Hong Kong đang âm thầm chuyển một phần hệ thống công nghệ từ phương Tây sang phần mềm Trung Quốc

Trong nhiều thập niên, hạ tầng công nghệ của Hong Kong gần như dựa trên các nhà cung cấp phần mềm phương Tây. Các công ty Mỹ – đặc biệt là Microsoft – từng đóng vai trò nền tảng cho hệ thống CNTT của cả khu vực công lẫn doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, bức tranh đó đang bắt đầu thay đổi. Một số cơ quan và tổ chức tại Hong Kong đã thử nghiệm hoặc triển khai phần mềm doanh nghiệp từ Trung Quốc đại lục cho các công việc nội bộ như cộng tác, quản lý tài liệu và xử lý quy trình.

Điều quan trọng là: sự thay đổi này diễn ra dần dần và chọn lọc, chứ chưa phải một cuộc thay thế toàn diện các công nghệ phương Tây.

Phần mềm phương Tây không còn là lựa chọn mặc định

Trong quá khứ, các hệ thống như Microsoft SharePoint gần như là tiêu chuẩn cho quản lý tài liệu, cổng thông tin nội bộ và làm việc nhóm tại nhiều tổ chức ở Hong Kong.

Nhưng gần đây đã xuất hiện những dấu hiệu cho thấy điều đó đang thay đổi. Ví dụ, một đơn vị thuộc lực lượng cảnh sát Hong Kong đã thay thế SharePoint bằng nền tảng phần mềm doanh nghiệp Seeyon từ Trung Quốc đại lục.

Những thay đổi kiểu này cho thấy các nhà cung cấp phần mềm Trung Quốc bắt đầu cạnh tranh trực tiếp ở những mảng trước đây do công ty Mỹ thống trị.

Các hệ thống đang chứng kiến nhiều thay đổi nhất gồm:

• Quản lý tài liệu và nội dung doanh nghiệp
• Nền tảng phê duyệt và quy trình nội bộ
• Phần mềm cộng tác và intranet

Đây là các lớp phần mềm vận hành hàng ngày của tổ chức – quan trọng nhưng dễ thay thế hơn so với hệ điều hành, nền tảng đám mây toàn cầu hoặc hệ sinh thái nhà phát triển.

Không có lệnh cấm chính thức với công nghệ phương Tây

Dù có những trường hợp thay thế phần mềm, Hong Kong chưa ban hành chính sách chính thức yêu cầu loại bỏ công nghệ phương Tây khỏi hệ thống chính phủ. Các báo cáo cho thấy sự chuyển dịch chủ yếu diễn ra thông qua quyết định mua sắm và lựa chọn nhà cung cấp của từng cơ quan hoặc tổ chức.

Điều này có nghĩa là công nghệ phương Tây vẫn đóng vai trò rất lớn trong nền kinh tế Hong Kong. Nhiều tập đoàn đa quốc gia hoạt động tại đây vẫn phụ thuộc mạnh vào các nền tảng đám mây, hệ sinh thái phát triển và phần mềm năng suất từ Mỹ.

Chính phủ mở rộng hạ tầng số dùng chung

Song song với việc thay đổi nhà cung cấp phần mềm, Hong Kong cũng đang xây dựng một kiến trúc chính phủ số dựa trên các nền tảng dùng chung.

Một số thành phần quan trọng gồm:

Government Cloud Infrastructure Services (GCIS) và Big Data Analytics Platform – cho phép các cơ quan chia sẻ tài nguyên điện toán, kết nối hệ thống và triển khai các dự án AI hoặc phân tích dữ liệu. Đến cuối năm 2024, các nền tảng này đã hỗ trợ hơn 500 dịch vụ chính phủ số.

Ngoài ra còn có iAM Smart, nền tảng định danh số cho phép người dân đăng nhập dịch vụ trực tuyến, thực hiện giao dịch và ký số với giá trị pháp lý. Từ năm 2025, tất cả các cơ quan chính phủ đã sử dụng hệ thống này như cổng truy cập thống nhất cho dịch vụ công.

