Hồ sơ này được xem là đơn đăng ký ETF giao ngay đầu tiên tại Hoa Kỳ cho một loại tiền mã hóa tập trung vào quyền riêng tư, đánh dấu một cột mốc pháp lý quan trọng. Tính đến cuối tháng 3 năm 2026, quỹ ủy thác này nắm giữ khoảng 391.000 ZEC, trị giá gần 99,4 triệu USD, và ETF được đề xuất sẽ theo dõi Chỉ số Giá Zcash của CoinDesk sau khi trừ phí.
Điểm mấu chốt nằm ở chỗ, cấu trúc của một quỹ ETF yêu cầu nhóm địa chỉ ví phải minh bạch để đáp ứng các yêu cầu về kiểm toán và tuân thủ, đồng nghĩa với việc quỹ sẽ không sử dụng các địa chỉ ẩn danh (shielded addresses) của Zcash. Lựa chọn thiết kế này cho thấy Grayscale đang cố gắng 'đi dây' qua một lỗ kim hẹp: mang đến cho các nhà đầu tư tổ chức một công cụ tiếp xúc với đồng tiền riêng tư trong khuôn khổ được quản lý, mà không vấp phải những lo ngại về chống rửa tiền – những rào cản trước đây đã khiến các tài sản ẩn danh không thể đặt chân vào Phố Wall.
Chỉ vài ngày trước khi hồ sơ ETF được nộp, vào ngày 6 tháng 5 năm 2026, Tushar Jain – đồng sáng lập của quỹ đầu cơ tiền mã hóa lừng danh Multicoin Capital – đã tiết lộ rằng quỹ của ông đã âm thầm tích lũy một "vị thế đáng kể" đối với ZEC kể từ tháng Hai. Thông báo này được đưa ra trong một chuỗi bài đăng trên X (Twitter), ngay lập tức tạo ra một đợt tăng giá 30% chỉ trong một ngày, đẩy ZEC vượt qua ngưỡng 585 USD và kích hoạt làn sóng thanh lý các vị thế bán khống (short) trị giá khoảng 62 triệu USD.
Trong bài đăng của mình, ông Jain đã định hình luận điểm đầu tư này là một sự đặt cược mang tính cấu trúc vào nhu cầu về quyền riêng tư. "Multicoin đã xây dựng một vị thế đáng kể đối với $ZEC," ông viết, mô tả Zcash là "sự trở lại với những lý tưởng cyberpunk khai sinh ra tiền mã hóa." Ông lập luận rằng các đề xuất luật về thuế tài sản và mối lo ngại ngày càng tăng về việc bị thu giữ tài sản sẽ thúc đẩy nhu cầu đối với những "tài sản thực sự riêng tư, có khả năng chống kiểm duyệt và chống tịch thu," và ZEC là "cách đơn giản nhất để thể hiện luận điểm này trên thị trường đại chúng."
Multicoin Capital, quỹ quản lý khối tài sản khoảng 2,687 tỷ USD và nổi tiếng với khoản đặt cược sớm vào Solana, đã không tiết lộ chính xác quy mô của vị thế ZEC này. Mặc dù vậy, chỉ riêng sự xác nhận từ một tên tuổi lớn như vậy cũng đủ để khơi dậy lại sự quan tâm của giới đầu tư tổ chức đối với lĩnh vực tiền riêng tư, kéo theo Dash và Monero cùng tăng giá, đẩy tổng vốn hóa thị trường của các đồng tiền riêng tư lên trên 24 tỷ USD.
Vào ngày 1–2 tháng 6 năm 2026, các trình xác thực (validator) của Zcash đã thực thi một bản nâng cấp khẩn cấp kiểu hard fork sau khi các nhà phát triển phát hiện ra một lỗ hổng nghiêm trọng trong nhóm giao dịch ẩn danh Orchard – lớp bảo mật tiên tiến nhất của mạng lưới.
Lỗ hổng này được phát hiện trong một cuộc kiểm toán và không có bằng chứng nào cho thấy nó đã bị khai thác. Bản nâng cấp đã tạm thời tạm dừng các giao dịch trên nhóm Orchard trong khi bản sửa lỗi được triển khai, mặc dù nhóm giao dịch Sapling đời cũ hơn và phần còn lại của mạng lưới vẫn hoạt động bình thường.
