Giám đốc ASML hoan nghênh kế hoạch chủ quyền công nghệ của EU, sau đó nói với Brussels: 'Lùi lại!'

Công ty công nghệ giá trị nhất châu Âu vừa gửi đến Ủy ban châu Âu một lời chào đón có điều kiện — và một cảnh báo rất công khai. Vào ngày 5 tháng 6 năm 2026, Tổng giám đốc ASML Christophe Fouquet đã phản hồi về Gói Chủ quyền Công nghệ châu Âu mới được đề xuất. Ông tán thành khuôn khổ định hướng theo nhu cầu của gói đề xuất, nhưng chỉ trích mạnh mẽ ý tưởng để các quan chức Brussels điều hành các dự án công nghiệp chiến lược. Thông điệp của ông nhấn mạnh căng thẳng ngày càng gia tăng giữa tham vọng pháp lý của châu Âu và thực tế cạnh tranh trong ngành bán dẫn và AI.

Fouquet phản đối điều gì?

Fouquet nhắm mục tiêu vào một yếu tố cụ thể trong Đạo luật Chip 2.0: đề xuất rằng Ủy ban nên chỉ đạo hoặc giám sát "các dự án chiến lược" đủ điều kiện nhận viện trợ nhà nước. Theo quan điểm của ông, những dự án như vậy "về cơ bản phải được thúc đẩy từ góc độ công nghiệp" và chính các công ty am hiểu thị trường phải là bên đề xuất, chứ không phải Ủy ban .

Cảnh báo cốt lõi của ông là sự tham gia trực tiếp của Ủy ban sẽ tạo ra chính xác kết quả mà gói đề xuất tuyên bố sẽ khắc phục – đó là quá trình ra quyết định chậm chạp, quan liêu. Fouquet viết: "Chúng ta cần tránh rủi ro phức tạp hóa quá mức và quan liêu, đồng thời dựa vào chuyên môn của khu vực tư nhân" .

Nhóm ngành DIGITALEUROPE cũng đã đưa ra cảnh báo tương tự, ủng hộ việc cắt giảm thời gian phê duyệt cho các dự án chiến lược xuống dưới bảy tháng và đơn giản hóa khuôn khổ pháp lý rộng hơn để giảm thiểu chi phí tuân thủ cho các công ty chip .

Ông ủng hộ cách tiếp cận thay thế nào?

Đề xuất thay thế của Fouquet rất đơn giản: một quy trình từ dưới lên, do ngành công nghiệp dẫn dắt, nơi các công ty đề xuất dự án dựa trên nhu cầu thị trường chứ không phải định hướng chính trị. Ông khen ngợi các sáng kiến về phía cầu của chính Ủy ban – cụ thể là "Các yếu tố Thúc đẩy Nhu cầu" mới, liên kết nhà sản xuất chip với người mua thông qua các thỏa thuận bao tiêu – và việc bổ nhiệm Jim Hagemann Snabe làm Đặc phái viên về chủ quyền công nghệ .

Lập trường này phù hợp với phản hồi từ ngành công nghiệp bởi SEMI Europe và một liên minh rộng lớn hơn của các công ty bán dẫn EU, vốn đã kêu gọi chuyển đổi "từ cách tiếp cận theo hướng cung sang một chiến lược dài hạn giải quyết nhu cầu thị trường thực tế" . Một báo cáo chung của ngành từ tháng 3 năm 2026 còn đi xa hơn, thúc giục EU cung cấp một khuôn khổ nơi "các ngành công nghiệp người dùng cuối và các nhà thiết kế/nhà sản xuất chất bán dẫn cùng thúc đẩy các thiết kế hệ thống" thay vì bị chỉ đạo từ Brussels .

Một năm chỉ trích các quy định

Sự phản đối của Fouquet vào ngày 5 tháng 6 không phải là lời phàn nàn đơn lẻ. Nó tiếp tục một mô hình chỉ trích nhất quán mà ông đã nhắm vào các nhà quản lý EU kể từ năm 2025:

• Đạo luật AI (tháng 5 năm 2026): Trong một cuộc phỏng vấn với Politico, Fouquet đã bày tỏ sự thất vọng của mình một cách đáng nhớ: "Chúng tôi còn chưa bắt đầu chạy, thậm chí còn chưa bắt đầu đi bộ, và chúng tôi đã có trước mặt tất cả những trở ngại để không thể bước đi." Ông lập luận rằng EU đã phê duyệt bộ quy tắc AI của mình trước khi khối này có một lĩnh vực AI thực sự ý nghĩa .
• Quy định quá mức đẩy các công ty ra đi (tháng 5 năm 2026): Ông cảnh báo rằng các quy tắc hạn chế của EU không phù hợp với nhu cầu của ngành, có nguy cơ gây ra một cuộc di cư của các công ty công nghệ khỏi khu vực .
• Sự chậm trễ của Đạo luật Chip 1.0 (tháng 5 năm 2026): Trong một bài viết ý kiến đồng ký tên với sáu CEO công nghệ châu Âu khác, Fouquet viết rằng "hơn ba năm sau 'Đạo luật Chip', chúng tôi vẫn đang chờ đợi tác động của nó" .