Các nền tảng dùng chung này tạo ra “xương sống” cho chính phủ số của Hong Kong, đồng thời giúp việc triển khai ứng dụng mới hoặc thay đổi nhà cung cấp phần mềm trở nên linh hoạt hơn.

Hội nhập Greater Bay Area ảnh hưởng đến lựa chọn công nghệ

Một yếu tố cấu trúc quan trọng khác là sự hội nhập ngày càng sâu giữa Hong Kong và Greater Bay Area (GBA) – khu vực kinh tế bao gồm Quảng Đông, Hong Kong và Macau.

Các chính sách khu vực đang thúc đẩy hợp tác về đổi mới công nghệ, thương mại hóa nghiên cứu và dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới. Những dự án như khu hợp tác khoa học – công nghệ Thâm Quyến–Hong Kong tại Hetao nhằm tạo điều kiện cho vốn, dữ liệu, nhân lực và kết quả nghiên cứu lưu chuyển dễ dàng hơn trong khu vực.

Vì nhiều tổ chức và doanh nghiệp ở Trung Quốc đại lục sử dụng hệ sinh thái phần mềm nội địa, nên các công ty hoặc cơ quan làm việc chặt chẽ với đối tác đại lục thường thấy các nền tảng Trung Quốc dễ tích hợp hơn trong hoạt động xuyên biên giới.

Yếu tố địa chính trị và rủi ro chuỗi cung ứng

Cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc cũng ảnh hưởng đến các quyết định công nghệ tại Hong Kong.

Trong các cuộc thảo luận chính sách, giới chức địa phương ngày càng nhấn mạnh nhu cầu đa dạng hóa rủi ro địa chính trị và giảm phụ thuộc vào một số nhà cung cấp công nghệ nước ngoài.

Đối với các hệ thống kỹ thuật số quan trọng, việc phụ thuộc quá nhiều vào một quốc gia có thể tạo ra rủi ro liên quan đến kiểm soát xuất khẩu, trừng phạt hoặc tranh chấp cấp phép trong tương lai.

Một hệ sinh thái công nghệ “lai” có thể là kết quả

Kịch bản có khả năng xảy ra nhất không phải là Hong Kong loại bỏ công nghệ phương Tây, mà là sự hình thành một hệ sinh thái công nghệ lai.

Trong thực tế, điều này có thể diễn ra theo cách sau:

• Phần mềm Trung Quốc đại lục tăng thị phần trong các hệ thống chính phủ hoặc các hoạt động gắn với đại lục
• Công nghệ phương Tây tiếp tục chiếm ưu thế trong lĩnh vực tài chính quốc tế và các tập đoàn đa quốc gia
• Các nền tảng hạ tầng số của chính phủ giúp hai hệ sinh thái này có thể tương tác với nhau

Mô hình này phản ánh vị thế đặc biệt của Hong Kong: vừa là trung tâm tài chính toàn cầu với mạng lưới doanh nghiệp quốc tế, vừa ngày càng gắn chặt với hệ sinh thái công nghệ và đổi mới của Trung Quốc đại lục.

Bức tranh lớn hơn

Những gì đang diễn ra ở Hong Kong không phải là một cuộc “thay thế công nghệ phương Tây” đột ngột. Thay vào đó, đây là quá trình tái cân bằng dần dần của hạ tầng số.

Ba yếu tố chính đang thúc đẩy xu hướng này:

1. Sự trỗi dậy của các nhà cung cấp phần mềm doanh nghiệp từ Trung Quốc đại lục
2. Đầu tư của chính phủ vào hạ tầng số và nền tảng dùng chung
3. Điều chỉnh chiến lược trước rủi ro địa chính trị và chuỗi cung ứng

Kết quả có thể là một môi trường công nghệ nơi các hệ thống phương Tây và Trung Quốc cùng tồn tại – và ngày càng cạnh tranh – trong nền kinh tế số của Hong Kong.