Đồng thời, Zcash Foundation đã phát hành phiên bản Zebra v4.5.0 và ngay sau đó là bản vá nóng v4.5.1, giải quyết tổng cộng 13 vấn đề bảo mật, hầu hết đều được báo cáo thông qua quy trình công bố thông tin có trách nhiệm. Trong số đó có một lỗi đồng thuận sigop nghiêm trọng (mã GHSA-2prc-cj5x-4443) có thể đã gây ra sự phân nhánh chuỗi (chain fork) giữa các nút triển khai phần mềm Zebra và zcashd.
Trong hầu hết các câu chuyện của thị trường tiền mã hóa, một bản vá khẩn cấp giữa lúc đang tăng giá thường sẽ khiến các nhà giao dịch hoảng sợ. Nhưng trong trường hợp này, thị trường lại tán thưởng sự minh bạch và tốc độ phản ứng. Bản vá được triển khai mà không gây thất thoát tiền, không tạo ra lạm phát nguồn cung và không dẫn đến chia tách chuỗi. Kết quả là, ZEC tiếp tục tăng ngay cả khi thị trường rộng lớn hơn đang bán tháo.
Cả ba chất xúc tác này đều dựa trên một nền tảng đã thay đổi từ nhiều tháng trước đó. Vào tháng 1 năm 2026, SEC đã kết thúc cuộc đánh giá kéo dài của mình đối với Zcash mà không có bất kỳ hành động thực thi pháp lý nào, dỡ bỏ một gánh nặng pháp lý lớn về luật chứng khoán đã đè nặng lên tài sản này trong nhiều năm. Sự kiện 'bật đèn xanh' này cho phép Grayscale tiến hành chuyển đổi ETF và cung cấp cho các nhà đầu tư tổ chức một khuôn khổ rủi ro rõ ràng hơn để đánh giá các đồng tiền riêng tư.
Hiện có khoảng 30% nguồn cung ZEC đang được nắm giữ trong các nhóm địa chỉ ẩn danh, tăng mạnh so với mức chỉ 8% của năm 2024, phản ánh nhu cầu giao dịch ẩn danh trên chuỗi đang tăng lên. Hoạt động kỷ lục trong các nhóm ẩn danh, đạt mức 5,18 tỷ USD vào tháng 4 năm 2026, đã tạo nền tảng cơ bản vững chắc cho câu chuyện của các tổ chức.
Chuỗi sự kiện nối tiếp nhau – từ việc SEC kết thúc điều tra vào tháng Giêng, Multicoin công bố vị thế vào đầu tháng Năm, Grayscale nộp hồ sơ ETF lịch sử một tuần sau đó, cho đến phản ứng khẩn cấp thành công của mạng lưới vào đầu tháng Sáu – đã tái định vị ZEC từ một token ẩn danh ít người biết đến thành một tài sản thu hút sự chú ý tập trung của các tổ chức lớn.
ZEC giờ đây có một lộ trình ETF giao ngay tiềm năng trên sàn NYSE Arca với mã ZCSH, dịch vụ lưu ký của Coinbase, và sự hậu thuẫn được công khai từ một trong những quỹ đầu cơ có ảnh hưởng nhất – đây là sự kết hợp mà chưa có đồng tiền riêng tư nào khác hiện có được. Liệu SEC có phê duyệt ETF này hay không vẫn còn là một ẩn số và cho đến tháng 6 năm 2026 vẫn chưa có quyết định nào được đưa ra.
Nhưng cú tăng giá vào ngày 3 tháng 6, trong bối cảnh làn sóng thanh lý 1,26 tỷ USD, cho thấy các nhà giao dịch không còn coi quyền riêng tư là một ngõ cụt về mặt pháp lý nữa.
Cuộc chơi về quyền riêng tư, ít nhất là vào lúc này, đã chính thức tốt nghiệp từ một luận điểm đầu tư ngách để bước vào vòng quay chính thống.
Comments
0 comments