mức đỉnh tháng 10 năm 2025 . Dù một đợt tăng giá trước báo cáo thu nhập tháng 5 năm 2026 đã lấy lại một phần nền tảng, biến động vẫn ở mức cao .

Jefferies thậm chí còn gọi SoftBank là một “bẫy định giá”, cảnh báo rằng phần bù giá trị được gán cho cổ phần OpenAI có thể không tồn tại khi tiếp xúc với sự giám sát của thị trường đại chúng . Mối quan ngại sâu xa là định giá thị trường tư nhân hiện tại phụ thuộc vào việc SoftBank tái chế vốn của chính mình qua các đợt gọi vốn ngày càng cao hơn—một vòng lặp mà việc niêm yết đại chúng có thể phá vỡ, thay vì xác nhận.

Sự phụ thuộc vào IPO trong bối cảnh thực tế

Toàn bộ cấu trúc vốn của SoftBank hiện đặt cược vào luận điểm OpenAI sẽ IPO . Khoản vay cầu 40 tỷ USD là không có bảo đảm, và nếu không có một đợt niêm yết thành công, các con đường trả nợ khả thi nhất có thể sẽ liên quan đến việc bán bớt cổ phần tại Arm hoặc các tài sản cốt lõi khác—những động thái có thể kích hoạt sự đánh giá lại theo chiều hướng đi xuống đối với toàn bộ giá trị danh mục đầu tư của tập đoàn. Cả cơ quan xếp hạng lẫn nhà phân tích đều đã gióng lên hồi chuông rằng sự kết hợp của mức độ tập trung cực đoan, đòn bẩy gia tăng và sự thiếu vắng một sự kiện thanh khoản rõ ràng trong ngắn hạn đang đặt hồ sơ tín dụng của SoftBank vào một vị thế dễ tổn thương bất thường .

Hiện tại, ban lãnh đạo SoftBank nhấn mạnh rằng chính sách LTV của họ duy trì dưới 25% và tập đoàn nắm giữ đủ tiền mặt để trang trải hai năm mua lại trái phiếu . Nhưng những biện pháp phòng vệ đó dựa trên những mức định giá mà thị trường đại chúng vẫn chưa xác nhận—và trên một “cửa sổ IPO” vẫn chưa chắc chắn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt trong lĩnh vực AI.