Xuyên suốt tất cả những can thiệp này, lập luận trung tâm của Fouquet vẫn giữ nguyên: bản năng quản lý trước – dù là về AI, chất bán dẫn, hay chủ quyền công nghệ – đang làm xói mòn khả năng cạnh tranh của châu Âu. Ông muốn Brussels trở thành người hỗ trợ cho sự đổi mới do ngành công nghiệp dẫn dắt, chứ không phải là giám đốc của nó.

Gói Chủ quyền Công nghệ châu Âu bao gồm những gì?

Gói đề xuất, được Ủy ban công bố vào ngày 3 tháng 6 năm 2026, nhằm tăng cường vị thế của EU trong lĩnh vực chất bán dẫn, AI, điện toán đám mây và mã nguồn mở thông qua bốn thành phần chính :

1. Đạo luật Chip 2.0: Xây dựng năng lực bán dẫn tiên tiến, liên kết cung với cầu và hỗ trợ đầu tư quy mô lớn. Nó sẽ bãi bỏ và thay thế Đạo luật Chip ban đầu năm 2023.
2. Đạo luật Phát triển Đám mây và AI: Hỗ trợ nghiên cứu và triển khai thương mại năng lực đám mây và trí tuệ nhân tạo.
3. Chiến lược Mã nguồn Mở: Một kế hoạch bảy năm trị giá 2 tỷ Euro để thúc đẩy một hệ sinh thái mã nguồn mở của châu Âu.
4. Lộ trình AI và Năng lượng: Điều chỉnh sự phát triển của cơ sở hạ tầng AI với các mục tiêu bền vững về năng lượng.

Đạo luật Chip 2.0 đưa ra một số điều khoản thực tế: cấp phép cho các dự án chiến lược giới hạn trong 12 tháng, các "Thách thức Lớn" cho các loại chip quan trọng của EU như bộ xử lý AI, và xưởng đúc mở đầu tiên của EU cho sản xuất dưới 3nm với mục tiêu sản xuất thí điểm vào năm 2030–2033 .

Mức giá và các bước tiếp theo

Ủy ban đã đặt ra tổng mức đầu tư mà họ tin rằng châu Âu cần huy động :

Lĩnh vực	Đầu tư cần thiết
Chất bán dẫn (ngoài các cam kết hiện tại)	120 tỷ Euro
Mở rộng năng lực trung tâm dữ liệu đến năm 2036	~200 tỷ Euro (chủ yếu từ tư nhân)
Lãnh đạo về Đám mây và AI (nhà máy, siêu nhà máy)	100 tỷ Euro (kết hợp công-tư)

Những con số này không phải là phân bổ từ ngân sách EU – phần lớn phải đến từ vốn tư nhân, với các quỹ công từ Horizon Europe, Quỹ Cạnh tranh châu Âu trong tương lai và các chương trình quốc gia đóng vai trò là chất xúc tác .

Các bước tiếp theo: Gói đề xuất sẽ được chuyển đến Nghị viện châu Âu và Hội đồng EU để đàm phán. Vì Đạo luật Chip 2.0 được cấu trúc như một quy định để bãi bỏ đạo luật năm 2023, nó cần có sự chấp thuận của cả hai nhà đồng lập pháp . Các nhóm ngành công nghiệp đang vận động hành lang ráo riết: một liên minh đại diện cho tất cả 27 quốc gia thành viên trước đây đã thúc đẩy một trọng tâm rõ ràng hơn ngoài mục tiêu 20% thị phần ban đầu, và DIGITALEUROPE đã kêu gọi gộp vốn từ EU, quốc gia và tư nhân để huy động 200 tỷ Euro cho đầu tư bán dẫn vào năm 2035 .

Lời cảnh báo công khai của Fouquet đảm bảo rằng cuộc tranh luận về việc ai kiểm soát việc lựa chọn dự án – ngành công nghiệp hay Brussels – sẽ rất sôi nổi khi các cuộc đàm phán diễn ra.